qadimgi turkiylarning diniy marosimlari va ularning badiiy adabiyotdagi ifodasi

DOC 195.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1495527770_68259.doc qadimgi turkiylarning diniy marosimlari va ularning badiiy adabiyotdagi ifodasi reja: 1. totemizm 2. animizm 3. ko'k tangri dini 4. shomoniylik 5. buddizm yokiburhonlik 6. moniylik 7. xristianlik miloddan avvalgi 2000-yildan oldinroq turkiy xalqlar markaziy osiyoda oltoy-ural tog'laridan mo'g'ulistongacha bo'lgan kengliklarda yashashgan. hozirgacha turkiy qavmlarning bosh bo'g'ini va o'z davlatchilik tarixiga ega bo'lgani skif - «iskit»lardir. ularning davlati miloddan avvalgi vii asrlarda katta mavqe egallagan. forsiy zabon xalqlar ularni «sak»lar deb atashgan. skiflardan so'ng eramizning beshinchi yuz yilliklari orasida arshakiylar davlati yuzaga keldi. arshak - exsakning o'zgargan shakli bo'lib, jasur, mard, bahodir saklar ma'nosini beradi. yevropa tarixchilari ularni kimmerlar deb atashgan. arshakiylar davlati eronning sharqiy qismi, turkmaniston, anatoliya (turkiya)ni o'z ichiga oladi. skiflar bilan bir davrda miloddan avvalgi vii asrlarda kengaras davlati ham yuzaga kelgan. bu davlat samarqand, kesh, kushon, toshkent, buxoro, xorazmni o'z ichiga olgan bo'lib, eramizning v asrlarigacha yashagan. g'arbiy yevropada esa turkiylarning xun imperatorligi yuzaga keldi. u …

. turkiylar ulkan hududlarda yoyilib yashadilar. islom dinini qabul qilgunlarigacha ular turli diniy shakllar va oqimlarga amal qilishgan. totemizm totemizm (shimoliy amerika hindubrining ojibve qabilasi tilidagi «totem» - «uning urug 'i» so 'zidan olingan) dinning insoniyat tarixida bundan 30-40 ming yil, balki bundan ham avvalroq yuzaga kelgan» ilk shaklidir. totemizraga sig'inuvchi xalqlar o'zlarini biror-bir hayvon, o'simlik yoki jonsiz narsadan paydo bo'igan deb tushunadilar. turkiy xalqlar o'zlarining ota-bobolari ho'kiz, ot, hon, bo'ri, it, bug'u kabi hayvonlardan kelib chiqqan deb tushunishgan va ularga e'tiqod qo'yishgan. gerodotning «tarix» kitobida skiflarning birinchi ajdodlari dunyoga kelishi bilan bog'langan afsonalar totemizmning yorqin namunasidir. targ'itoy afsonasi. ma'budlar ma'budi zevs bilan borisfenesa daryosining yarmi hon, yarmi ayol qizidan birinchi odam tug 'ildi. kimsasiz cho 'ida paydo bo 'igan bu odamning ismi targ'itoy edi. undan lipoqsay, arpaqsay, qoloqsay degan uch о 'g 'il dunyoga keladi. bir kuni osmondan omoch, arqon, bolta va tovoq yog 'iladi. ular oltindan yasalgan edi. …

qoladi. gerakl otini qidirib ko'p edarga boradi. so'ngra galeyey degan joyga keladi. bu yerda u odamsifat hon qizga yo'liqadi. hon qizning yuqori qisrni ayol zotiga o'xshasa, quyi qismi ilonga o'xshaydi. taajjubga tushgan gerakl undan «begona otga ko'zing tushmadimi?» deb so'raydi. hon qiz gerakl agar o'zi bilan qovushsa, otini berajagini aytadi. chorasiz qolgan gerakl hon qizning bu taklifiga rozi bo'ladi. biroq hon qiz otni tezda qaytarib bermaydi. u gerakl bilan yana tanmahramlikni davom ettirishni xohlaydi. gerakl undan otini qaytarib olib, tezroq o'z yurtiga ketish uchun qizning hamma shartlarini bajarishga rozi bo'ladi. nihoyat, qiz geraklga otini qaytarib berar ekan, shunday deydi: «sening oting biz. tomonlarga kelganda, men uni ehtiyot qilib yashirib qo'ygandim. evaziga sen meni mukofotlading. endi men sendan uch o'g'il tug'aman. ayt-chi, ular ulg'aygandan so'ng nima qilishi kerak?» hon qizning savoliga gerakl shunday javob beradi: «sen o'g'illaringga shunday shart qo'yasan, ulardan qaysi birisi bu yoyni men kabi kuch bilan torta olsa, …

mergani, ya'ni otasidek pahlavoni skifdir. bu afsona asosida skiflar yunonlar bilan qarindosh degan qarashlar ham mavjud. bu o'rinda gerakl shaxsiyati haqida to'xtalib o'tish o'rinlidir. yunonlarning afsonaviy qahramoni gerakl tug'iladigan paytda xudolar olimp tog'ida bazm qurib o'tirganlar. dunyo hokimi zevs yerda, odamlar orasida bir farzand tug'ilishi, u kelajakda buyuk ishlarni bajarib qahramon bo'lishi va butun yunonistonga hukmronlik qilishini bashorat etadi. bu bola fiva malikasi alkmena va shohi anditionning farzandi edi. gerakl yunoncha «gera (zevsning xotini) maqtagan» degan ma'noni beradi. zevs alkmenani buyuk qahramonga ona qilib tayinlaydi. biz alkm - yonida turkiycha «ena» so'zini his qilamiz. gerakl nomi mazmun nuqtai nazaridan qaraganda, ger - o'g'h ma'nosini beradi. qadimgi lotin mifologiyasidagi ger-kules, xristian mifologiyasidagi geor · giy, turkiy mifotogiyadagi kor - o'g'h, geor - o'g'li, go'r · o'g'lining ma'nosi ham shunday xususiyatga ega. · gerakl pahlavon bo'lib yetishar ekan, arslon terisini yopinib yurishi to'ng ibn turk ibn yofas alayhissalom davrida vahshiy hay vonlarning …

yirtqichni yo'qotish uchun yo'lga tushishi yoki alpomish bahodirhgini ko'ramiz. hayot haqiqatiga asoslanadigan bo'lsak, geraklning kamonsozligi kimmeriy va skif merganlarining umumlashgan obrazini ham eslatadi. mirzo ulug'bekning «to'rt ulus tarixi» kitobida o'g'uzxonning o'z o'g'illariga kamon va o'q taqsimlashi voqeasi ham keltirilgan. · bo'ri totcmi turkiy xalqlar og'zaki ijodida urug' boshi, balo-ofatlardan saqlovchi madadkor kuch sifatida . ulug'langan. masalan, «0'g'uznoma»da bo'ri asar syujetini rivojlantiruvchi asosiy obrazdir. · o'z ajdodlarini hayvonlardan kelib chiqqan deb hisoblash yoki pahlavonlarini bolaligida kuchli hayvonlar tarbiyasiga olib, onalik qilishini tasvirlash skiflar mifologiyasiga xos bo'lgan xususiyatlardan hisoblanadi. bunday mifologik tushuncha qadimshunoslikda skif-hayvonot uslubi deb e'tirof etilgan. skiflar hayotiga tegishli qadimiy obidalarda ham hayvonlar tasviri kuzatilgan. turkiy qabila va urug'lar tarixiga nazar tashlanadigan bo'lsa. tibetlar ota-bobolarimiz erkak maymundan va ayol o'rmon ruhidan, mo'g'ullar kulrang bo'ri va bug'udan, tulislar bo'ri va xun amaldorlarining qizidan, ashin urug'i xun shahzodasi va urg'ochi bo'ridan kelib chiqqanmiz, deb aytganlar. enasoy afsonalarida yosh bolalarga bug'u onalik qilgan. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi turkiylarning diniy marosimlari va ularning badiiy adabiyotdagi ifodasi"

1495527770_68259.doc qadimgi turkiylarning diniy marosimlari va ularning badiiy adabiyotdagi ifodasi reja: 1. totemizm 2. animizm 3. ko'k tangri dini 4. shomoniylik 5. buddizm yokiburhonlik 6. moniylik 7. xristianlik miloddan avvalgi 2000-yildan oldinroq turkiy xalqlar markaziy osiyoda oltoy-ural tog'laridan mo'g'ulistongacha bo'lgan kengliklarda yashashgan. hozirgacha turkiy qavmlarning bosh bo'g'ini va o'z davlatchilik tarixiga ega bo'lgani skif - «iskit»lardir. ularning davlati miloddan avvalgi vii asrlarda katta mavqe egallagan. forsiy zabon xalqlar ularni «sak»lar deb atashgan. skiflardan so'ng eramizning beshinchi yuz yilliklari orasida arshakiylar davlati yuzaga keldi. arshak - exsakning o'zgargan shakli bo'lib, jasur, mard, bahodir saklar ma'nosini beradi. yevropa tarixchilari ular...

DOC format, 195.0 KB. To download "qadimgi turkiylarning diniy marosimlari va ularning badiiy adabiyotdagi ifodasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi turkiylarning diniy mar… DOC Free download Telegram