dasturlashgakirish, dasturlashning asosiy tushunchalari

PPTX 36 pages 271.8 KB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 271.8 KB

File type PPTX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

dasturlash dasturlashga kirish, dasturlashning asosiy tushunchalari. qayumov ahror muminjonovich reja: 1. tilning bazaviy tushunchalari 2. o’zgaruvchilar va o’zgarmaslar. 3. c++da dastur qismlari. 4. direktiva #include. 5. ma’lumotlar turlari 6. matematik standart funktsiyalar 7. kiritish va chiqarish operatorlari. tilning alifbosi ma’lumki, har qanday tilni o’rganish uning alfavitini o’rganishdan boshlanadi. tilning alfaviti - shu tilgagina tegishli bo’lgan asosiy belgilari va tushunchalar to’plamidan iborat bo’ladi. c++ dasturlash tilining alfavitini tashkil etuvchi asosiy belgilar jamlamasini 3 guruhga ajratish mumkin: harflar, raqamlar va maxsus belgilar. til alfavitining metalingvistik formulasi quyidagicha bo’ladi: =   tilning akifbosi harf sifatida katta va kichik lotin harflari ishlatiladi. lekin, matnlar va dasturga izohlar yozish uchun kirill alifbosining bosh va kichik harflarini ham alfavitga kiritilgan. raqamlar sifatida oddiy arab raqamlari olingan: =01234...9 maxsus belgilar ko’p sonli va bir jinssiz bo’lganligi uchun ularni o’z navbatida 4 ta guruhga ajratamiz: =    = *  /  +  - …

2 / 36

iqdordir. agar miqdor dasturda ko’p marta ishlatilsa, uni dastur matnida qayta - qayta yozgandan ko’ra, bu miqdorni o’zgarmas deb aniqlab olib, dasturdagi miqdorni o’rniga o’zgarmasni ismini yozish qulay bo’ladi. masalan, hammaga ma’lum  (=3,1415926535…) soni. bu sonni bir necha marta takroran dasturda yozish noqulay, shuning uchun, uni o’zgarmas sifatida aniqlab olish maqsadga muvofiqdir. o’zgarmas const xizmatchi so’zidan keyin e’lon qilinadi (aniqlanadi). masalan: const = ; c++ da dastur qismlar direktiva #include direktivalar # - funta belgisi bilan boshlanuvchi c++ dasturlash tilining asosiy buyruqlaridan hisoblanadi. fayllardan matnlar qo’shish uchun 3 shaklga ega bo’lgan #include operatori qo’llaniladi: #include #include “fayl nomi” #include makros nomi direktiva #include c++ dasturlash tilining standarti bo’yicha *.h suffiksi kutubxonaga tegishli funktsiyalarning prototiplari hamda, tiplar va konstantalar ta’rifi joylashgan fayllarni ko’rsatadi. bunday fayllarni sarlavhali fayllar deb ataladi. kompilyator kutubxonalari bilan ishlashga mo’ljallangan sarlavhali fayllar ro’yxati til standartida ko’rsatilgan bo’lib bu fayllar nomlari tilning hizmatchi so’zlari hisoblanadi. quyida shu …

3 / 36

sida funktsiyalarni ihtiyoriy joylashtirish mumkin. bu holda dastur faqat protsessor buyruqlaridan ham iborat bo’lishi mumkin. ma’lumotlar tiplari odatda, dasturda ishlatiluvchi ma’lumotlar quyidagi tiplarning birortasiga tegishli bo’ladi: butun qiymatli tiplar, haqiqiy qiymatli tiplar, belgili va satrli tiplar, mantiqiy qiymatli. umuman olganda, tiplarni ikkita guruhga ajratish mumkin: asosiy (yoki oddiy) va hosilaviy. yuqorida sanab o’tilgan tiplar asosiy guruhga tegishli bo’lgan tiplardir. hosilaviy tiplar esa, asosiy yoki hosilaviy guruhga tegishli tiplardan hosil qilinadi. butun qiymatli tipga tegishli songa misollar: -1501, 0, 9999. butun qiymat qabul qiluvchi o’zgaruvchilarni e’lon qilish uchun int, short, long va unsigned xizmatchi so’zlaridan foydalanish mumkin. tipning nomi qiymat oralig'i xotiradan oladigan joy miqdori short -32768 … 32767 16 bit int -2147483648 ... 2147483647 32 bit long -263 ... 263-1 64 bit unsigned 0 … 4294967295 32 bit ma’lumotlar tiplari haqiqiy qiymatli tipga tegishli sonlarga misollar: 25.0956, 6.75, -321.936, 1.2e02, -3.57e-01 haqiqiy (kasr) qiymatli tipga tegishli o’zgaruvchilarni e’lon qilish uchun …

4 / 36

ining bittasinigina qabul qilishi mumkin. bu tip o’zgaruvchilarini e’lon qilish uchun bool hizmatchi so’zi ishlatiladi. hosilaviy tiplarni hosil qilish va ularni e’lon qilish yo’llarini kelgusi bo’limlarda to’liq tushuntirib o’tiladi. yuqorida sanab o’tilgan tiplar haqida to’liqroq ma’lumotlar keltirib o’tamiz. butun sonli tiplarga quyidagi tiplar kiradi: matematik standart funksiyalar c++ dasturlash tilida matematik standart funksiyalarni ishlatish uchun dasturga alohida kutubxonani chaqirilib olinadi. bu kutubxona math.h yoki cmath kalit so’zlari yordamida chaqiriladi. bu matematik kutubxonada matematika fanida ishlatiladigan barcha funktsiyalar berilgan. quyida keltirilgan jadvalda ba’zi matematik funktsiyalarni c++ dasturlash tilida yozilishi keltirilgan: matematik standart funksiyalar matematik standart funksiyalar bu funktsiyalardan tashqari o’zgarmaslarning ham qiymatlari berilgan. masalan, hammamizga ma’lum bo’lgan matematika kursidagi π soni c++ dasturlash tilida m_pi deb yoziladi. quyidagi jadvalda π soni bilan bog’liq bo’lgan o’zgarmaslar keltirilgan: matematik standart funksiyalar chiqarish operatorlari c++ dasturlash tilida dastur tuzish davomida biz turli ko’rinishdagi ma’lumotlarni kiritish va chiqarish amallarni bajaramiz. bu amallarni bajarish uchun biz …

5 / 36

cin >> c; yuqorida keltirilgan misolda 3 ta kiritish operatoridan foydalanib 3 ta qiymat kiritish ko’rsatilgan. kiritish operatorida bir va bir nechta kiritish buyrug’idan foydalanish mumkin. bu chiqarish operatorida ko’rsatilganidek amalga oshiriladi. masalan: int a, b, c; cin >> a >> b >> c; 25 malumotlarniformatlab chiqarish printf funktsiyasi ko’rsatilgan parametrlarni standart oqimga chiqarish uchun ishlatiladi. funktsiya iostream.h modulida joylashgan bo’lib, umumiy ko’rinishi quyidagichadir: printf(control,arg1,arg2,…) control boshqaruvchi qator deb atalib ikki turdagi simvollardan iborat bo’ladi: oddiy chiqariluvchi simvollar va navbatdagi parametrni o’zgartirib chiqaruvchi spetsifikatsiyalar. 26 malumotlarniformatlab chiqarish har bir spetsifikatsiya % simvolidan boshlanib o’zgartirish turini ko’rsatuvchi simvol bilan tugaydi. % belgisi va o’zgartirish orasiga quyidagi simvollarni qo’yish mumkin.. maydon minimal uzunligini ko’rsatuvchi raqamlar qatori. biror qatordan qancha simvol ajratib olish lozimligini hamda float yoki double tipidagi sonlarda nuqtadan keyin qancha kasr raqamlari bosib chiqarilishini ko’rsatuvchi ko’rsatuvchi raqamlar ketma - ketligi. 27 malumotlarniformatlab chiqarish chiqarilayotgan son long tipiga tegishli ekanligini ko’rsatuvchi …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dasturlashgakirish, dasturlashning asosiy tushunchalari"

dasturlash dasturlashga kirish, dasturlashning asosiy tushunchalari. qayumov ahror muminjonovich reja: 1. tilning bazaviy tushunchalari 2. o’zgaruvchilar va o’zgarmaslar. 3. c++da dastur qismlari. 4. direktiva #include. 5. ma’lumotlar turlari 6. matematik standart funktsiyalar 7. kiritish va chiqarish operatorlari. tilning alifbosi ma’lumki, har qanday tilni o’rganish uning alfavitini o’rganishdan boshlanadi. tilning alfaviti - shu tilgagina tegishli bo’lgan asosiy belgilari va tushunchalar to’plamidan iborat bo’ladi. c++ dasturlash tilining alfavitini tashkil etuvchi asosiy belgilar jamlamasini 3 guruhga ajratish mumkin: harflar, raqamlar va maxsus belgilar. til alfavitining metalingvistik formulasi quyidagicha bo’ladi: =   tilning akifbosi harf sifatida katta va kichik lotin harflari i...

This file contains 36 pages in PPTX format (271.8 KB). To download "dasturlashgakirish, dasturlashning asosiy tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: dasturlashgakirish, dasturlashn… PPTX 36 pages Free download Telegram