she’riy san’atlar tasnifi to'liq tushuntirilgan

PDF 58 pages 1.4 MB Free download

58 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PDF

Pages 58

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 58

she’riy san’atlar she’riy san’atlar jonlantirish tashxis intoq jonli va jonsiz narsalarga insonga xos bo‘lgan xususiyatlar ko‘chiriladi jonli va jonsiz narslar insondek gapiradi tashxisga misollar ko‘rganda qomatingiz bo‘lgay xijil sanobar tovus jilvasidin raftoringiz chiroyli. agar kelsa ketar holim ko‘ribon, ajal jonimni olmasdan uyolib. intoqqa misollar men qushemen qasr-u gulshan ziynati naqsh-u rangim ahli olam hayrati. arusiy barmoqni tupori deydi, sen pastsan men sendan yuqori deydi. tazod tazod – narsa- hodisalarni zidlash orqali hosil qilinadi tazodga misollar rahm qilg‘il bandaga, ey shoh, ul tengri uchun kim etar bizni gado ul sizni sulton aylagan. menga sensiz tirilgandan o‘lim yuz qatla ortiqdur, bu so‘zda, haq bilur ko‘nglim tilim birla munofiqdur. tanosub tanosubga misollar olma yanog‘ing ko‘rgach, men bandi nechun o‘lmay bodom ko‘zi fitna, pista dahani nozik. soz bazmidin navo ushshoqqa maxsus o‘lub, changdek faryodlar mahzun-u dilozorimga os. talmeh talmeh (arabcha so‘z bo‘lib, ma’nosi «chaqmoq chaqilishi», «bir nazar tashlash» demakdir) badiiy san’at sifatida u tarixiy …

2 / 58

on bo‘ldi gul. (ig’roq) tikilsam quriydi daryoning qumi, na’ra tortsam qo‘rg‘onning timi. (g‘uluv) ul sanamkim, suv yaqosida paridek o‘ltirur, g‘oyati nozukligidin suv bilan yutsa bo‘lur (litota) kitobat (harf) kitobat san’ati arab alifbosi harflari shakllaridan lirik va epik timsollar chizishda foydalaniladi. alif,dol,lo,lom- alif,jim,nun,mim, nas,yo, sod, nuqta-asosan kitobat bo‘lib keladi. mushkin qoshining hayati ul chashmi jallod ustina, qatlim uchun “nas” keltirur “nun” eltibon “sod” ustina. jonimdagi “jim” ikki “dol”ingga fido, andin so‘ng “alif” toza niholingga fido. kitobat san’atiga misollar ikki narsa yoki tushunchani ular o‘rtasidagi haqiqiy (real) yoki majoziy munosabatlarga ko‘ra o‘xshatish san’atidir. vositalar: -dek, simon, -day, -ona, -noma, -omuz, kabi, o‘xshab, singari, yanglig‘, xuddi, go‘yo, bamisoli, andoqki. tashbih yuzing go‘zallikda gul kabidir sen gulsen-u, men haqir bulbuldurmen, sen shu’lasen, ul shu’laga kuldurmen. bu kun boshqachadir paxtazor,dala, oynaday buloqlar, kumush soch tog‘lar. tashbihga misollar tarsi’ (muvozana) tarsi’ (muvozana) misollar layli ishqin tanimda jon qil, layli shavqin rangimda qon qil. ko‘rib dardim tarahhum …

3 / 58

hi yog’du bilan irsoli masalga misollar ruju’ shoir tasvir jarayonida o‘zining oldingi fikridan voz kechib, uning o‘riga yangi fikr keltiradi. azm ayla,sabo,ul guli handonimg’a, ne gulki,quyoshdek mohi tobonimg’a. yug’lab turdim,yig’lab turdim emas,unda tirik o’ldim. meni ishqdin ma’n etar sodda shayx, dema sodda shayx,aytkim loda shayx. ruju’ga misollar talmi mulamma’ shir-u shakar rang-barang qilmoq degan ma’noni bildiradi. she’rda turli tildagi so‘zlardan foydalanish. talmiga misollar ba xudoki,xastalarg’a yuzungiz g’amidin o’lmak, du hazor bora xushtar zi hayoti jovidoni . beruniy bobomiz shu,ismi ham abu rayhon, ba forsi guftaam gar az zamoni pur sino. iyhom shubhaga solish, chalkasht irish. bir so‘zda turli ma’nolar ni berish. ne shirin o’g’ridur og’zing olib ko’nglungni to’yg’uncha, yoshundi har necha so’rsam,topilmas infi olindin. so‘z labidin ul ado birla chiqorkim, rashkidin, tushgusidir la’li serob-u dur-u maknunga o‘t iyhomga misollar qilsa zulm ul zolim elni qilmag’il, yo rab, zabun chun tazallumdur ishim, doim meni mazlum qil. men bo’lg’ay jondin fido bo’lguncha …

4 / 58

an narsa aytiladi. istioraga misollar ta’did ta’didga misollar mukarrarga misollar baytni boshlagan so‘z uni oxirida ham takrorlanadi. men bu yuz mushtoqidurmen, bog‘u bo‘stonkim bo‘lur, bo‘lmasin nasrin-u lola, arg‘uvon sizsiz menga. gul chog’i yori safar aylab navoiy jonig‘a har biri bir toza qonlig‘ dog‘i hijron bo‘ldi gul. birinchi misrani tugatgan so‘z ikkinchi misraning boshida kelishi. kuchum yetgancha ko‘p qildim vavolar, vafoli qulni asrar podsholar. atoyini agar olamda sotsang, sot, ey zohidki, ul xo‘blar qulidur. tazmin tazminga misol zulfiya “o‘rik gullaganda" she’rida „derazamning oldida bir tup, o‘rik oppoq bo‘lib gulladi..." gulni ko‘rib ishqparast qalbim, ming aytilgan darddan kuyladi, deb yozar ekan, sevimli yori hamid olimjonning shu nomdagi she’rining birinchi, ikki misrasini aynankeltiradi. qofiya raviy qofiyani shakllantiruvchi, so‘zning asos qismida joylashgan, unli yoki undosh tovushdan tashkil topgan tirgak tovush raviy deyiladi raviyning o‘rniga ko‘ra qofiya ikki turga bo‘linadi: 1.qofiyadosh so‘zlar raviy bilan tugasa muqayyad qofiya deyiladi. 2. raviydan keyin qo’shimcha kelsa mutlaq qofiya …

5 / 58

she’riy san’atlar tasnifi to'liq tushuntirilgan - Page 5

Want to read more?

Download all 58 pages for free via Telegram.

Download full file

About "she’riy san’atlar tasnifi to'liq tushuntirilgan"

she’riy san’atlar she’riy san’atlar jonlantirish tashxis intoq jonli va jonsiz narsalarga insonga xos bo‘lgan xususiyatlar ko‘chiriladi jonli va jonsiz narslar insondek gapiradi tashxisga misollar ko‘rganda qomatingiz bo‘lgay xijil sanobar tovus jilvasidin raftoringiz chiroyli. agar kelsa ketar holim ko‘ribon, ajal jonimni olmasdan uyolib. intoqqa misollar men qushemen qasr-u gulshan ziynati naqsh-u rangim ahli olam hayrati. arusiy barmoqni tupori deydi, sen pastsan men sendan yuqori deydi. tazod tazod – narsa- hodisalarni zidlash orqali hosil qilinadi tazodga misollar rahm qilg‘il bandaga, ey shoh, ul tengri uchun kim etar bizni gado ul sizni sulton aylagan. menga sensiz tirilgandan o‘lim yuz qatla ortiqdur, bu so‘zda, haq bilur ko‘nglim tilim birla munofiqdur. tanosub tanosubga misollar ...

This file contains 58 pages in PDF format (1.4 MB). To download "she’riy san’atlar tasnifi to'liq tushuntirilgan", click the Telegram button on the left.

Tags: she’riy san’atlar tasnifi to'li… PDF 58 pages Free download Telegram