elementary surveying: an introduction to geomatics

PPTX 19 pages 7.4 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.4 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

texnik teodolitlarni tekshirish va sozlash 14-mavzu joy ta'fsiloti va relefini topografik karta va planlarda ta'svirlash geodeziya fanidan yaratilgan xorijiy adabiyotlar bazasi asosiy adabiyotlar joy ta'fsiloti va relefini tapagrafik karta va planlarda ta'svirlash reja 1 topagrafik shartli belgilar 2 er sirtidagi relefni proeksiya sirtida tasvirlash mohiyati 3 relefni asosiy shakillari relefni asosiy shakillari relefni asosiy shakillari joyning relefi va uni karta va planlarda tasvirlanishi relef qirqim balandligi topagrafik shartli belgilar joydagi predmetlarni plan va kartalarda tasvirlash uchun mahsus ishlab chiqilgan shartli belgilardan foydalaniladi. plan va kartadan foydalanish qulay bo'lishi uchun shartli belgining shakli tasvirlanayotgan joy elementiga o'xshash bo'lishi kerak. davlat miqiyosida plan va kartalarning shartli belgilari bir hil qilib qabul qilinadi. qurilish chizmalaridan rejalash (loyixani joyga ko'chirish), ijroiy chizmalarda o'ziga xos shartli belgilar qo'llanilishi mumkin. shartli belgilar masshtabli (konturli), masshtabsiz va tushuntiruvchi shartli belgilarga bo'linadi. masshtabli shartli belgilar bilan tasvirlangan tafsilotlarning uzunligi, kengligi va maydonini aniqlash mumkin. konturli shartli belgilar bilan …

2 / 19

digan kichik ob'ektlar, masalan: buloq, quduq, yakka daraxt va boshqalar masshtabsiz shartli belgilar bilan tasvirlanadi. tafsilotlar karta va planda nuqta bilan ko'rsatiladi. nuqta tafsilot o'rnini, shartli belgi esa uning qanday tafsilot ekanligini ifodalaydi. masalan doira, kvadrat, uchburchak, to'rtburchak, yulduzcha shaklida tasvirlangan shartli belgining markaziga, yakka daraxt, stolbalar, yo'l va kilometr ko'rsatkichlarining o'rni esa shartli belgining tubiga to'g'ri keladi. karta va planning masshtabiga bog'liq ravishda tafsilotlar masshtabli yoki masshtabsiz shartli belgilar bilan tasvirlanadi. aholi yashaydigan punktlarning nomi aholisining soniga va ma'muriyat ahamiyatiga qarab turli kattalikdagi harflar bilan yoziladi. respublikamizda qabul qilingan (tasdiqlangan) shartli belgilar topografik karta va planlar tuzish va ulardan foydalanish bilan shug'ullanuvchi barcha tashkilot va muassasalar uchun standart bo'lib hisoblanadi. er sirtidagi relefni proeksiya sirtida tasvirlash mohiyati joydagi notekisliklar, ya'ni baland pastliklar yig'indisiga shu joyning relefi deyiladi. relef shakllari tashqi ko'rinishiga qarab, qavariq (do'ng, tepa, tog', tog' tizimi. . . ) va botiq (vodiy, jar, dara, chuqurlik, pastlik, qozonsoy, …

3 / 19

suv bosadigan joylar qayir (poyma) deyiladi. suv o'yib ketgan uzun chuqurlar jar deyiladi. yon bag'ri juda tik kichik jarga jilg'a deyiladi. yon bag'ri yotiq va tagini chim bosgan yassi jarlikka balka deyiladi. qo'shni vodiylar yoki soylar havzasi bir-biridan suv ayirg'ich chiziq bilan ayriladi. qarama – qarshi tomonlarga yo'nalgan vodiylarning birlashgan joyi bel yoki egar deb yuritiladi. tog'li hududlardagi yon bag'rlari juda tik qoyali vodiylar dara deb ataladi. juda tor dara tongi deb yuritiladi. tagidan hamma tomonga balandlashib boradigan relefning botiq shakliga qozonsoy deyiladi. suv ayirg'ich chiziq vodiyning tubi, yon bag'irning bukilgan joyi va balandliklar etagi relefning asosiy orografik chiziqlari deyiladi. bu chiziqlar joy relefini topografik kartalarda tasvirlashda asos bo'lib xizmat qiladi. relefni asosiy shakillari er yuzidagi baland-pastliklar relef deyiladi. joyning relefi balandlik va pastliklarga bo'linadi. tog', tepa, tizma tor, egarsimon joylar — balandlikka; chuqurlik, soy, jarlik esa pastlikka kiradi (2- shakl). relefning asosiy turlarini quyidagicha xarakterlash mumkin. 1.tog' (tepa) — …

4 / 19

von deyiladi. joyning relefi va uni karta va planlarda tasvirlanishi joy relefini karta va planlarda tasvirlashda perspektiv tasvirlash, shtrixlash, bo'yash va gorizontallardan foydalaniladi. topografik karta va planlarda relef gorizontallar bilan tasvirlanadi. boshlang'ich deb qabul qilingan sathga nisbatan bir xil bo'lgan balandliklarni birlashtiruvchi yopiq egri chiziqqa gorizontal deyiladi. gorizontallarni hosil bo'lishini quyidagicha tushuntirish mumkin. faraz qilaylik, 3-shaklda tasvirlangan tepalik a nuqtagacha suvda bo'lsin. tepalik qirg'oq chizig'ini r tekislikka proektsiyalaymiz, natijada yopiq egri chiziqni hosil qilamiz. suv sathini 1 metrga ko'taramiz. hosil bo'lgan yangi qirg'oq chizig'ini r tekislikka proektsiyalaymiz. shu tariqa suv sathini 1 metrdan ko'tarib borib qirg'oq chizig'ini tekislikka proektsiyalab borsak, tepalikni gorizontallar yordamida tasvirini olamiz. bu proektsiyalarni qog'ozda kichraytirilgan tasviri plan va kartalarda topografiyani, ya'ni er baland pastligi, ya'ni relefini ko'rsatadi. relef plan yoki kartada bir necha usulda tasvirlanadi. nuqtalar otmetkalarini yoniga yozish, balandligi qiymatiga qarab turli buyoqlar bilan bo'yash, turli yo'g'onlikda va turli qalinlikda shtrixlar chizish, gorizontallar o'tkazish kabi …

5 / 19

gandagi kesimlarning r dagi gorizontali bir xil otmetkada bo'ladi. kartadagi gorizontallar orasidagi masofalarga d gorizontal quyilish deyiladi. relef pasayishini ko'rsatish uchun gorizontallarga bergshtrix (skatshtrix) qo'yiladi. gorizontalni har beshinchi yoki o'ninchi karrali kesimi qalinroq chiziladi va uni qabul qilingan sathga nisbatan balandligi yoziladi, balandlikni ko'rsatuvchi yozuvni asosi pasayishni ko'rsatadi. ikki qo'shni gorizontallarning balandliklari farqiga relef kesim balandligi deyiladi. tekislikda ikki qo'shni gorizontallar orasidagi masofaga gorizontal qo'yilishi deyiladi. gorizontallar quyidagi hususiyatlarga ega: a) bir gorizontalda yotgan barcha nuqtalarning balandliklari teng; b) gorizontallar uzluksiz; v) gorizontallar kesishmaydi; g) planda gorizontallar orasidagi masofa (qo'yilish) qancha kichik bo'lsa joyda qiyalik (nishablik) shunchalik tik bo'ladi d) qiya tekislikni ifodalovchi gorizontallar parallel to'g'ri chiziqlardan iborat bo'ladi. planda ikki gorizontal orasidagi masofa 2 sm dan katta bo'lsa, ular orasida gorizontal kesim balandligining yarmiga teng bo'lgan kesimda qo'shimcha gorizontal chiziladi, bunga yarim gorizontal (qo'shimcha gorizontal) deyiladi. yarim gorizontallar chizmada uziq (punktir) chiziqlar bilan beriladi. ch relef qirqim balandligi nuqtalar …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elementary surveying: an introduction to geomatics"

texnik teodolitlarni tekshirish va sozlash 14-mavzu joy ta'fsiloti va relefini topografik karta va planlarda ta'svirlash geodeziya fanidan yaratilgan xorijiy adabiyotlar bazasi asosiy adabiyotlar joy ta'fsiloti va relefini tapagrafik karta va planlarda ta'svirlash reja 1 topagrafik shartli belgilar 2 er sirtidagi relefni proeksiya sirtida tasvirlash mohiyati 3 relefni asosiy shakillari relefni asosiy shakillari relefni asosiy shakillari joyning relefi va uni karta va planlarda tasvirlanishi relef qirqim balandligi topagrafik shartli belgilar joydagi predmetlarni plan va kartalarda tasvirlash uchun mahsus ishlab chiqilgan shartli belgilardan foydalaniladi. plan va kartadan foydalanish qulay bo'lishi uchun shartli belgining shakli tasvirlanayotgan joy elementiga o'xshash bo'lishi kerak. davl...

This file contains 19 pages in PPTX format (7.4 MB). To download "elementary surveying: an introduction to geomatics", click the Telegram button on the left.

Tags: elementary surveying: an introd… PPTX 19 pages Free download Telegram