elementary surveying: an introduction to geomatics

PPTX 18 pages 6.8 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.8 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

geodeziya haqida umumiy ma'lumotlar o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi farg'ona politexnika instituti «bino inshootlar kurilishi geodeziya kartografiya va kadastr» kafedrasi geodeziya fanidan zamonaviy o'quv adabiyotlar va darsliklarning shakllantirilishi 1-mavzu: geodeziya haqida umumiy ma'lumotlar geodeziya fanidan yaratilgan xorijiy adabiyotlar bazasi asosiy adabiyotlar geodeziya haqida umumiy ma'lumotlar reja 1 geodeziya fani va uning vazifalari 2 geodeziyaning xalq xo'jaligidagi va davlat mudofaasidagi o'rni 3 geodeziya fanining tarixiy rivojlanish haqida qisqa ma'lumot geodeziya fani va uning vazifalari geodeziya fanining asosiy vazifalari ilmiy va ilmiy texnik masalalarini echishdan iborat. erning shakli va o'lchashlarini aniqlash, uning gravitatsiya maydonini o'rganish, geodeziya fanining asosiy ilmiy vazifasi hisoblanadi. erning ichki tuzilishi, er qobig'ini gorizontal va vertikal deformatsiyasi, okean va dengizlarning qirg'oqlarini o'rganish, dengizlar suv sathlarining balandliklar farqini aniqlash, er qutblarini o'zgarishi kabi masalalarni echishda geodeziya fanining ahamiyati katta. yuqoridagi masalalarni echishda astronomiya, geologiya, geofizika, geomorfologiya va boshqa er to'g'risidagi fanlar bilan birgalikda tadqiqot va o'lchash ishlari …

2 / 18

kattaligini aniqlash, uni tashqi gravitatsiya maydonini o'rganish, geodezik tayanch tarmoqlarini barpo etish, yuqori aniqlikda nuqtalarni aniq koordinatalarini aniqlash oliy geodeziyaning asosiy vazifalari hisoblanadi. bundan tashqari quyosh sistemasidagi planetalarning shakl va kattaliklari, gravitatsiya maydonini o'rganish masalalari ham bu fanning vazifasiga kiradi. topografik karta, plan va profillar tuzish maqsadida bajariladigan geodezik ishlar nazariyasi va amaliyoti bilan topografiya (geodeziya) fani shug'ullanadi. topografiyada erning quruqlik qismidagi o'lchash ishlari o'rganiladi. g e o d e s y g e o d e s y er osti inshootlarini (shaxta, tunel, metro) qurishda er bag'ridagi o'lchash ishlarini o'rganish va bajarish bilan shug'ullanadigan geodeziya sohasi marksheyderiya deb yuritiladi. marksheyderiya geodeziyaning tog' ishlarida qo'llanilishidir. geodeziyaning ilmiy texnik va amaliy vazifalari haddan tashqari turli bo'lib, umumlashtirgan holda quyidagilarni keltirish mumkin: tanlangan koordinata sistemasida er yuzasidagi ayrim nuqtalarning holatini aniqlash; turli maqsadlar uchun joyning karta va planlarini tuzish; loyihalash, qurilish, injenerlik inshootlaridan foydalanish, er yuzasi va uning qa'ridagi qazilma boyliklardan foydalanish …

3 / 18

xulosaga kelishimiz mumkin, geodeziya – erning shakli va kattaligini o'rganishda, er yuzasidagi nuqtalarning bir-biriga nisbatan holatini aniqlashda, er yuzasining karta, plan va profillarini tuzishda hamda injenerlik inshootlarini barpo qilishda va ulardan foydalanishda bajariladigan o'lchashlar nazariyasi va amaliyoti haqidagi fandir. er yuzasida chiziqlar uzunligi, chiziqlar va yo'nalishlar orasidagi gorizontal va vertikal burchaklar, nuqtalarning bir-biriga nisbatan balandliklari o'lchanadi. bu o'lchashlarga geodezik o'lchashlar deyiladi va ular hilma-xil geodezik asboblar yordamida bajariladi. geodezik o'lchashlardan foydalanib, amaliy yoki ilmiy masalani echishda o'lchash natijalari matematik jihatdan qayta ishlab chiqiladi. g e o d e s y g e o d e s y g e o d e s y g e o d e s y fan va texnikaning taraqqiyoti natijasida geodeziya fani rivojlanib bordi va hozirda ko'p tarmoqli fanga aylandi: inshootlarni loyihalash uchun zarur bo'lgan geodezik materiallarni olish maqsadida dalada bajariladigan geodezik o'lchash va hisoblash grafik ishlari; loyiha asosida quriladigan inshootni bosh va asosiy …

4 / 18

uqorida qayd etilgan barcha geodeziyaga oid fanlarni amaliyotda foydalanish nazariyasi va amaliyotini o'rganuvchi fanga amaliy geodeziya deb ataladi, injenerlik geodeziyasi uning bir bo'limi hisoblanadi. geodeziya juda ko'p fanlar, jumladan astronomiya, matematika, fizika, elektronika, geografiya, geologiya va boshqa fanlar bilan uzviy bog'liq bo'lib, o'z faoliyatida bu fanlarning yutuq va natijalaridan keng foydalanadi. o'z navbatida astronomiya, geologiya, geografiya, geofizika va boshqa fanlar geodeziya fanining tadqiqot va natijalaridan foydalanadi. g e o d e s y g e o d e s y geodeziyaning xalq xo'jaligidagi va davlat mudofaasisidagi o'rni erni shakli va kattaligi haqidagi ma'lumotlar insoniyat uchun zarurdir. bu ma'lumot esyini o'chirish, televidenie, geologiya, radio, geografiya, geofizika uchun zarurdir. er yuzasini o'rganish, o'zlashtirish, xamda er yuzasini injener inshootlarini barpo qilish bilan shug'ullanadigan barcha mutaxassislar uchun topografik karta ko'z bo'lib xizmat qiladi. buning uchun undan foydalanishni yaxshi bilish kerak. geodezik ishlar sanoat qurilishi, yo'l qurilishida ham muhim ahamiyatga ega yangi shaxar va qishloqlarni …

5 / 18

atlardan taktik, strategik masalalarni hal qilishda, hamda boshqa harbiy ishlarda keng foydalaniladi. umuman, geodeziya mamlakatimiz xo'jaligini barcha tarmoqlarini rivojlantirishda va mudofaa qobiliyatini oshirishda juda katta axamiyatga ega. g e o d e s y g e o d e s y geodeziya fanining tarixiy rivojlanish haqida qisqacha ma'lumot geodeziya grekcha so'z bo'lib, geo (geo) –er, deziya (dazio) bo'lish, ya'ni erni bo'lish degani. bu so'z geodeziyani kelib chiqishini ko'rsatadi, lekin uning hozirgi vaqtdagi mazmun va mohiyatini ifodalamaydi. erni kichik bo'laklarga bo'lish maqsadida bajarilgan o'lchash ishlari odamlarga qadim zamonlardan ma'lum. qadimgi misrda, nil daryosi vodiysida dehqonchilik juda rivojlangan, lekin suv toshqini sababli er uchastkalarining chegaralarini o'zgarib turganligidan misrliklar chegaralarni qaytadan belgilash, unumdor erlarni qismlarga bo'lish bo'yicha er o'lchash ishlari bilan tez-tez shug'ullanganlar. tigr va efrat daryolarini vodiylarida sug'orish ishlarini amalga oshirish maqsadida katta ishlar amalga oshirilgan, bunday ishlarni geodezik ishlarsiz tasavvur qilib bo'lmaydi. qadimiy ulkan inshootlarni qurilishi ham geodezik o'lchashlarsiz amalga oshirib …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elementary surveying: an introduction to geomatics"

geodeziya haqida umumiy ma'lumotlar o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi farg'ona politexnika instituti «bino inshootlar kurilishi geodeziya kartografiya va kadastr» kafedrasi geodeziya fanidan zamonaviy o'quv adabiyotlar va darsliklarning shakllantirilishi 1-mavzu: geodeziya haqida umumiy ma'lumotlar geodeziya fanidan yaratilgan xorijiy adabiyotlar bazasi asosiy adabiyotlar geodeziya haqida umumiy ma'lumotlar reja 1 geodeziya fani va uning vazifalari 2 geodeziyaning xalq xo'jaligidagi va davlat mudofaasidagi o'rni 3 geodeziya fanining tarixiy rivojlanish haqida qisqa ma'lumot geodeziya fani va uning vazifalari geodeziya fanining asosiy vazifalari ilmiy va ilmiy texnik masalalarini echishdan iborat. erning shakli va o'lchashlarini aniqlash, uning gravitatsiya mayd...

This file contains 18 pages in PPTX format (6.8 MB). To download "elementary surveying: an introduction to geomatics", click the Telegram button on the left.

Tags: elementary surveying: an introd… PPTX 18 pages Free download Telegram