elektromagnetizm

PPTX 38 pages 3.1 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type PPTX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

8 elektromagnetizm 11 – ma’ruza fizika kafedrasi 2018 k.p. abduraxmanov, v.s.xamidov fizika i 1 2 ma’ruza rejasi dielektriklar turlari. dielektrikning qutblanishi. qutblanganlik. elektr maydonda dielektriklar. elektr ko‘chish. dielektrikdagi elektroststik maydon uchun gauss teoremasi. elektrostatik maydondagi o‘tkazgichlar. o‘tkazgichlarda elektr sig‘imi. har xil geometrik shakllardagi kondensatorlarning elektr sig‘imi. zaryadlangan kondensatorlarning energiyasi. 3 dielektriklar turlari dielektriklar deb odatdagi sharoitlarda tok tashuvchi zaryadlarga ega bo‘lmagan, deyarli elektr toki o‘tkazmaydigan moddalarga aytiladi. 4 1. qutbsiz molekulali dielektriklar - n2,h2,o2,co2 simmetrik molekelali moddalarda tashqi maydon yo‘qligida dipol momeni nolga teng bo‘ladi. + - - - - - - - - + _ dielektriklar turlari 2.qutbli molekulali dielektriklar - h2o, nh3, so2, co moddalar molekulalari asimmetrik bo‘lgani uchun noldan farqli dipol momentiga ega bo‘ladilar. bu holda molekula ri = q li dipol momentiga ega bo‘lgan elektr dipoli hisoblanadi. 3. ionli dielektriklar - nacl, kcl ga o‘xshash moddalar kristall panjarali tartibli joylashgan har xil ishorali ionlardan tashkil topgan. …

2 / 38

lanishi (elektr maydoni kuchlanganligi oshishi va temperatura pasayishi bilan qutblanish jarayoni kuchayadi). 8 dielektrikning ionli qutblanishi – ionli kristall panjaralarida maydon yo‘nalishida musbat ionlar panjarasining, maydonga teskari yo‘nalishda manfiy ionlar panjarasining siljishi dipol momentlarning xosil bo‘lishiga olib keladi. + - + + + + + + + + + - - - - - - - - dielektrikning musbat zaryadlari maydon yo‘nalishi bo‘ylab, manfiy zaryadlari maydonga teskari yo‘nalishda siljiydilar. 9 qutblanganlik tashqi elektr maydonda v hajmli dielektrik qutblanganda u quyidagi natijaviy dipol momentiga ega bo‘ladi bu erda - bitta molekulaning dipol momenti. birlik hajmdagi dielektrikning qutblanganligi - qutblanish vektori orqali ifodalanadi. izotrop dielektrikda qutblanganlik tashqi maydon kuchlanganligiga chiziqli bog‘langan. χ – moddaning dielektrik qabul qiluvchanligi – dielektrikning xususiyatini xarakterlaydi (o‘lchovsiz musbat kattalik). 10 11 elektr maydonda dielektriklar e0 tashqi elektr maydon ta’sirida dipollar orientasiyalanadi va σ΄ bog‘langan zaryadlar kompensasiyalashmagan holda dielektrikning qarama – qarshi sirtlarida joylashadi. bog‘langan zaryadlar xosil qilgan …

3 / 38

orasiga dielektrik joylashgan. elektr induksiya vektori d qiymati, erkin zaryadlar bilan aniqlanganligi uchun, o‘zgarmaydi. vakuum vakuum ε dielektrik singdiruvchanlik – vakuumga nisbatan dielektrikda elektr maydon kuchlanganligi necha marta kamayganligini ko‘rsatuvchi kattalikdir. 17 elektr ko‘chish (elektr induksiya vektori) dielektriklar chegarasidan o‘tuvchi kuchlanganlik chiziqlari vektori sakrashga o‘xshash o‘zgaradi. shu sababli, dielektriklarning qutblanish xususiyatlarini inobatga olgan holda, zaryadlar tizimining (uzluksiz) elektr maydonini, ifodalash uchun elektr ko‘chishning vektori tushunchasi kiritiladi : izotrop muhitda bu vektor vakuumda, dielektrik mavjudligidagi fazoda taqsimlangan erkin zaryadlar xosil qilgan elektrostatik maydonni ifodalaydi. 18 dielektrikdagi elektrostatik maydon uchun gauss teoremasi ixtiyoriy yopiq sirtdan o‘tuvchi dielektrikdagi elektrostatik maydon ko‘chishi vektorining oqimi sirt ichidagi erkin zaryadlarning algebraik yig‘indisiga tengdir. fazoda zaryadning uzluksiz taqsimoti holati uchun gauss teoremasi - hajmiy zichlik 19 ikkita dielektrik muhitlari chegarasidagi chegaraviy shartlar e vektor sirkulyasiyasi to‘g‘risidagi teoremaga asosan, ikkita dielektrik chegarasida erkin zaryadlarning yo‘qligida kontur bo‘yicha vektor sirkulyasiyasi quyidagiga teng: 20 elektrostatik maydonda o‘tkazgichlar o‘tkazgichlarda erkin zaryadlar …

4 / 38

jihatidan teng fizik kattalikka aytiladi. elektr sig‘imi birligi – farada (f): 1f – yakkalangan o‘tkazgichga 1c zaryad uzatilganda, uning potensiali 1v ga o‘zgaradigan sig‘imdir. yakkalangan sharning elektr sig‘imi s o‘tkazgichlar elektr sizimi quyidagilarga bog‘liq: o‘tkazgichlarning o‘lchami va shakliga, elektr sig‘imi joylashgan muhitning dielektrik xususiyatiga. 23 yassi kondensatorning sig‘imi sferik kondensatorning sig‘imi silindrik kondensatorning sig‘imi 24 yassi kondensatorning sig‘imi yassi kondensator, yuzalari s, oralaridagi masofa d bo‘lgan vakuumdagi ikkita parallel qoplamalardan tashkil topgan. qoplamalar orasidagi maydon birjinslidir. 1) qoplamalar orasidagi masofa, ya’ni elektr maydoni kamayganda kondensator sig‘imi ortadi; 2) qoplamalar orasiga kuchli singdiruvchanlikka ega bo‘lgan dielektrik joylashtirilsa kondensatorning sig‘imi ortadi. 25 yakkalangan sharning sig‘imini hisoblash sharning sirti q zaryad bilan bir tekis zaryadlangan. shar sirtidan r masofada joylashgan nuqtadagi maydon kuchlanganligi: sig‘imi 1f bo‘lgan sharning radiusi r = 9·106 km! erning sig‘imi 0,7 mf!!!!!!! 26 sferik kondensatorning sig‘imini hisoblash gauss teoremasidan: 27 zaryadlangan kondensatorning energiyasi manfiy zaryadlangan qoplamadan musbat zaryadlangan qoplamaga …

5 / 38

tizimning ds sirt va dv hajmlari elementlaridagi barcha erkin va bog‘langan zaryadlarining natijaviy maydon potensialidir. 30 kondensatorlar kondensator ikkita parallel qoplamalardan iborat bo‘lib, ularda qarama – qarshi ishorali zaryadlar to‘planadi. qoplamalar orasida dielektrik modda bo‘ladi. kondensator sig‘imi – kondensatorda yig‘ilgan q zaryadning qoplamalar orasidagi potensiallar farqiga nisbatiga teng bo‘lgan fizikaviy kattalikdir: 31 32 kondensatorlarni ketma – ket ulash qoplamalardagi elektr zaryadlari miqdor jihatdan bir – biriga tengdir. tizimga qo‘yilgan u kuchlanish alohida kondensatorlarda taqsimlanadi natijaviy sig‘im 33 kondensatorlarni parallel ulash kondensator qoplamalari orasidagi kuchlanish a va v nuqtalar potensiallar farqiga teng, shu sababli parallel ulangan kondensatorlar tizimining zaryadi kondensatorlar zaryadlari yig‘indisiga teng. parallel ulanganda sig‘imlar qo‘shiladi 34 foydalanilgan adabiyotlar 1. q.p.abduraxmanov, v.s.xamidov, n.a.axmedova. fizika. darslik. toshkent. 2018 y. 2. k.p.abduraxmanov, o'.egamov “fizika”. darslik. toshkent. 2013 y. 3. q.p.abduraxmanov, o’.egamov. “fizika”. darslik. toshkent. 2015 y. 4. douglas c. giancoli. physics. principles with applicathions. 2004 usa isbn-13 978-0-321-62592-2. 5. physics for scientists …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektromagnetizm"

8 elektromagnetizm 11 – ma’ruza fizika kafedrasi 2018 k.p. abduraxmanov, v.s.xamidov fizika i 1 2 ma’ruza rejasi dielektriklar turlari. dielektrikning qutblanishi. qutblanganlik. elektr maydonda dielektriklar. elektr ko‘chish. dielektrikdagi elektroststik maydon uchun gauss teoremasi. elektrostatik maydondagi o‘tkazgichlar. o‘tkazgichlarda elektr sig‘imi. har xil geometrik shakllardagi kondensatorlarning elektr sig‘imi. zaryadlangan kondensatorlarning energiyasi. 3 dielektriklar turlari dielektriklar deb odatdagi sharoitlarda tok tashuvchi zaryadlarga ega bo‘lmagan, deyarli elektr toki o‘tkazmaydigan moddalarga aytiladi. 4 1. qutbsiz molekulali dielektriklar - n2,h2,o2,co2 simmetrik molekelali moddalarda tashqi maydon yo‘qligida dipol momeni nolga teng bo‘ladi. + - - - - - - - - + _ dielek...

This file contains 38 pages in PPTX format (3.1 MB). To download "elektromagnetizm", click the Telegram button on the left.

Tags: elektromagnetizm PPTX 38 pages Free download Telegram