davandavlati

PPTX 11 pages 3.5 MB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.5 MB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

davan davlati davan davlati mavzuga oid manbalar davan-xitoy munosabatlari davan davlati boshqaruvi va madaniyati davan davlatining tashkil topishi o‘rta osiyoning sharqida, sirdaryoning yuqori havzasida joylashgan qadimgi farg‘ona antik davr tarixida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan edi. farg‘ona to‘g‘risida yunon-rim mualliflari ma’lumotlar bermaydilar. bu davlat haqidagi yozma ma’lumotlar asosan xitoy manbalarida - chjan syan ma’lumotlarida, sima syanning «tarixiy xotiralar», ban guning «birinchi xan sulolasi tarixi» asarlarida beriladi. bu manbalarda ushbu davlat «dayuan» yoki «da-van» nomi ostida eslatiladi. farg‘ona so‘zi sug‘d manbalarida «fragonik» shaklida yozilib «tog‘lar orasidagi vodiy, atrofi berk soylik» ma’nosini beradi. xitoy manbalaridagi dayyuan ham «tog‘lar orasidagi vodiy» ma’nosini beradi. davan davlati tarixi bo‘yicha uzoq yillardan buyon tadqiqot ishlari olib borilib, so‘nggi yillarda o‘zbek olimlaridan a.asqarov, a.xo‘jayev, b.matboboyev, a.anorboyev, s.qudratov, b.abulg‘ozieva, b.abdullayev, abduholiq abdurasul o‘g‘li kabilar arxeologik ma’lumotlarni yozma manbalar bilan qiyosiy o‘rganish asosida samarali ishlar olib borayotgan bo‘lishlariga qaramay, bu yo‘nalishda hali ko‘pgina masalalar o‘z yechimini topmagan. davan davlati shaharlarining …

2 / 11

adaniyati keng yoyiladi. aynan mana shu davrda farg‘ona vodiysi orqali o‘tgan buyuk ipak yo‘li tarmoqlari bo‘ylab axsikent, marhamat, qubo, marg‘ilon, bob (pop) kabi ko‘hna shaharlar paydo bo‘ladi. shuning uchun ham mil.avv. ii asrga oid xitoy manbalari farg‘onada 70 ta katta-kichik shaharlar borligi haqida ma’lumot beradi. eng qadimgi yozma manbalar o‘rta osiyodagi ayrim ilk davlat uyushmalari haqida ma’lumotlar bersada, farg‘ona haqida bunday ma’lumotlar uchramaydi. shunga qaramasdan y.a.zadneprovskiy qadimgi farg‘ona (davan) podsholigining mavjud bo‘lganligini taxmin qiladi. a. asqarovning fikricha, mil. avv. i ming yillikning o‘rtalaridan oldingi davrdagi farg‘ona haqida so‘z yuritilganda odatda faqat «chifdom» (voha) shaklidagi qadimgi davlat asoslarining paydo bo‘lishi anglashiladi. olimning fikricha, mana shu holatni hisobga olib farg‘onada davlatchilik, aftidan, mil. avv v-iv asrlarda paydo bo‘lgan bo‘lishi mumkin. a. asqarovning bu xulosasi ikkita tarixiy dalilga asoslangan. birinchisi, aynan mana shu davrga oid arxeologik topilmalar (sho‘rabashot madaniyati) ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanganligi (mahsulot ishlab chiqarish va savdo sotiqning o‘sishi) haqidagi taxminlarni ilgari …

3 / 11

himoliy yo‘ldan karvon yo‘li harakati boshlanadi. bu yo‘ldan ipak va boshqa mahsulotlarning xalqaro tranzit savdosi amalga osha boshlaydi. bu paytga kelib davan aholisi ko‘paya boshlaydi va ko‘plab mustahkamlangan aholi manzilgohlari paydo bo‘ladi. savdo yo‘lida davan muhim ahamiyatga ega bo‘lib boradi. yassa va qoradaryo vohalarida ko‘pgina qal’alar savdo yo‘lini qo‘riqlash maqsadida barpo etilgan. mil. avv. 125 yilda davanga kelgan xitoy elchisi chjan syan bu yerda qishloq va shaharlari obod, sug‘orma dehqonchilik va hunarmandchilik xo‘jaliklari yuksak rivojlangan, kuchli harbiy kuchlarga ega davlatni ko‘radi. chjan syan davanning qishloq xo‘jaligi haqida ma’lumot berib, shunday yozadi: «o‘troq aholi yer haydaydi, g‘alla va sholi ekadi, ularda musallas navli uzum, juda ko‘plab yaxshi otlar bor. davanning barcha joylarida uzum vinosi tayyorlanadi. boy xonadonlar uni katta miqdorda tayyorlaydi, bu ichimlik xumlarda bir necha o‘n yillarda ham buzilmay saqlanadi». shuningdek bu elchi, bu davlat aholisi juda xushmuomala, mehmondo‘st, ko‘ngli ochiq odamlar ekanligi haqida ma’lumot beradi. xitoy manbalari qadimgi farg‘onada …

4 / 11

da qattiq qarshilikka uchraydilar. undan tashqari, o‘zgandda katta talofat ko‘rgan xitoy qo‘shinlari, qang‘lilardan yordam kelayotganini eshitgach imperator qo‘shinlari davanliklardan 3 mingta «samoviy tulpor»ni olib xitoyga qaytishga majbur bo‘ladilar. shunday qilib davan davlati xitoyliklardan o‘z mustaqilligini saqlab qolishga muvaffaq bo‘lgan. davan davlati ma’lum bir siyosiy uyushmani tashkil etgan bo‘lib, davlatni boshqaruvchi hukmdor manbalarda «van» (podsho) unvoni bilan ish yuritgani eslatiladi. manbalarda «van» unvoniga ega bo‘lgan motsay, chan fin, mug‘ua, yan’lyu kabi hukmdorlarning nomlari saqlanib qolgan. yagona hukmdor bo‘lgan podsho, ya’ni, «van» davlat ahamiyatiga molik bo‘lgan ishlarni oqsoqollar kengashiga suyangan holda olib borgan. manbalarning ma’lumot berishicha, podshoga yaqin kishilar (odatda uning qarindoshlari) orasidan yordamchilar - bitta katta yordamchi (fu van) va bitta kichik yordamchi (fu-go-van), tayinlangan. davlat hukmdori yoki podsho mamlakatning siyosiy va diniy hayotida katta ahamiyatga ega bo‘lgan. bu jarayonda oqsoqollar kengashining ham ahamiyati kam bo‘lmagan. oqsoqollar urush va sulh tuzish masalalarini hal etishda ishtirok etganlar, ba’zan ular hukmdorning taqdirini ham …

5 / 11

a, urush va tinchlik, diplomatik masalalarda hal etuvchi kuch va huquq oqsoqollar kengashi qo‘lida edi. so‘nggi yillarda davan davlati tarixi bo‘yicha samarali ish olib borayotgan b.x.matboboyevning yozishicha, ichki tartibni saqlash va mamlakatni tashqi dushmandan himoya qilish uchun davan davlatida asosan piyoda askarlar va otliq suvoriylardan iborat bo‘lgan 60 ming kishilik qo‘shin mavjud edi. manbalarning ma’lumot berishicha, davanliklar «otda ketayotib o‘q otishda mohir bo‘lganlar». jangchilarning qurollari o‘q-yoy va nayzadan iborat bo‘lgan. davan qo‘shinlari ochiq jangga kirishga ham, uzoq muddatli mudofaa urushlari olib borishga ham qodir bo‘lgan. image1.png image2.jpg image3.jpg image4.jpg image5.jpg image6.png image7.png image8.jpg image9.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "davandavlati"

davan davlati davan davlati mavzuga oid manbalar davan-xitoy munosabatlari davan davlati boshqaruvi va madaniyati davan davlatining tashkil topishi o‘rta osiyoning sharqida, sirdaryoning yuqori havzasida joylashgan qadimgi farg‘ona antik davr tarixida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan edi. farg‘ona to‘g‘risida yunon-rim mualliflari ma’lumotlar bermaydilar. bu davlat haqidagi yozma ma’lumotlar asosan xitoy manbalarida - chjan syan ma’lumotlarida, sima syanning «tarixiy xotiralar», ban guning «birinchi xan sulolasi tarixi» asarlarida beriladi. bu manbalarda ushbu davlat «dayuan» yoki «da-van» nomi ostida eslatiladi. farg‘ona so‘zi sug‘d manbalarida «fragonik» shaklida yozilib «tog‘lar orasidagi vodiy, atrofi berk soylik» ma’nosini beradi. xitoy manbalaridagi dayyuan ham «tog‘lar orasidagi vodiy» ...

This file contains 11 pages in PPTX format (3.5 MB). To download "davandavlati", click the Telegram button on the left.

Tags: davandavlati PPTX 11 pages Free download Telegram