xvii - xx asrlarda lotin amerikasi davlatlari

DOC 21 pages 147.0 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 147.0 KB

File type DOC

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

xviii asr oxiri va xx asr boshlarida lotin amerikasi mamlakatlari xvii - xx asrlarda lotin amerikasi davlatlari reja: 1. lotin amerikasida mustaqil davlatlarning tashkil topishi. 2. lotin amerikasi mamlakatlarining ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyoti. 3. braziliya,argentina va markaziy amerika davlatlari. lotin amerikasida mustaqil davlatlarning tashkil topishi lotin amerikasi xalqlari atamasi bugungi kunda kanada va aqshdan tashqari, amerika qit`asini egallagan barcha mamlakatlarga tegishli bo`lib, ispan, portugal tillarida so`zlashuvchi xalqlarni nazarda tutadi. qadimgi rimda lotin tili asosiy til bo`lib, keyinchalik undan yuqorida nomlari keltirilgan tillar vujudga kelgan. lotin amerikasi xalqlarining kelib chiqishida yevropaliklar, hindular va afrikaliklar (zanjilar) hal qituvchi rol o`ynaganlar. ular o`rtasida xristian dinining katolik mazhabi keng tarqalgandi. yangi davr boshlangan paytda vest-indiya, markaziy va janubiy amerikaning deyarli hamma mamlakatlari ispaniyaning mustamlakasi janubiy amerikaning yarmisini egallagan braziliyagina portugaliyaning mustamlakasi edi. vest-indiyadagi katta gaiti oroli 1804-yilgacha fransiyaga qarashli gaitida qullar inqilobi. gaiti orolini kolumb kashf etgan bo`lib, u shu yerda yevropaliklarning amerikadagi birinchi mustamlakasiga asos …

2 / 21

qo`zg` olon ko`tarib turar edilar. 1791 -yilda boshlangan katta qo`zg`olon qullarning tarixda ilk bor g`alaba qozonishi edi. qullar hokimiyatni qo`lga olib, o`zlarining kichik bo`lsa-da, mustaqil davlatlarini barpo etdilar. qullar va oq tanli kambag`allarning birgalikdagi harakatlari muvaffaqiyat garovi bo`ldi. tussen-luvertyur boshchiligidagi qo`zg`olon g`alaba bilan tu-gadi. u qullar ozod etilganligi va plantatorlardan tortib olingan yerlar ularga berilishini e`lon qildi. bir necha yillardan so`ng napoleon bonapart buyrug`iga binoan gaitiga fransuz qo`shinlari yetib keldi, tussen asir olinib fransiyaga jo`natildi va ko`p o`tmay o`sha yerdagi qamoqxonada vafot etdi. ammo fransiya yevropadagi urushlar bilan bandligi tufayli gaitiliklar fransuz qo`shinlarini hay dab yubordilar va 1804-yilda mustaqillikni qo`lga kiritdilar. orolda gaiti respublikasi tuzildi. u yerdagi eng yaxshi yerlar asta-sekin badavlat mulkdorlar qo`liga o`tdi. keyinchalik orolning sharqiy qismi gaiti respublikasidan ajralib chiqib, mustaqil davlatga aylandi. nisbatan rivojlangan madaniyatga ega bo`lgan hindu xalqla-ridan meksikadagi asteklar va janubiy amerikadagi jnklar uzoq vaqt davomida ispanlarga qarshilik ko`rsatdilar, ko`pgina hindular halok bo`ldilar. endilikda …

3 / 21

y, qoramol boqa boshladilar. yerdan mahrum bo`lgan hindular yarim qaram mardikorlarga aylantirildilar. ularga katta o`lpon solinar, ispan cherkov mulozimlari ularning ibodatxonalarini buzib, hindularni xristian cherkovlari qurishga va shu dinga e`tiqod qilishga majbur etar edilar. hindularning ko`pchiligi qirib tashlanganligi sababli mustamlakachilar yamayka, kuba, braziliya ekinzorlarida ishlatish uchun afrikadan negr qullar keltira boshladilar. xviii asrda hindular ko`p marta qo`zg`olon ko`tardilar. masalan, ularning sardori tupak amaru 1781-vilda peruda ispanlarga tjarshi qo`zg`olonga boshchilik qildi, qullikni bekor qildi, ispan amaldorlarini haydab yubordi. biroq, mustamlakachilar deyarli qurollanmagan 60 ming hindularni tor-mor qildilar. tupak amaruni ushlab, tilini sug`urdilar va otga bog`lab tilka-pora qildilar. jspanlar lotin amenkasidan oltin, qand, shakar, paxta olib ketishar va u yerga sanoat mollari keltirib, mustamlakalarda savdo-sotiq va mahalliy sanoat rivojiga turtki berdilar. xviii asrda ispaniyaning amerikadagi mustamlakalari ko`p miqdorda teri va tuzlanјan_go`shtni chetga chiqarib sotar, po^abzal, shisha, quroitporox ishlab chiqarar, kichik kemalar qurar, gazlama to`qifedilar.` shu bilan bir qatorda mustamlakalar iqtisodiy jihatdan rivojlangani …

4 / 21

esa ispan savdogarlarining o`z mollari narxini o`zboshimchalik bilan yashirishlariga imkon berishidan g`azablanar edilar. xix asr boshlarida mustamlakalarga yashirin yo`l bilan ko`p miqdorda ingliz mollari keltirildi. angliya mustamlakalarda o`z savdosi uchun ispaniya hukmronligining yo`q bo`lishini xohlardi. shu sababli kreol vatanparvarlar ingliz savdogarlarining madadiga umid bog`lar edilar. mustamlakachilik zulmi qishloq xo`jaligi va savdo-sotiqni kengaytirish uchun asosiy to`siq bo`lib qoldi, shu sababli mus-tamlakalarda mustaqil milliy davlatlar tuzishga intilish kuchaydi, ispaniyaning mustamlakachilik zulmiga qarshi ozodlik harakatlari ko`tarildi. inkvizitsiyaning ta`qiblariga qaramay, ispaniyaning ame-rikadagi mustamlakalariga fransuz ma`rifatparvarlarining inqilobiy asarlari kirib kela boshladi, kreollardan chiqqan ma`lumotli pomeshchiklar, ayniqsa harbiylar orasida ozodlik g`oyalari keng tarqaldi. mustamlakalarda burjuaziyaning hamkorligi tufayli kreol dvoryanlardan chiqqan inqilobchilar ozodlik harakatlariga boshchilik qildilar. o`z navbatida yarim qaram dehqonlar pomeshchiklar bilan sudxo`rlarning zulmidan ozod bo`lib, o`zlari mehnat qilayotgan yerning egasiga aylanishni orzu qilar edilar. biroq, pomesh-chiklar, savdogarlar, cherkov mulozimlari o`z chorbog`larini va qullikni, dehqonlar bilan hunarmandlarni o`zlariga qaram holda saqlab qolishni istar edilar. shu sababli …

5 / 21

va xose morelos ning nomlarini hozir ham hurmat bilan eslaydi. qishloq ruhoniysi idalgo hindular tilini bilardi. u 1810-yilda dehqonlar tabaqasiga mansub bo`lgan hindular bilan metislarni mustaqillik uchun kurashga va o`zlaridan tortib olingan yerlarni qaytarib olishga chaqirdi. hindular uni nihoyatda hurmat qilishar, idalgo ham doimo ular bilan birga edi. qo`zg`olon ko`targan hindular va metislardan butun bir armiya tuzildi. qo`zg`olon mamlakatning katta qismiga yoyildi. idalgo quldorlarga o`zlarining hamma qullarini 10 kun ichida ozod qilishni buyurdi va hindu jamoalari mustamlakachi ma`murlarga to`lab kelgan o`lponni bekor qildi. ispaniya ma`murlari idalgoga taslim bo`lish-ni taklif qildilar va uni kechirishni va`da berdilar. «kechirish,— deb javob qaytardi idalgo,-- vatan himoyachilariga emas, 6alkijinoyatchilargakerak». ispaniyaning mustamlakachi qo`shinlari idalgo lashkarlari-ni qirib tashladilar. idalgoning o`zini asir olib, 1811-yilda otib tashladilar, uning kallasini temir qafasga solib hammaga ko`rmadigan joyga osib qo`ydilar. idalgoning eng yaqin safdoshi, diiradgorning o`g`li morelos_uninј ishini davom ettirdi. morelos qishloq ruhoniysi edi. morelos yirik pomeshchiklarning yerlarini tortib oldi, qullik yo`q …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xvii - xx asrlarda lotin amerikasi davlatlari"

xviii asr oxiri va xx asr boshlarida lotin amerikasi mamlakatlari xvii - xx asrlarda lotin amerikasi davlatlari reja: 1. lotin amerikasida mustaqil davlatlarning tashkil topishi. 2. lotin amerikasi mamlakatlarining ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyoti. 3. braziliya,argentina va markaziy amerika davlatlari. lotin amerikasida mustaqil davlatlarning tashkil topishi lotin amerikasi xalqlari atamasi bugungi kunda kanada va aqshdan tashqari, amerika qit`asini egallagan barcha mamlakatlarga tegishli bo`lib, ispan, portugal tillarida so`zlashuvchi xalqlarni nazarda tutadi. qadimgi rimda lotin tili asosiy til bo`lib, keyinchalik undan yuqorida nomlari keltirilgan tillar vujudga kelgan. lotin amerikasi xalqlarining kelib chiqishida yevropaliklar, hindular va afrikaliklar (zanjilar) hal qituvchi rol o`ynag...

This file contains 21 pages in DOC format (147.0 KB). To download "xvii - xx asrlarda lotin amerikasi davlatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: xvii - xx asrlarda lotin ameri… DOC 21 pages Free download Telegram