mamlakat iqtisodiy taraqqiyotida xalqaro savdoning o‘rni va roli

DOC 61.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1710595900.doc mamlakat iqtisodiy taraqqiyotida xalqaro savdoning o‘rni va roli reja: 1. jahon bozori va xalqaro savdo. 2. tashqi savdo multiplikatori. 3. o‘zbekiston tashqi iqtisodiy aloqalar rivojining ustuvor yo‘nalishlari. asosiy tayanch tushunchalar: jahon bozori, xalqaro savdo, multiplikator, eksport, import, proteksionizm, erkin savdo. jahon bozori va xalqaro savdo hozirgi jahon rivojining xususiyatli belgisi tashqi iqtisodiy aloqalarning, avvalo, tashqi savdoning tez o‘sishi hisoblanadi tashqi savdo xalqaro hamkorlikning ishlab chiqarish, ilmiy-texnika va boshqa shakllari (kadrlarni tayyorlash, turizm va h.k.) bilan bir qatordagi xalqaro iqtisodiy munosabatlarning muhim shakli hisoblanadi. barcha mamlakatlar tashqi savdosi majmui xalqaro savdoni tashkil etadi. xalqaro savdo - bu turli davlat milliy xo‘jaliklari o‘rtasidagi tovar va xizmatlarning ayirboshlash jarayonidir. xalqaro savdo qadimdan mavjud bo‘lsada, faqat xix asrga kelib, ya’ni deyarli barcha rivojlangan mamlakatlar xalqaro savdo aloqalarida ishtirok eta boshlashi bilan jahon bozori shakliga kirdi. xalqaro savdo tashqi savdo aylanmasi, eksport va import, savdo balansi kabi ko‘rsatkichlar bilan tavsiflanadi. eksport - bu tovarlarni …

tovar ayirboshlashining 3/4 qismi to‘g‘ri keladi. oziq-ovqat, xomashyo va yoqilg‘i ulushi faqat 1/4 qismini tashkil qiladi. xizmatlar eksporti tovarlar eksportidan farq qiladi. chet ellik iste’molchilarga xizmat ko‘rsatish, chet el valyutalarini olish bilan bog‘liq bo‘lib, u milliy chegarada amalga oshiriladi (masalan, chet el kompaniyasi vakillariga pochta, telegraf xizmati ko‘rsatish, chet el fuqarolariga sayyohlik xizmati ko‘rsatish va h.k.). kapital eksport qilish ham o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘ladi. kapital eksporti kredit berish yoki chet el korxonalari aksiyalariga maqsadli qo‘yilmalar kabi shakllarda amalga oshirilib, kapital chiqarilgan vaqtda eksport qiluvchi mamlakatdan mablag‘lar oqimini taqozo qiladi va shu orqali tasarrufida bo‘lgan resurslar hajmini qisqartiradi boshqa tomondan, kapital eksporti chet davlatlarning mazkur mamlakatdan bo‘lgan qarzlarini ko‘paytiradi. u jahon bozoriga tovarlarning keyingi eksporti uchun qulay sharoit yaratadi va chet el valyutasida foiz yoki dividend shaklida barqaror daromad olish omili hisoblanadi. ko‘plab mamlakatlar, cheklangan resurs bazasiga va tor ichki bozorga ega bo‘lib, o‘zlarining ichki iste’moli uchun zarur bo‘lgan barcha …

s xususiyatlarga ega: 1. iqtisodiy resurslarning harakatchanligi mamlakatlar o‘rtasida mamlakat ichidagiga qaraganda ancha past bo‘ladi. masalan, ishchilar mamlakat ichida viloyatdan viloyatga, hududdan hududga erkin o‘tishi mumkin. mamlakatlar o‘rtasidagi til va madaniy to‘siqlardan tashqari yana immigratsion qonunlar ishchi kuchining mamlakatlar o‘rtasidagi migratsiyasiga qattiq cheklashlar qo‘yadi soliq qonunchiligidagi, davlat tomonidan tartibga solishning boshqa tadbirlaridagi farqlar va boshqa qator muassasaviy to‘siqlar real kapitalning milliy chegara orqali migratsiyasini cheklaydi. 2. har bir mamlakat har xil valyutadan foydalanadi. bu mamlakatlar o‘rtasida xalqaro savdoni amalga oshirishda muayyan qiyinchiliklar tug‘diradi. 3. xalqaro savdo siyosiy aralashuv va nazoratga mahkum bo‘lib, bu ichki savdoga nisbatan qo‘llaniladigan tadbirlardan tavsifi va darajasi bo‘yicha sezilarli farqlanadi. xalqaro savdoning tarkibiy tuzilishi ishlab chiqarish asosiy omillarining turli mamlakatlar o‘rtasida joylashuvi hamda jahon ishlab chiqarishi tuzilmasiga bog‘liq. agar bundan bir asr muqaddam xalqaro savdoda ustun ravishda xomashyo, materiallar, oziq-ovqat va yengil sanoat mahsulotlari ayirboshlangan bo‘lsa, bugungi kunga kelib sanoat tovarlari, ayniqsa mashina va asbob-uskunalarning salmog‘i …

gan tovarlar qiymatining bir qismiga import tovarlarni xarid qilish; 4) texnikaning yangi modellarini sotishda eskirgan modellarni sotib olish; 6) import qilingan asbob-uskunalar qism va detallarini importga sotuvchi mamlakat tomonidan butlab berish; 7) kompensatsion bitimlar. mazkur bitimlar shartiga ko‘ra, texnologik asbob-uskunalar yetkazib beruvchi tomonlarning biri taqdim etgan kredit (moliyaviy, tovar ko‘rinishidagi) bo‘yicha to‘lovlar ana shu asbob-uskunalarda tayyorlangan tayyor mahsulotlarni yetkazib berish orqali amalga oshiriladi; 8) bir mamlakatda undirilgan xomashyoni boshqa bir mamlakat ishlab chiqarish quvvatlari yordamida qayta ishlashda ushbu qayta ishlash va tashib berish xizmatlarini qo‘shimcha xomashyo yetkazib berish orqali to‘lash; 9) kliring operatsiyalari, ya’ni o‘zaro talab va majburiyatlarni hisobga olish orqali naqd pulsiz hisoblashuv. ikki tomonlama savdo tamoyilida amalga oshiriluvchi xalqaro operatsiyalar barcha hajmida barter bitimlari 4 foiz, ikki tomonlama xarid - 55 foiz, kompensatsion bitimlar - 9 foiz, kliring operatsiyalari 8 foizni tashkil etadi. xalqaro savdoda ishtirok etish har bir mamlakat uchun milliy ishlab chiqaruvchilarni tashqi raqobatdan himoya qilish …

‘rsatkichlari orqali aniqlanadi: eksport hajmi oshishining yalpi milliy ishlab chiqarish hajmiga ta’sirini quyidagi formula orqali aniqlash mumkin: biroq, xalqaro savdo faqat eksportdan iborat bo‘lmay, balki o‘z ichiga importni ham oladi. agar eksportdan olingan daromadning bir qismi importga sarflansa, u holda mamlakatning ichki xarid qobiliyati pasayadi. import jamg‘arma singari boy berilgan imkoniyat sifatida amal qiladi, shuning uchun u matematik ifodalarda manfiy ishora bilan qo‘llaniladi. importni jamg‘arish funksiyasiga o‘xshagan holda tahlil qilish mumkin. buning uchun importga so‘nggi qo‘shilgan moyillik tushunchasini kiritib olamiz. bu moyillik import hajmi o‘zgarishining daromad o‘zgarishiga nisbati orqali ifodalanishi mumkin. natijada import multiplikatori formulasi quyidagi ko‘rinishga ega bo‘ladi: importni hisobga olgan holda eksport hajmi o‘zgarishining yalpi milliy ishlab chiqarish hajmiga ta’sirini quyidagicha ifodalash mumkin: tashqi savdo multiplikatori cheksiz harakatda bo‘lmaydi. import tovarlarni iste’mol qilishga so‘nggi qo‘shilgan moyillikning qiymati birdan kam bo‘lganligi sababli navbatdagi qo‘shimcha o‘sishlar miqdori muntazam qisqarib, multiplikatsiya jarayoni sekin-asta so‘nib boradi. o‘zbekiston tashqi iqtisodiy aloqalar rivojining ustuvor …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mamlakat iqtisodiy taraqqiyotida xalqaro savdoning o‘rni va roli"

1710595900.doc mamlakat iqtisodiy taraqqiyotida xalqaro savdoning o‘rni va roli reja: 1. jahon bozori va xalqaro savdo. 2. tashqi savdo multiplikatori. 3. o‘zbekiston tashqi iqtisodiy aloqalar rivojining ustuvor yo‘nalishlari. asosiy tayanch tushunchalar: jahon bozori, xalqaro savdo, multiplikator, eksport, import, proteksionizm, erkin savdo. jahon bozori va xalqaro savdo hozirgi jahon rivojining xususiyatli belgisi tashqi iqtisodiy aloqalarning, avvalo, tashqi savdoning tez o‘sishi hisoblanadi tashqi savdo xalqaro hamkorlikning ishlab chiqarish, ilmiy-texnika va boshqa shakllari (kadrlarni tayyorlash, turizm va h.k.) bilan bir qatordagi xalqaro iqtisodiy munosabatlarning muhim shakli hisoblanadi. barcha mamlakatlar tashqi savdosi majmui xalqaro savdoni tashkil etadi. xalqaro savdo - bu tu...

DOC format, 61.5 KB. To download "mamlakat iqtisodiy taraqqiyotida xalqaro savdoning o‘rni va roli", click the Telegram button on the left.

Tags: mamlakat iqtisodiy taraqqiyotid… DOC Free download Telegram