termodinamikaning ii-qonuning tariflari

PPT 13 pages 324.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 324.0 KB

File type PPT

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

powerpoint presentation 7-ma`ruza mavzu: termodinamikaning ii- qonuning tariflari. to`g`ri va teskari davriylik. issiqlik qurilmasining termik foydali ish koeffitsienti (f.i.k.). karno teoremasi.. reja: 1. termodinamikaning ii- qonuning tariflari. 2. issiqlik qurilmasining termik foydali ish koeffitsienti (f.i.k.). 3. aylanma tsikl. 4. karno tsikli. termodinamikaning ii- qonuning tariflari saadi karno 1824 yilda bug` mashinasining ishini o`rganib, faqat temperaturalar farqi bo`lgandagina issiqlikdan mexanikaviy ish olish uchun foydalanish mumkinligini aniqladi. „aylantirish" o`rniga „foydalanish" termini ishlatilishi bejiz emas. karno xayot vaqtida termodinamikaning birinchi qonuni kashf etilmagan edi va o`sha vaqtdagi fiziklar bug` ish bajarib temperaturasini pasaytirganda undagi issiqlik miqdori protsessning boshlanishida qanday bo`lsa shundayligicha protsess, deb xisoblar edilar. issiqlik energiyaning bir turi ekanligi xaqidagi tushuncha takomillashib borishi bilan issiqlik va mexanikaviy ish orasidagi bog`liqlikni ko`rsatuvchi termodinamikaning birinchi qonuni kashf etildi. birinchi qonun jismning oniy xolati xaqida fikr yuritishga va bu xolatni xarakterlovchi oniy parametrlarni xisoblab topishga imkon beradi. lekin ideal gazning xolat tenglamasi pv=rt ni va …

2 / 13

ko`proq qizigan jismga tashqi ish sarflamay turib o`z-o`zicha o`ta olmaydi, dastlabki ikki ta`rif issiqlik ishga aylantiriladigan dvigatellarga taalluqlidir masalan, bug`-kuch qurilmasida yoqilg`ining yonish maxsulotlari issiqlik manbai hisoblanadi, ular o`z issiqligini ish jismiga (suvga) beradi. bug` qozonida olingan bug` turbinaning ish parraklariga o`tadi. bu yerda u kengayib ish bajaradi va soviydi. ishlab-bo`lgan bug` kondensatorga yuboriladi va bu yerda u qolgan issiqligini sovituvchi suvga (sovitgichga) beradi. ichki yonuv dvigatellarida yondiriladigan yonilg`ining issiqligi yonish maxsulotlariga (ish jismiga) o`tadi. ishlab bo`lgan gaz ancha past temperaturada atmosferaga chiqarib yuboriladi. 1) karno siklining termik f.i.k. ishlatilayotgan jismning xossasiga bog‘liq bo‘lmasdan, faqat issiqlik manbalari absolyut temperaturalarining quyi va yuqori qiymatlariga bog‘liq bo‘lar ekan. (karno teoremasi). 2) karno siklining termik f.i.k. isitkich temperaturasi o‘sishi va sovitkich temperaturasi kamayishi bilan ortadi. 3) karno siklining termik f.i.k. har doim birdan kichik bo‘lib, birga teng bo‘lishi mumkin emas. termik f.i.k. birga teng bo‘lishi uchun t2/t1=0, ya’ni t1= yoki t2=0 bo‘lishi kerak. …

3 / 13

i issiqlik dvigatellari f.i.k ning >1 bo`la olmasligi to`g`risida bo`lib, davriy, yagona issiqlik manbaidan ishlaydigan abadiy (ii-tartibli) dvigatelni yaratib bo`lmasligini isbotlaydi. termodina-mikaning ii qonuni r.klazius (1850y) quyidagicha ta`riflanadi: issiqlik energiyasi ishga aylanish jarayonida to`laligicha ishga aylanmaydi va issiqlik sovuq sistemadan issiq sistemaga o`z-o`zidan o`ta olmaydi. r.klazius ta`rifiga muvofiq, ishga aylanmagan qoldiq issiqlik energiyasidan qaytadan foydalanib bo`lmaydi, shuning uchun ham issiqlik dvigateliga uzatilgan issiqlik miqdori 100% foydali ishga aylanmaydi. 3. aylanma tsikl. hozirgi zamon issiqlik dvigatellarini xisoblash issiqlik mexanikaviy ishga aylantiriladigan ideal aylanma jarayonga, ya`ni ideal tsikllarga asoslangan. real dvigatellarda sodir bo`ladigan xaqiqiy issiqlik protsesslarining mukammalligini baxolash uchun ideal tsikllarni o`rganish zarur, ideal tsikllarda protsesslar qaytar bo`ladi. ularda ishqalanish bo`lmasligi va ideal issiqli yo`qligi tufayli isroflar bo`lmaydi. ideal tsikllarda sistemaga issiqlik keltirish protsessida ish jismining ximiyaviy tarkibi o`zgarmaydi, deb qaraladi. real tsikllarda issiqlik keltirish yoqilg`ining yonish protsessida amalga oshiriladi. bunda ichki yonuv dvigatellarida yoqilg`ining yonish maxsulotlari, bug` turbinasida esa yuqori bosimli …

4 / 13

hun kengayish ishi siqilish ishidan katta bo`lishi kerak. foydali ish kengayish va siqilish ishlarining ayirmasiga teng: ma`lumki, siqilish chizig`i bna kengayish chizig`i amv ga nisbatan qanchalik pastda joylashgan bo`lsa, foydali ish l shunchalik katta bo`ladi. yo`nalishi soat strelkasining yo`nalishiga mos tushadigan, yuqorida ko`rib chiqilgan aylanma tsikl to`g`ri tsikl deyiladi. u barcha issiqlik dvigatellari uchun umumiydir. teskari aylanma tsiklning (buni qaytar tsikl bilan chalkashtirib yubormaslik lozim) yo`nalishi soat strelkasining yunalishiga teskari bo`ladi. sovitish mashinalari teskari tsikl bo`yicha ishlaydi. tsiklning termik f.i.k. issiqlik mexanikaviy ishga aylantiradigan dvigatelnnng uzluksiz ishlashi uchun jismga q1 issiqlik beradigan issiqlik manbai va jismdan q2, issiqlik oladigan sovitgich bo`lishi zarur. shunda q=q1+ q2 issiqlikni mexanikaviy ish l ga aylantirishga imkon xarakat qilish lozim termodinamikaning birinchi qonuniga muvofik q1 - q2 = lekin aylanma protsessda ichki energiya ning ko`payishi nolga teng, chunki jism o`zining dastlabki xolatiga qaytadi. shuning uchun q1 - q2 = l ish l ga aylangan issiqliknnng …

5 / 13

aklif ettan va uning nomi bilan atalgan tsikl karno tsikli eng mukammalidir. karno tsikli. karno tsikli qaytar tsikldir. u to`rtta protsessdan: ikkita izotermik va ikkita adiabatik protsessdan tarkib topgan. sistema (ideal gaz)devorlari va porsheni mutlaqo issiqlik o`tkazmaydigan tsilindrga joylashtirilgan deb faraz qilaylik. tsilindr tubi qanday protsess borishiga qarab tashqi muhitdan termik izolyatsiyalanadi yoki dam temperaturasi tt bo`lgan issiqlik manbaiga, dam temperaturasi t2<t1 bo`lgan sovitkichga ulanadi. karno tsikli grafikaviy tasvirlangan. sistemaning boshlang`ich holati parametrlari p1. v1. t1. bo`lgan a nuqta bilan aniqlanadi. karno tsiklini hosil qiluvchi to`rtala tsiklni ko`rib chiqamiz. birinchi protsess-izotermik kengayish. tsilindrning tubi issiqlik manbai bilan termik kontaktda bo`ladi. sistema q1 issiqlik oladi va a chiziq bo`yicha izotermik kengayadi, bunda u tashqaridan berilgan issiqlik hisobiga ish bajaradi. b nuqtada issiqlik manbai tsilindrdan ajratib qo`yiladi va sistema termik izolyatsiyalanadi (tsilindrning tubi ideal issiqlik izolyatsiya materiali bilan qoplanadi). ikknnchi protsess-adiabatik kengayish. gaz tashqi muhit bilan issiqlik almashmay bs chiziq bo`yicha kengayadi, …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "termodinamikaning ii-qonuning tariflari"

powerpoint presentation 7-ma`ruza mavzu: termodinamikaning ii- qonuning tariflari. to`g`ri va teskari davriylik. issiqlik qurilmasining termik foydali ish koeffitsienti (f.i.k.). karno teoremasi.. reja: 1. termodinamikaning ii- qonuning tariflari. 2. issiqlik qurilmasining termik foydali ish koeffitsienti (f.i.k.). 3. aylanma tsikl. 4. karno tsikli. termodinamikaning ii- qonuning tariflari saadi karno 1824 yilda bug` mashinasining ishini o`rganib, faqat temperaturalar farqi bo`lgandagina issiqlikdan mexanikaviy ish olish uchun foydalanish mumkinligini aniqladi. „aylantirish" o`rniga „foydalanish" termini ishlatilishi bejiz emas. karno xayot vaqtida termodinamikaning birinchi qonuni kashf etilmagan edi va o`sha vaqtdagi fiziklar bug` ish bajarib temperaturasini pasaytirganda undagi issiqlik...

This file contains 13 pages in PPT format (324.0 KB). To download "termodinamikaning ii-qonuning tariflari", click the Telegram button on the left.

Tags: termodinamikaning ii-qonuning t… PPT 13 pages Free download Telegram