a.smit va d.rikardo g`oyalari shakllanishining tarixiy shart-sharoitlari

DOCX 12 pages 34.1 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.1 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: d.rikardo va uning iqtisodiy g'oyalari reja: 1.a.smit va d.rikardo g`oyalari shakllanishining tarixiy shart- sharoitlari. klassik iqtisodiy maktabning to`la shakllanishi. 2.a.smitning iqtisodiy g`oyalari. uning «xalqlar boyligi» asaridagi iqtisodiy qarashlari. 3. d.rikardoning iqtisodiy ta`limoti. 4.smit va rikardo ta`limoti va hozirgi zamon. a.smit va d.rikardo g`oyalari shakllanishining tarixiy shart sharoitlari. klassik iqtisodiy maktabning to`la shakllanishi. xviii asrning ikkinchi yarmi va xix asrning birinchi choragida buyuk britaniyada boshqa davlatlarga nisbatan iqtisodiy g`oyalarning rivojlanishi uchun nihoyatda qulay sharoitlar yuzaga keldi, bu g`oyalar a.smit va d. rikardo ta`limotlarida o`z aksini topdi. ular tomonidan yaratilgan ta`limot ingliz klassik iqtisodiyotining asosi bo`ldi va jahon iqtisodiyoti fikriga katta ta`sir ko`rsatdi. bu olimlar o`zlaridan oldingi merkantilizm, ilk klassik maktab va fiziokratizm g`oyalarini mukammal o`rganib, shular asosida yangi iqtisodiy maktabning shakllanishini nihoyasiga etkazdilar. klassik maktabning shakllanishida ayniqsa sanoat inqilobi katta rol o`ynadi. r.xeylbroner va l.turoularning fikriga ko`ra, shu davrda bozor jamiyati vujudga keldi. bu tizimda kapital bozori paydo bo`ldi va …

2 / 12

uzumni keltirib chiqargan inqilob bilan bog`liq. o`z erlaridan mahrum bo`lgan ijarachilar shaharlarga ketishga va u erda o`z ishchi kuchini ishlab chiqarish faktori sifatida sotishga majbur edilar. bozor jamiyati uchun hayotiy zarur bo`lgan ishlab chiqarish omillari tarixiy o`zgarishlar tufayli yuzaga keldi. oqibatda mehnat tovarga aylandi, er ko`chmas mulk bo`lib qoldi. ammo kapitalizmning iqtisodiy erkinligi ba`zilar uchun yutuq, ko`pchilik uchun esa qiyinchiliklarni yuzaga keltirdi. bozor tizimi bir tomondan ishonchsizlik, azob-uqubat sababi bo`lsa, shu vaqtning o`zida taraqqiyot, imkoni va yutuqlari manbai hamdir. xviii asrning ikkinchi yarmida «texnik yo`nalishda» gi ishbilarmonlar guruhi iqtisodiyot tarixida butunlay yangi insonlarni vujudga keltirdi. sanoat inqilobi dastlab engil sanoat, xususan, to`qimachilik sohasida boshlandi va mashinasozlik vujudga kelishi bilan nihoyalandi, j.key to`qimachilik mokkisini, 1733 yilda j.xargrivs o`z qizining nomi bilan atalgan «jenni» mexanik to`quv dastgohini kashf etdi, sanoat inqilobi iqtisodiyot va ijtimoiy hayotga keskin o`zgarishlarga olib keldi.1701-1802 yillar oralig`ida to`qimachilik rivoji tufayli angliyada paxta tolasidan foydalanish 6000 foizga o`sdi. 1788-1838 …

3 / 12

lishining shakllanishi davrida evropaning iqtisodiy rivojlanishi, uchinchisida - kapitalizm taraqqiyotining tarixiy shart-sharoitlari, to`rtinchisida- merkantilizm va fiziokratlarning ta`limotlariga munosabati, beshinchisida esa davlat moliya tizimi tadqiq etilgan. a.smit tomonidan tadqiq etilgan insonning tabiati, inson va jamiyat orasidagi munosabatlar klassik (mumtoz) maktab qarashlarining asosini tashkil etdi. bunda «iqtisodiy odam» tushunchasi keninroq paydo bo`lishiga qaramasdan, uning kashfiyotchilari a.smitga tayanganlar. smit o`z asarlarida va tadqiqotlarida odamlar ba`zi bir shunday tabiiy xususiyatlarga egaki, ular ijtimoiy tuzumga bog`liq emas, degan xulosaga asoslandi. ana shunday xususiyatdan biri egoizm bo`lib, odamlar o`z xo`jalik faoliyatlarida unga amal qiladilar. har bir odam o`z shaxsiy manfaatini ko`zda tutadi, ammo bu xolatda ko`p boshqa holatlardagi kabi, u «ko`rinmas qul» tomondan uning niyatida ham bo`lmagan maqsad sari yo`naltirildi.smitning ta`rificha foyda ketidan quvish va raqobat butun jamiyatga naf keltiruvchi faoliyat deb qaraladi (sho`rolar davrida, markscha-lenincha g`oyada tanqid qilinar edi). a.smit kapitalistik jamiyatni tabiiy tuzum bilan bir deb tushungan, shuning uchun kapitalistik munosabatlar adabiy, kapitalistik xo`jalik …

4 / 12

day g`oya yotadiki, unga ko`ra jamiyat boyligi ishlab chiqarish jarayonida mehnat tufayli paydo bo`ladi. a.smit mehnatni barcha sohalarda (sanoat,qishloq xo`jaligi, xizmat ko`rsatish sohalari) boylikning asosi deb biladi. u kapitalistik ishlab chiqarishning manufaktura bosqichini tahlil qilish asosida iqtisodiy progress (taraqqiyot)ning muhim omili mehnat taqsimotidir, degan xulosaga keldi. birinchidan, mehnat taqsimoti tufayli ayrim ishchilarning chaqqonligi va mohirligi oshadi. ikkinchidan, bir turdagi ishdan boshqasiga o`tish uchun ketadigan vaqt iqtisod qilinadi. uchinchidan, mehnat taqsimoti mashinalar ixtiro qilishga imkon tug`diradi, ya`ni takrorlanadigan jarayonlar mashina qo`llashga qulaylik yaratadi. a.smit asarida mehnat taqsimotining salbiy tomonlari ham berilgan (bir xil mehnat, toliqish) manufakturadagi mehnat taqsimoti va endigina rivojlanib kelayotgan mashina sanoatining salbiy oqibatlari ham tan olinadi. smit tovar dunyosida pulning stixiyali ravishda, uzoq rivojlanish jarayoni natijasida ajralishini ko`rsatib berdi. smit pulning muomala vositasi funktsiyasini boshqalarga nisbatan alohida ta`kidlaydi. oqibatda smitning fikricha, pul texnik qurol bo`lib, iqtisodiy jaraenlarni engillashtiradi, uni «muomalaning buyuk g`ildiragi» deb baholaydi. a.smit qiymatning mehnat nazariyasini …

5 / 12

tlar va er egalari. har bir sinf o`zining asosiy daromadini: ishchilar, ish hakini, kapitalistlar foydani, er egalari esa rentani oladilar. ular o`rtasida nomuvofiqlik yo`q. ish haqi, ya`ni ishchining daromadi smitning fikri bo`yicha mehnat mahsuloti bo`lib, mehnat uchun to`lanadigan tabiiy mukofotdir, oddiy takror ishlab chiqarishda ham mehnat haqi mavjuddir. u oddiy ishlab chiqaruvchi bilan yollanma ishchining daromadlarini bir deb bildi. u oddiy takror ishlab chiqarishda «ish haqi» ishchining butun mehnat mahsulotiga teng. smit ta`limotida ishchi kuchi degan kategoriya yo`q, u kapitalist va ishchi o`rtasidagi munosabatda ishchi kuchi sotilishi jarayonini tushunmagan. ammo ish hakining normal darajasini aniqlashda u amalda ishchi kuchining qiymatidan foydalangan, ish haqining miqdori to`g`risida gap borganda esa tirikchilik xarajatlari qiymati hisobga olinishi kerak, deydi. smit foyda normasi va protsent (foiz)ning past darajasini iqtisodiy rivojlanish va «millatning ravnaqi» ko`rsatkichi deb xarakterladi, ammo foyda normasining pasayib borish tendentsiyasini tushuntirib bera olmadi. unumli va unumsiz mehnat to`g`risidagi ta`limot.smitda bu masala ancha mukammal …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "a.smit va d.rikardo g`oyalari shakllanishining tarixiy shart-sharoitlari"

mavzu: d.rikardo va uning iqtisodiy g'oyalari reja: 1.a.smit va d.rikardo g`oyalari shakllanishining tarixiy shart- sharoitlari. klassik iqtisodiy maktabning to`la shakllanishi. 2.a.smitning iqtisodiy g`oyalari. uning «xalqlar boyligi» asaridagi iqtisodiy qarashlari. 3. d.rikardoning iqtisodiy ta`limoti. 4.smit va rikardo ta`limoti va hozirgi zamon. a.smit va d.rikardo g`oyalari shakllanishining tarixiy shart sharoitlari. klassik iqtisodiy maktabning to`la shakllanishi. xviii asrning ikkinchi yarmi va xix asrning birinchi choragida buyuk britaniyada boshqa davlatlarga nisbatan iqtisodiy g`oyalarning rivojlanishi uchun nihoyatda qulay sharoitlar yuzaga keldi, bu g`oyalar a.smit va d. rikardo ta`limotlarida o`z aksini topdi. ular tomonidan yaratilgan ta`limot ingliz klassik iqtisodiyotining ...

This file contains 12 pages in DOCX format (34.1 KB). To download "a.smit va d.rikardo g`oyalari shakllanishining tarixiy shart-sharoitlari", click the Telegram button on the left.

Tags: a.smit va d.rikardo g`oyalari s… DOCX 12 pages Free download Telegram