litosfera.tuproqdegradatsiyasi

PPT 42 стр. 4,0 МБ Бесплатная загрузка

42 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 4,0 МБ

Тип файла PPT

Страницы 42

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 42

slayd 1 mavzu: litosfera. tuproq degradatsiyasi. chiqindisiz va kam chiqindili tehnologiyalar. reja: 1. litosferani muxofaza qilish. 2. yerni muxofazasiga qaratilgan chora-tadbirlar. 3. o’zbekiston respublikasining yerlari va ularning ekologik holati litosfera grek tilida «tosh o'ram» ma'nosini anglatadi. erning qattiq xolatdagi tosh o'ramining qalinligi okean tubida 5-7 km quruqlikda 30-40 km tog'li o'lkalarda 70- 80 km gacha boradi, u cho'kindi, metamorfik na magmatik tog' jinslaridan tashkil topgan. er sathida, asosan, cho'kindi tog' jinslari tarqalgan bo'lib, ularning qalinligi 20 km gacha, okean tublarida esa bir necha yuz metrga etadi. er yoki er resurslari deyilganda,quruqlikning har qanday yuzasi(maydoni)ni tushuniladi. ammo bir qator ilmiy adabiyotlarda, jumladan, ekologiyada ham er va tuproq bir- biriga yaqin ma'nodosh atama tarzida qo'llaniladi. sayyoramizning er resurslari zaxirasi turli toifadagi erlarni o'z ichiga olib, umumiy maydoni 149 mln km2 ni tashkil etadi. erning muz qoplamagan quruqlik sathi 133,4 mln km2 bo'lib, uning 55.7 mln kmg i tropik, 24,3 mln km2 i …

2 / 42

ha unumdor erlarni kengaytirish imkoniyati xam juda katta emas. ma'lumotlarga qaraganda, dehqonchilik uchun yaroqli erlar maydonini 2,5-2,7 mrd gektargacha etkazish mumkin, ammo bu juda katta kuch va mablag'ni talab etadi. bmt ma'lumotlariga ko'ra, hozir sayyoramizning har bir kishisiga(jon boshiga) o'rta xisobda 0,3 gektar haydalma er to'g'ri kelmokda. mutaxassislarning fikricha esa, hozirgi taraqqiyot darajasida bir kishiga oziq-ovqat etishtirish uchun o'rtacha 0,4-0,5 gektar va uy-joy, kommunikatsiyalar uchun yana 0,1 gektar er maydoni talab etiladi. respublikamizda agrar soha yaxshi rivojlangan xisoblanib, aholining 60% dan ko'prog'i qishloq joylarida yashab qishloq xo'jaligi bilan shug'ullanadi. yalpi ijtimoiy mahsulotning 3/4 qismi ham shu sohada yaratiladi. respublikamizning umumiy maydoni 447,4 mln gektar bo'lib, shundan 31 mln gektaridan agrar soxada foydalaniladi. ammo, ularning asosiy qismi (26,5 mln gektar) cho'l-saxro (arid) mintaqalarda joylashgan, unumdorligi past, suv bilan kam ta'minlangan, intensiv dehqonchilik uchun noqulay erlardan iborat. shuning uchun ulardan xozirda asosan mahalliy yaylov sifatida foydalaniladi xolos. 13.7 mln gektar maydon esa …

3 / 42

di. shundan 0,85 mln gektar yerlar o’ta sho’rlangan yerlar hisoblanadi. respublikamizdagi kam hosilli sug’oriladigan ekin maydonlari (ming gektar hisobiga) quyidaga jadvalga keltirilgan. № erlar jami shundan paxta ekiladigani 1. kuchli sho’langan erlar 238,4 196 2. botqoqlashgan yoki kuchli namlangan erlar 24,7 21,7 3. gipslashgan erlar 200 108 4. toshloq erlar 50,6 41,8 5. suv ta’siridi eroziyaga uchragan erlar 50,5 34 jami 564,2 402,4 respublikamizning har bir kishisiga o'rtacha 0,17 gektar sug'oriladigan er maydoni to'g'ri keladi. bu o'rtacha dunyo ko'rsatkichidan salkam ikki marta kamdir. qiyoslash uchun bu boradagi ba'zi raqamlarni keltiramiz. bu ko'rsatkich kanadada - 1,84 ga; amerikada ~ 0,79 ga; frantsiyada ~ 0,32 ga; xitoyda - 0,09 ga; yaponiyada — 0,04 ga ni tashkil etadi. tuproqlap va ularning biosfera hamda inson hayotida tutgan o'rni. tuproq - quruqlikning tabiiy-tarixiy jarayonlarda o'zgargan yuza, g'ovak, unumdor qatlamiga tuproq deyiladi. tuproqga tabiatning muhim tarkibiy qismi sifatida, tog' jinslari, iqlim, o'simlik va hayvonot, relef, vaqt, …

4 / 42

mo tuproq qavatining suv, shamol, sel oqimlari va x.k. ta’siri natijasida buzib yuborilishi jarayonlari amalga oshib kelgan. ammo lekin, tuproq holatining global buzilishi paydo bulishi, asosan insonlarning turli xil xarakatlariga bog’liqdir. tuproq qatlamining qalinligi taxminan 1-3 metr bo'lib, u a, v, s qavatlardan iborat buladi. yuqorida joylashgan chirindiga boy bo'lgan eng unumdor kismi a-gumusli qavat hisoblanadi. uning ostida tepadan yuvilib tushgan karbonat tuzli v-illyuvial kavat joylashgan bo'lib, 1,5-2 metr chuqurlikgacha kam o'zgargan. eng quyida s-ona jinsli qavat yotadi. tuproq tarkibidagi gumus, ya'ni chirindi miqdori uning muhim tarkibiy qismi bo'lib, qariyb barcha xususiyatlarini belgilab beradi. gumus tuproq hosil bo'lishi jarayonida o'simlik va boshqa organizmlarning qoldiqlarini murakkab qayta o'zgarishi oqibatida xosil bo'ladi. tuproqning o'simlik va organizmlarni optimal yashash sharoitlari bilan ta'minlay olish xususiyati tuproq unum- dorligi deyiladi. tuproqlarning tabiat va inson hayotidagi axamiyati aynan shu xususiyat bilan bog'liqdir. u potentsial energiyani, namlikni, ozuqa moddalarni to'plash, o'simliklar va boshqa ko'plab organizmlarni zarur xayotiy …

5 / 42

asr asrda yerlarning unumdorligini 3,5-4 % ga oshirilmasa,sayyoramizda yiliga 200 mln tonna don yetishmovchiligi holati yuz berishi mumkin. tuproqlap eroziyasi deb qning yuza unumdor qatlamlarini suv, shamol va boshka antropogen ta'sirlar ostida uchirib ketilishi va emirilishiga aytiladi. eroziya tuproqqa juda kuchli salbiy ta'sir ko'rsatadi. tuproqlap eroziyasi asosan ikki xil bo'ladi 1.suv eroziyasi 2.shamol eroziyasi ba'zi ma'lumotlarga ko'ra, so'nggi 100 yil mobaynida dunyo bo'yicha 2 mlrd gektar er eroziya tufayli ishdan chiqgan. aqsh da mavjud xaydalma erlarning 110 mln gektari eroziya va deflyatsiyaga chalingan bo'lib, bu umumiy maydonning 48% ni tashkil etadi. madagaskar orolidagi erlarning 80%i, chilining 72% erlari eroziyaga uchragan. respublikamizda barcha toifadagi erlarni xisobga olganda tof oldi xududlarining 50% ida eroziya sodir bulmokda, 22 mln gektardan ortikrok bulgan cho'l-saxro o'tlokdarining qariyb xammasi deflyatsiya ta'siriga duchor bo'lgan. agrar ishlab chiqarishda keng qo'llaniladigan kimyoviy vositalardan katta bir guruxi pestitsidlardir. dexqonchilik va chorvachilikda kasalliklar, zararkunandalar va begona o'tlarga qarshi, defolyatsiya (bargni to'kish), …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 42 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "litosfera.tuproqdegradatsiyasi"

slayd 1 mavzu: litosfera. tuproq degradatsiyasi. chiqindisiz va kam chiqindili tehnologiyalar. reja: 1. litosferani muxofaza qilish. 2. yerni muxofazasiga qaratilgan chora-tadbirlar. 3. o’zbekiston respublikasining yerlari va ularning ekologik holati litosfera grek tilida «tosh o'ram» ma'nosini anglatadi. erning qattiq xolatdagi tosh o'ramining qalinligi okean tubida 5-7 km quruqlikda 30-40 km tog'li o'lkalarda 70- 80 km gacha boradi, u cho'kindi, metamorfik na magmatik tog' jinslaridan tashkil topgan. er sathida, asosan, cho'kindi tog' jinslari tarqalgan bo'lib, ularning qalinligi 20 km gacha, okean tublarida esa bir necha yuz metrga etadi. er yoki er resurslari deyilganda,quruqlikning har qanday yuzasi(maydoni)ni tushuniladi. ammo bir qator ilmiy adabiyotlarda, jumladan, ekologiyada ham ...

Этот файл содержит 42 стр. в формате PPT (4,0 МБ). Чтобы скачать "litosfera.tuproqdegradatsiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: litosfera.tuproqdegradatsiyasi PPT 42 стр. Бесплатная загрузка Telegram