fizika kafedrasi 2021 yil 7-ma'ruzasi

PPTX 14 pages 1.4 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: moddiy nuqta dinamikasi 2021 fizika kafedrasi mavzu: suyuqlik va gazlarning umumiy xossalari 7 – ma’ruza tuzuvchi: a.soliyev reja 1. suyuqlik harakatini kinematik tavsiflash. suyuqlikning muvozanati va harakati tenglamasi 2. ideal va yopishqoq suyuqlik. siqilmaydigan suyuqlik gidrostatikasi. ideal suyuqlikning statsionar harakati. bernulli tenglamasi 3. yopishqoq suyuqlik gidrodinamikasi. yopishqoqlik koeffitsienti 4. suyuqlikning nay bo’ylab oqimi. puazeyl formulasi. o’xshashlik qonuni 5. stoks formulasi. gidrodinamik beqarorlik. laminar va turbulent oqim. reynolds soni. o’ta oquvchanlik nazariyasi to’g’risida tushuncha suyuqlikning harakatlanishini oqish deb, harakatlanayotgan suyuqlik zarralarining to‘plamini oqim deb yuritiladi. oqimdagi har bir zarra muayyan paytda aniq tezlikka ega. lekin suyuqlikning har bir individual zarrasi harakatini kuzatishdan ko‘ra boshqacharoq yo‘l tutgan ma’qul. buning uchun oqim chiziqlari tushunchasidan foydalaniladi. oqim chizig‘i suyuqlik ichidagi shunday hayoliy chiziqki uni har bir nuqtasiga o‘tkazilgan urinma chiziq urinish nuqtasi orqali o‘tayotgan suyuqlik zarrasi oniy tezligining yo‘nalishiga mos bo‘ladi (1rasm). oqim chiziqlari yordamida tezlik vektorining yo‘nalishinigina emas, balki tezlik qiymatini ham …

2 / 14

ning ko‘ndalang kesimi yetarlicha kichik qilib olinadiki, natijada mazkur kesimning barcha nuqtalaridan o’tayotgan suyuqlik zarralarining tezliklarini birday deb hisoblash mumkin. oqim nayi ichidagi suyuqlik sharra deb ataladi. 3-rasmda tasvirlangan oqim nayining (rasmda nayning yon sirtlarini qalin chiziq bilan ko‘rsatilgan) va kesimlaridagi suyuqlik oqimining tezliklari mos ravishda va suyuqlikning zichliklari esa va bo‘lsin. oqim nayining va kesimlaridan 1 sekund davomida statsionar ravishda oqib o‘tayotgan suyuqlik massalari va o‘zaro teng bo‘lishi kerak (aks holda, ya’ni bo‘lgan holda suyuqlikning oqishi nostatsionar bo‘lib qoladi). shuning uchun munosabat o‘rinli. siqilmas suyuqliklar (muayan masalani hal qilayotganda siqilishni hisobga olmasa ham bo‘ladigan suyuqliklar) uchun bo‘ladi. natijada quyidagi ko‘rinishga keladi: ushbu ifoda uzluksizlik tenglamasi deyiladi suyuqliklar siqiluvchanlik va ichki ishqalanish (qovushoqlik) xossalariga ega. suyuqlik harakatini o‘rganish chog‘ida bu xossalarning barchasini hisobga olmoqchi bo‘lsak masala ancha murakkablashadi. shu sababli suyuqlik oqimining takribiy manzarasini tekshirayotganda ideal suyuqlik modelidan foydalanish anchagina qulayliklar turdiradi. ideal suyuqlik deganda qovushoqlikka ega bo‘lmagan (ya’ni qatlamlari …

3 / 14

suyuqlik massasining vaqt davomida to‘liq energiyasining o‘zgarishini aniqlaylik. shu vaqt davomida suyuqlikning tekshirilayotgan massasi oqim nayi bo‘lib o‘ng tomonga siljib qoladi va vaqtning oxirida va kesimlar bilan chegaralangan hajmni egallaydi. 3-rasmdan ko‘rinishicha, tekshirilayotgan suyuqlik massasining va kesimlar orasidagi qismi energiya o‘zgarishiga hech qanday hissa qo‘shmayotganligi uchun vaqt davomidagi o‘zgarishni quyidagicha tasavur qilish mumkin va kesimlar orasidagi m massali suyuqlik to‘liq energiyaga ega bo‘lgan vaziyatdan va kesimlar orasidagi hajmni egallagan to‘liq energiyali vaziyatga o‘tib qolgandek bo‘ladi. natijada tekshirilayotgan suyuqlik massasining va kesimlar bilan chegaralangan vaziyatdan va kesimlar bilan chegaralangan vaziyatga ko‘chishi tufayli uning to‘liq energiyasi – ( miqdorga o‘zgaradi. energiyaning bu o‘zgarishi, mexanik energiyaning saqlanish qonuniga asosan, tashqi kuchlarning bajargan ishiga teng bo‘lishi lozim. mazkur holda ish bajaradigan tashqi kuchlar oqim nayining tekshirilayotgan qismiga suyuqlik tomonidan ta’sir etuvchi bosim kuchlaridir. oqim nayining yon devorlariga ta’sir etuvchi bosim kuchlari suyuqlik zarralarining harakati yo’nalishiga perpendikulyar bo‘lganligi uchun ular hech qanday ish bajarmaydi. shuning …

4 / 14

tanlagan edik, shuning uchun bu munosabat oqim nayining ixtiyoriy kesimlariga ham ta’luqlidir. demak, statsionar oqayotgan ideal suyuqlikning ixtiyoriy oqim chizig‘i uchun shart bajariladi. oxirgi formulani bernulli tenglamasi deyiladi. -dinamik bosim,-gidravlik bosim, p–tashqi bosim suyuqlikning ikki qo’shni qatlamlariga oid molekulalar orasidagi o’zaro tutinish tufayli quyi qatlam yuqori qatlam tezligini kamaytiradi va aksincha, yuqori qatlam quyi qatlam tezligini oshiradi. suyuqlikning bir-biriga nisbatan harakatlanayotgan qatlamlari orasida vujudga kelayotgan bu kuchni ichki ishqalanish, kuchi deb yuritiladi. ichki ishqalanish kuchi bilan bog’liq bo’lgan suyuqlik xossasini esa qovushoqlik deb ataladi. tajribalarning ko‘rsatishicha, suyuqlikning ikki qatlami orasidagi ichki ishqalanish kuchi f ning qiymati qatlamlarning bir-biriga tegish sohasining yuzi s ga va tezlik gradienti deb ataladigan kattalikka to‘g‘ri proportsional: bu ifoda nyuton formulasi deb ataladi. η - suyuqlikning tabiatiga bog‘liq bo‘lib, u suyuqlikning qovushoqlik koeffitsienti deb yuritiladi. ba’zan, oddiygina qovushoqlik deb ham ataladi. - reynolds soni suyuqlikning qatlamsimon oqishiga laminar oqish deb ataladi oqishning qatlamsimonligi buzilib, suyuqlikning aralashib …

5 / 14

fizika kafedrasi 2021 yil 7-ma'ruzasi - Page 5

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fizika kafedrasi 2021 yil 7-ma'ruzasi"

mavzu: moddiy nuqta dinamikasi 2021 fizika kafedrasi mavzu: suyuqlik va gazlarning umumiy xossalari 7 – ma’ruza tuzuvchi: a.soliyev reja 1. suyuqlik harakatini kinematik tavsiflash. suyuqlikning muvozanati va harakati tenglamasi 2. ideal va yopishqoq suyuqlik. siqilmaydigan suyuqlik gidrostatikasi. ideal suyuqlikning statsionar harakati. bernulli tenglamasi 3. yopishqoq suyuqlik gidrodinamikasi. yopishqoqlik koeffitsienti 4. suyuqlikning nay bo’ylab oqimi. puazeyl formulasi. o’xshashlik qonuni 5. stoks formulasi. gidrodinamik beqarorlik. laminar va turbulent oqim. reynolds soni. o’ta oquvchanlik nazariyasi to’g’risida tushuncha suyuqlikning harakatlanishini oqish deb, harakatlanayotgan suyuqlik zarralarining to‘plamini oqim deb yuritiladi. oqimdagi har bir zarra muayyan paytda aniq tezlikk...

This file contains 14 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "fizika kafedrasi 2021 yil 7-ma'ruzasi", click the Telegram button on the left.

Tags: fizika kafedrasi 2021 yil 7-ma'… PPTX 14 pages Free download Telegram