fizika i ma'ruzarejasi

PPTX 42 pages 7.2 MB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.2 MB

File type PPTX

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

1 mexanika 1 – ma’ruza fizika kafedrasi 2018 k.p. abduraxmanov, v.s.xamidov fizika i 1 2 ma’ruza rejasi fizika fani. texnikaning rivojlanishi va mutaxassis kadrlarning shakllanishida fizika faning ahamiyati. fizika kursining tuzilishi va maqsadi. mexanikaviy harakat. fizikaviy modellar: moddiy nuqta, absolyut qattiq jism. fazo va vaqt. moddiy nuqta kinematikasi. 3 fizika fani – tabiat hodisalarining oddiy va umumiy qonuniyatlarini, moddalar tuzilishi va xususiyatlarini, barcha harakatlar qonuniyatlarini o‘rgatuvchi fandir. 4 fizika fanining amaliyotda qo‘llanilishi 5 fizika elektrotexnika radioelektronika mashina va mexanizmlar quyosh energetikasi telekommunikasiya va radioaloqa energetika nanotexnologiya mikroelektronika fizika kursining asosiy vazifalari kelajakda muhandislik masalalarini echishga yordam beruvchi, fizikaning barcha sohalariga tegishli aniq masalalarni echish usullari va ko‘nikmakqarini o‘zlashtirish ilmiy fikrlashni, xususan, turli fizikaviy tushuncha va qonunlarning qo‘llanilish chegaralarini to‘g‘ri tushinishini shakllantirish bo‘lajak muhandislarning texnikaga tegishli ma’lumotlar oqimida yo‘nalish olishlariga imkon beruvchi va fizika prinsiplaridan o‘zlarining ixtisoslik sohalarida foydalanish imkoniyatlarini ta’minlovchi nazariy tayyorlanish asoslarini yaratish 6 mexanika – mexanik harakat va …

2 / 42

ika, tezligi yorug‘likning vakuumdagi tezligidan (s 3·108 m/s) sezilarli ravishda kichik tezlikka ega bo‘lgan (v << s) makroskopik jismlarning harakati qonunlarini o‘rganadi. 11 yorug‘lik tezligiga yaqin yoki teng tezliklarga ega bo‘lgan mikroskopik jismlar harakati qnunlarini maxsus nisbiylik nazariyasiga asoslangan relyativistik mexanika o‘rganadi. bu mexanika a.eynshteynning 1905-1914 yillarda yaratgan nisbiylik nazariyasiga asoslangan. 12 kvant mezanikasi mikroskopik jismlarning (molekulalar, alohida atomlar, elementar zarrachalar) harakatlarini, atom va molekulalar tuzilishi va xususiyatlarini ifodalaydi. 1900 yilda, m.plank issiqlik nurlanishi energiyasi to‘g‘risida ma’ruza qilganidan so‘ng, kvant mexanikasiga asoslangan kvant fizikasi tashkil topgan deb hisoblanadi. 13 xbt (si, système international d’unités) — xalqaro birliklar tizimi xbtning asosiy birliklari: uzunlik birligi - metr yorug‘likning vakuumda 1/299 792 458 s vaqt intervalida bosib o‘tgan yo‘lidir massa birligi – kilogramm kilogrammning xalqaro prototipi massasiga teng bo‘lgan massa birligidir 14 vaqt birligi – sekund 133 – seziy atomining asosiy holatidagi ikkita o‘ta nozik energetik sathlari orasidagi o‘tishga tegishli 9 192 631 …

3 / 42

ishi mumkin. yorug‘lik kuchi – kandela manba’ning berilgan yo‘nalishida, 540.10 12 gs chastotali, 1/683 vt/steradian yorug‘lik ning energetik kuchiga ega bo‘lgan monoxromatik nurlanish chiqaradigan yorug‘lik kuchiga aytiladi. 16 fizikaviy fazo: uch o‘lchamli - jismlarning holati uchta koordinatalar bilan to‘la aniqlanadi. izotrop - fazoning barcha yo‘nalishlar bo‘yicha xususiyatlari bir xil va o‘zgarmas hisoblanadi. bir o‘lchamli - fazoning barcha nuqtalaridagi xususiyatlari bir xil hisoblanadi vaqt: bir o‘lchamli – vaqt o‘qida o‘tish yo‘nalishi ko‘rsatiladi. bir jinsli - vaqt o‘qining barcha nuqtalarida vaqt xususiyati bir xil hisoblanadi. 17 sanoq tizimi jismlarning fazodagi vaziyatini aniqlashga imkon beradigan, qo‘zg‘almas jism bilan bog‘langan koordinatalar tizimi fazoviy sanoq tizimi deb ataladi. 18 dekart koordinata tizimi tanlab olingan fazoviy sanoq tizimidagi ixtiyoriy nuqtaning o‘rnini uchta x, u, z koordinatalar orqali ifodalash mumkin. koordinata boshidan m nuqtagacha yo‘naltirilgan kesma radius vektor deb ataladi. 2) radius vektor 1) koordinatalar 19 moddiy nuqtaning koordinatalari radius-vektor bilan aniqlanadi radius – vektorning koordinatalari x, …

4 / 42

iyasiga nisbatan moddiy nuqta deb hisoblash mumkin 23 tezlik moduli vaqt o‘tishi bilan o‘zgarmas qolsa, bu harakat tekis harakat deb ataladi. tezlik ko‘chish 24 notekis harakatda nuqtaning t1 - t2 vaqt oraligida bosib o‘tgan yo‘li s o‘ngdagi integral bilan ifodalanadi istalgan teng vaqt oraliklarida jism har xil masofaga ko‘chsa, bu harakat notekis harakat deb ataladi. agarda vaqt o‘tishi bilan tezlik moduli oshib borsa, u holda harakat tezlanuvchan harakat deb ataladi, tezlik moduli kamaygan holda - sekinlanuvchan deb ataladi. 25 tekis tezlanuvchan harakatda jismning tezligi istalgan teng vaqt oraliklarida bir xil o‘zgaradi. xalqaro birliklar tizimida tezlanish 1m/s2 bilan o‘lchanadi. 26 harakatning kinematik tenglamasi moddiy nuqta harakati qonunini va koordinatalar yoki r radius vektorning t vaqtga bog‘liq funksional bog‘lanishini ifodalaydi. yoki 27 harakat traektoriyasi – bu tanlangan sanoq tizimiga nisbatan harakatlanayotgan jismning chizgan chizig‘idir. 28 ko‘chish vektori - bu egri chiziqli traektoriyada harakatlanayotgan moddiy nuqta holatlari radius – vektorining vaqtga bog‘liq ko‘chishidir. …

5 / 42

, v2 = v(t2) tezlik vektori b nuqtada keltirilgan. o‘rtacha tezlik vektori ham δr ko‘chish vektoriga o‘xshash, a va b nuqtalarni birlashtiruvchi to‘g‘ri chiziq bo‘ylab yo‘nalgan. a b o‘rtacha 33 bosib o‘tilgan s yo‘lning t vaqtga bog‘liq grafigi t vaqt momentida v(t) tezlik vektori s(t) egri chziq urinmasi bo‘ylab yo‘nalgan bo‘ladi. t o‘q bilan urinmaning xosil qilgan burchagi quyidagiga teng: 34 bosib o‘tilgan yo‘l chizmasining geometrik ma’nosi nuqtaning bosib o‘tgan yo‘l uzunligi kuzatilayotgan t vaqt oraligida nuqta traektoriyasining barcha qismlari uzunliklarining yig‘indisiga tengdir. yo‘l uzunligi vaqtning skalyar funksiyasidir. bosib o‘tilgan yo‘l v =v(t) egri chiziqning t1 dan t2 vaqt intervali bilan chegaralangan yuzasini belgilaydi. 35 agarda harakat birnecha yo‘nalishlarda sodir bo‘lsa, tezlik vektorini dekart koordinata tizimi o‘qlari bo‘yicha tashkil etuvchilariga ajratish mumkin. yo‘nalishlar bo‘yicha tezlikning tashkil etuvchilari tegishli koordinatalarning vaqt bo‘yicha birinchi xosilalari bilan aniqlanadi. umumiy tezlik moduli pifagor teoremasi yordamida aniqlanadi. 36 tezlanish - tezlik o‘zgarishi jadalligini ko‘rsatuvchi kattalikdir. …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fizika i ma'ruzarejasi"

1 mexanika 1 – ma’ruza fizika kafedrasi 2018 k.p. abduraxmanov, v.s.xamidov fizika i 1 2 ma’ruza rejasi fizika fani. texnikaning rivojlanishi va mutaxassis kadrlarning shakllanishida fizika faning ahamiyati. fizika kursining tuzilishi va maqsadi. mexanikaviy harakat. fizikaviy modellar: moddiy nuqta, absolyut qattiq jism. fazo va vaqt. moddiy nuqta kinematikasi. 3 fizika fani – tabiat hodisalarining oddiy va umumiy qonuniyatlarini, moddalar tuzilishi va xususiyatlarini, barcha harakatlar qonuniyatlarini o‘rgatuvchi fandir. 4 fizika fanining amaliyotda qo‘llanilishi 5 fizika elektrotexnika radioelektronika mashina va mexanizmlar quyosh energetikasi telekommunikasiya va radioaloqa energetika nanotexnologiya mikroelektronika fizika kursining asosiy vazifalari kelajakda muhandislik masalalarin...

This file contains 42 pages in PPTX format (7.2 MB). To download "fizika i ma'ruzarejasi", click the Telegram button on the left.

Tags: fizika i ma'ruzarejasi PPTX 42 pages Free download Telegram