zoologiya faniga kirish

PPT 48 pages 10.9 MB Free download

48 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 10.9 MB

File type PPT

Pages 48

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 48

slayd 1 mavzu: zoologiya faniga kirish ma’ruzachi: e. saidova mavzu: zoologiya fani, predmeti, rivojlanish tarixi va vazifalari reja: 1.kirish. 2.zoologiya fanining obyekti va predmeti. 3.zoologiya fanining maqsadi va vazifalari. 4.zoologiya fanining boshqa fanlar tizimida tutgan o’rni. 5.zoologiya fanining rivojlanish tarixi. hayvonlar insonlar hayotida qadimdan juda katta ahamiyatga ega bo‘lgan. qadimgi insonlarning hayoti ko‘proq atrof-muhit, tabiat, ayniqsa hayvonlar haqidagi bilimlarning mavjudligiga bog‘liq bo‘lgan. hayvonlar va qushlarni qayerdan topish, qanday ovlash, baliqlarni qanday tutish yoki yirtqichlardan qanday himoyalanish, hayvonlarni qanday ko‘paytirish va saqlashni bilish muhim bo‘lgan. ibtidoiy odamlardan boshlab to bugunga qadar - hayvonlar haqidagi ma’lumotlar to‘planib kelgan. natijada insoniyat qo‘lida yer yuzida mavjud bo‘lgan hayvonlar haqida ko‘plab bilimlar yig‘ilib qoldi va bu hayvonlar haqidagi fanning paydo bo‘lishiga sabab bo‘ldi. zoologiya (grekcha “zoo” – hayvon, “logos” - fan) hayvonot olamini o‘rganadigan fan bo‘lib, hayvonot dunyosining xilma-xilligi, tuzilishi, hayoti, sistematik guruhlari, o‘zaro qarindoshlik munosabatlari va kelib chiqishi(filogeniyasi) hamda geografik tarqalishi to‘g‘risidagi fandir. u …

2 / 48

sh qulay bo’lishi maqsadida bu fan 2 bo’limga ajratiladi. a. umumiy zoologiya. bu fan barcha hayvonlar turlarini to’lig’icha har tomonlama o’rganadi. b. xususiy zoologiya. hayvonot olamini ayrim-ayrim guruppalari masalan, hashoratlar yoki baliqlarni kompleks tekshiradi. umumiy zoologiya o’z navbatida quyidagi kichik bo’limlarga bo’linib. morfologiya-hayvonlarning tashqi va ichki tuzilishini o’rganadi o’z navbatida quyidagilarga bo’linadi. anatomiya-hayvonlarning ichki tuzilishi haqidagi masalan yurakning tuzilishi, nerv sistemasining va boshqalarning tuzilishini. gistologiya-hayvonlar to’qimalarini o’rganuvchi fan hisoblanadi. embriologiya-hayvonlarni embirion taraqqiyoti davri va qonuniyatlarni o’rganadi. fiziologiya-hayvonlar organizimida ketadigan fiziologik jarayonlarini (ovqatlanishi nafas olishi, ayrim, qon aylanishi nerv sistemasi, sezgi organlari faoliyati va boshqalar) o’rganuvchi fandir. * * ekologiya-hayvonlarning tashqi muhit bilan va o’zaro munosabatlarini (biotik va abiotik faktorlar bilan bog’lanish qonuniyatlarini) o’rganadi. zoogegografiya-hayvonot olamini geografik tarqalish qonuniyatlarini tarixiy nuqtai nazardan o’rganish. paleontologik zoologiya- bir vaqtlar yashab, ayni vaqtda yuqolib ketgan hayvonlarni qazilma holida o’rganadi (chig’onogi, suyak qoldiqlari va boshqalar). gidrobiologiya-suv muhitida yashovchi hayvonlarning hayot tarzi va tarqalishi qonuniyatlarni solishtirib …

3 / 48

gliq bo’lgan barcha sohani to’liq tekshiradi. gel’mintologiya-parazit chuvalchanglar haqidagi fan. parazit chuvalchanglarning tuzilishi va hayot faoliyatidan tashqari ular keltirib chiqaruvchi kasalliklar va ularga qarshi kurashish tadbirlarini ham ishlab chiqadi. malakalogiya-mollyuskalar haqidagi fan. akarologiya-kanalarni o’rganadigan fan. entomologiya-hasharotlar dunyosini to’liq o’rganadi. ixtiologiya-baliqlarni o’rganadi va baliqchilikni rivojlantirish bilan shug’ullanadi. gerpitologiya-suvda va quruqlikda yashovchi, hamda sudralib yuruvchilar haqidagi fan. ornitologiya-qushlarni o’rganuvchi fan. teriologiya yoki mammalogiya-sut emizuvchi hayvonlarni har tomonlama o’rganuvchi fandir. * * umurtqasiz hayvonlarni tibbiyot va inson hayotidagi roli nihoyatda turli-tumandir. 1. tabiatda modda almashinuvida-(turli xil umurtqasiz o’simliklar bilan oziqlanib ularni mineral moddalarga aylantiradi (tuproq hosil bo’lishi), o’likxo’r hayvonlar maydalaydi, ya’ni geterotrof organizimlar organik moddalar bilan oziqlanadi). tabiatdagi oziqa zanjiri-bu organik moddalar harakati demakdir. 2. yer yuzida okeanlarning cho’kindi sathi umurtqasiz hayvonlarning qoldiqlaridan hosil bo’lgan foraminaferalarning (29% yoki 128,5 mln kv.km, nurlilar-3,4% marjon polinlar-3%) bulutlar, ninatanlilar, mollyuskalar. shunday qilib,okeanlarning 36% yoki er qoplamining 25% umurtqasiz hayvonlarning qoldiqlaridan tashkil topgan. marjon poliplardan riflar hosil …

4 / 48

lilar, kanalar qo’ng’izlar va boshqalar). * * * * umurtqasiz hayvonlar inson uchun xizmat qiladi: 1) odamlar oziq-ovqat sifatida turli-tuman qisqichbaqasimonlar, mollyuskalar ninatanlilar ovlanadi. asalaridan asal olinadi. 2) bezaklar tayyorlanadi: marvaridlar, sadafldorar boshqalar shular jumlasidandir. 3) kiyim-kechak sifatida foydalaniladi. bundan 5000 yil oldin pilla ishlab chiqarish (xitoyda) yo’lga qo’yilgan. 4) dori-darmon sifatida umurtqasiz hayvonlar zaharidan foydalanilmoqda: chayon, arilar, qoraqurt zahari. 5) lak-bo’yoqlar olinadi: ba’zi mollyuskalar va hashoratlardan qimmatbaho buyumlar olinadi. * * * * 6) xalq meditsinasida foydalanish: meditsina zulugi, arilarga chaqirtirib immunitet hosil qilish va boshqalar. 7) qishloq xo’jaligi zararkunandalari va parazit organizimlarga qarshi kurashish, ularning tabiiy kushandalaridan foydalanish. masalan, trixogramma, oltinko’z, yaydoqchilar va boshqalar (bular ataylab ko’paytiriladi). 8) umurtqasiz hayvonlar ilmiy tekshirish va o’quv mashg’ulotlari uchun muhim ob’ekt sifatida xizmat qiladi (drozofilla pashshasi va boshqalar). 9) yangi texnikaviy asbob-uskunalar yaratishda muhim o’rin tutadi. bionika fanining yutuqlaridan foydalanish. * * trixogramma tibbiyot zulugi * * qadimgi gretsiya aristotel hayvonlarni …

5 / 48

tgan edi. nemis olimi k. gesnerning besh tomli “zoologiya qomusi” asari (xvi asr) shu tarzda yozilgan bo‘lib, hayvonot dunyosi alifbo tarzda ko‘rsatilgan edi. eramizning boshida yer yuzida 300 mln. aholi yashagan bo‘lsa, uning soni 1950 yilga kelib 3 mlrd., 2000 yilga kelib 7 mlrd.ga yetdi va hayvon mahsulotlariga bo‘lgan ehtiyoj ham shu qadar oshib keldi. natijada zoologiya fani o‘rta asrlarga kelib hayvonlarni saqlash va ko‘paytirish, ovlash va ulardan qanday foydalanish kabi aniq maqsadlarni ko‘zlab rivojlana boshladi. * * tug‘ilish davri levenguk antoni van - mikroskop yaratdi. uning mikroskop konstruksiyasi muvaffaqiyatli chiqdi. u fanga noma’lum bo‘lgan sodda hayvonlar olamini kashf qildi. levenguk oldiga bu “tabiat jumbog‘ini”ni ko‘rgani hatto petr i ham tashrif buyuradi. levenguk antoni van (1632 – 1723 yy.) * * * * xiii-xix asr hayvonot dunyosining zamonaviy sistemasi to’g’risidagi ta’limot 18 asrda paydo bo’ldi. bu ta’limotning negizini shved olimi k. linney (1707-1778) ishlari tashkil etadi. uning «tabiat sistemasi» asarida …

Want to read more?

Download all 48 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zoologiya faniga kirish"

slayd 1 mavzu: zoologiya faniga kirish ma’ruzachi: e. saidova mavzu: zoologiya fani, predmeti, rivojlanish tarixi va vazifalari reja: 1.kirish. 2.zoologiya fanining obyekti va predmeti. 3.zoologiya fanining maqsadi va vazifalari. 4.zoologiya fanining boshqa fanlar tizimida tutgan o’rni. 5.zoologiya fanining rivojlanish tarixi. hayvonlar insonlar hayotida qadimdan juda katta ahamiyatga ega bo‘lgan. qadimgi insonlarning hayoti ko‘proq atrof-muhit, tabiat, ayniqsa hayvonlar haqidagi bilimlarning mavjudligiga bog‘liq bo‘lgan. hayvonlar va qushlarni qayerdan topish, qanday ovlash, baliqlarni qanday tutish yoki yirtqichlardan qanday himoyalanish, hayvonlarni qanday ko‘paytirish va saqlashni bilish muhim bo‘lgan. ibtidoiy odamlardan boshlab to bugunga qadar - hayvonlar haqidagi ma’lumotlar to‘pla...

This file contains 48 pages in PPT format (10.9 MB). To download "zoologiya faniga kirish", click the Telegram button on the left.

Tags: zoologiya faniga kirish PPT 48 pages Free download Telegram