buyruqlar tizimi arxitekturasi

PPTX 47 pages 473.1 KB Free download

47 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 473.1 KB

File type PPTX

Pages 47

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 47

2-mavzu. kompyuterlarni tashkil qilishning raqamli mantiqiy asoslari 6-7-8-mavzu. buyruqlar tizimi arxitekturasi reja mashina tilidagi buyruqlarning umum formatlari va turlari operandlarni saqlash joyiga qarab klassifikatsiyalash intel – x86 adreslash berilgan ehm bajarishi mumkin bo’lgan buyruqlarning to’liq ro’yxati ehmning buyruqlar tizimi deb nomlanadi. buyruqlar tizimining arxitekturasida dasturchi uchun mavjud bo'lgan ehm vositalarini aniqlash odatiy holdir. buyruqlar tizimining arxitekturasini dasturiy ta’minot talablariga ehm apparaturasi imkoniyatlari bilan mos keladigan vosita sifatida qarash mumkin. mashina tilidagi buyruqlarning umum formatlari va turlari ehm ma’lumotlarga ishlov berib dasturdagi buyruqlar (kommanda) ketma-ketligiga mos ravishda bajarilib quyilgan masalani yechadi. shuning uchun kompyuter dastur asosida boshqariladigan qurilmadir. uning asosini protsessor (cpu), xotira va kiritish-chiqarish qurilmalari tashkil qiladi. mashina tilidagi buyruqlarning umum formatlari va turlari kompyuter buyruqlarini albatta uni protsessori aniqlab beradi. bu buyruqlar – ikkilik sanoq tizimiga asoslangan – sonlar (kod) to’plami bo’lib mashina tili deb nomlanadi. kodlar (buyruqlar) protsessordan protsessorga o’zgaradi va yozilishi 8 bitdan to 10 lab baytglargacha …

2 / 47

gi tillarga (yudt) yo’naltirilgan bo’lib, ularning asosiy maqsadi dasturlash jarayonini yengillashtirishdir. yudt ga o’tish jiddiy muammo tug’dirdi: yudt uchun xos bo’lgan murakkab operatorlar oddiy mashina operatsiyalaridan sezilarli darajada farq qiladi. muammo semantik uzilish deb ataladi va uning natijasi dasturning yetarli darajada samarali bajarilishmasligidir. semantik uzilishni bartaraf etish uchun ehm ishlab chiquvchilari uchta yondashuvdan birini va shunga mos ravishda uchta bta turidan birini tanlaydilar: buyruqlarning to'liq to'plamiga ega bo'lgan arxitektura: cisc (complex instruction set computer); qisqartirilgan buyruqlar to’plami bilan arxitektura: risc (reduced instruction set. computer); juda uzun buyruq so’zlari bilan arxitektura: vliw (very long instruction word). buyruq formatlari buyruqlar formati – bu buyruqni ichki tuzilish strukturasini aniqlovchi qoida kelishuvdir. buyruq – amal kodi, ushbu amalda qatnashayotgan operanda yoki operandalar qayerdan olinishi va natija qayerga yozilishi haqidagi axborotlardan iborat bo’ladi. buyruq formatlari buyruqlar – operandlar soniga qarab 4 sinfga bo’linadi. amal kodi amal kodi amal kodi adres amal kodi adres1 adres2 adres3 …

3 / 47

strlarning mavjudligi; ko'p sonli mashina buyruqlari, ularning ba’zilari yudt murakkab operatorlarini apparatli amalga oshiradi; operandlarni adreslashning turli-tuman usullari; turli razriyadli buyruq formatlari to’plami; qayta ishlash xotiraga kirish bilan birlashtirilgan buyruqlar mavjudligi. 1980-yillarning o'rtalariga qadar ishlab chiqarilgan deyarli barcha ehmlarni va hozirda ishlab chiqarilayotgan kompyuterlarning muhim qismini cisc turiga kiritish mumkin. semantik uzilish muammosini hal qilishning bu usuli ehm apparaturasini, asosan boshqarish qurilmasini murakkablashishiga olib keladi, bu esa ehmning ishlashiga salbiy ta'sir qiladi. olib borilgan izlanishlarga ko’ra, yudt operatorlariga ekvivalent bo’lgan qo’shimcha buyruqlar ulishi, dasturlarning umumiy hajmidan 10-20% dan, ba’zi bir murakkab buyruqlar uchun esa 0,2% dan oshmasligi aniqlandi. qo'shimcha buyruqlarni amalga oshirish uchun zarur bo'lgan apparat vositalari hajmi sezilarli darajada oshadi. shunday qilib, murakkab buyruqlarni qo'llab-quvvatlashda mikrodastur xotirasining hajmi 60 foizga ko'payishi mumkin. natijada risc arxitekturasi paydo bo’ldi. risc atamasi birinchi bo'lib 1980 yilda d.patterson va d. ditsel tomonidan qo'llanilgan. hm buyruqlarining ro'yxatini cheklash g’oyasi, faqat protsessor registrlarida joylashgan ma'lumotlarda …

4 / 47

urasidagi murakkab buyruqlarning apparat versiyasidan samarali emasligini ko’rsatdi. risc-arxitekturasi elementlari birinchi bo'lib cray research kompaniyasining cdc 6600 hisoblash mashinalari va superehmlarida paydo bo'ldi. risc-arxitekturasi zamonaviy ehmlarda muvaffaqiyatli amalga oshirilmoqda, masalan, dec firmasining alpha protsessorlarida, hewlett-packard firmasining pa seriyasida, powerpc oilasida va boshqalarda. shuni esda tutingki, intel va amd firmalarining so'nggi mikroprotsessorlarida risc-arxitekturasiga xos g'oyalar keng qo'llanilmoqda, shuning uchun cisc va risc o'rtasidagi ko'pgina farqlar asta-sekinlik bilan yo’qolib bormoqda. cisc- va risc-arxitekturalaridan tashqari yana bitta turdagi – juda uzun buyruq so’zli (vliw) arxitekturasi ham mavjud. vliw kontseptsiyasi risc-arxitekturasiga asoslangan bo'lib, bu yerda bir nechta oddiy risc-buyruqlari bitta eng uzun buyruqqa birlashtiriladi va parallel ravishda bajariladi. vliw arxitekturasi riscdan, nisbatan kam farq qiladi. faqatgina hisoblashlarning qo'shimcha parallellik darajasi paydo bo'ldi, shuning uchun vliw arxitekturasini hisoblash mashinalariga emas, balki hisoblash tizimlariga yo’naltirilganligi mantiqan to'g'ri keladi. xarakteristikasi cisc risc vlim buyruqlar uzunlig turli xil yagona yagona buyruqda maydonlarni joylashishi turli xil o’zgarmas o’zgarmas registrlar …

5 / 47

anchalik oson bo’ladi; buyruqlarning umumiy uzunligi qanday bo’ladi. stek arxitekturasi stek – bu mantiqiy ravishda bir-biriga bog'langan yaycheykalar to'plamini tashkil etuvchi, “oxirgi kelgan, birinchi ketadi” tamoilo asosida o'zaro munosabat qiluvchi xotira (last in first out). stekli xotiraning ishlash prinsipi o’qish/yozish amallari faqat stekning cho’qqisida amalga oshadi. stekka asoslangan bta li (stekli bta) ehmsida operandlar qayta ishlanishdan oldin stek xotirasining yuqori ikkita yaycheykasiga joylashtiriladi. amal natijasi yana stekka joylashtiriladi. stek arxitekturasi teskari polyak yozuvi ifodada qavslar mavjud emas, amal belgisi esa operandlar o’rtasida emas, balki ulardan keyin joylashadi a=a+b+a*c odatiy yozuv a=ab+ac*+ polyakcha stek arxitekturasiga ega hisoblash mashinasida a = ab+ac*+ ifodasini hisoblash ketma-ketligi stekka asoslangan bta-larning afzalliklariga ko'rsatmalarning bir qismini qisqartirish imkoniyati kiradi, chunki barcha operatsiyalar steckning cuqqisi orqali amalga oshiriladi, bunda ma’lumotlarni arufmetik va mantiqiy qayta ishlashda operandlar va natija manzillarini ko’rsatish shart emas. dastur kodi ixchamdir. ko'rsatmalarning dekodlanishi juda oddiy. ishlab chiqarish oshganda stek “qisqa joyga” aylanadi. stek …

Want to read more?

Download all 47 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buyruqlar tizimi arxitekturasi"

2-mavzu. kompyuterlarni tashkil qilishning raqamli mantiqiy asoslari 6-7-8-mavzu. buyruqlar tizimi arxitekturasi reja mashina tilidagi buyruqlarning umum formatlari va turlari operandlarni saqlash joyiga qarab klassifikatsiyalash intel – x86 adreslash berilgan ehm bajarishi mumkin bo’lgan buyruqlarning to’liq ro’yxati ehmning buyruqlar tizimi deb nomlanadi. buyruqlar tizimining arxitekturasida dasturchi uchun mavjud bo'lgan ehm vositalarini aniqlash odatiy holdir. buyruqlar tizimining arxitekturasini dasturiy ta’minot talablariga ehm apparaturasi imkoniyatlari bilan mos keladigan vosita sifatida qarash mumkin. mashina tilidagi buyruqlarning umum formatlari va turlari ehm ma’lumotlarga ishlov berib dasturdagi buyruqlar (kommanda) ketma-ketligiga mos ravishda bajarilib quyilgan masalani yech...

This file contains 47 pages in PPTX format (473.1 KB). To download "buyruqlar tizimi arxitekturasi", click the Telegram button on the left.

Tags: buyruqlar tizimi arxitekturasi PPTX 47 pages Free download Telegram