kasalliklar klassifikatsiyasi va ousimlik kasalliklarining xarakteristikasi

DOC 54 стр. 7,1 МБ Бесплатная загрузка

54 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 7,1 МБ

Тип файла DOC

Страницы 54

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 54

мавзу: ўсимлик касаликларининг характеристикаси ва классификацияси. режа: 1.касаллик ва ўсимлик касалликларини классификацияси. 2.касал ўсимлик ҳақида тушунча. поталогик жараён. 3.ўсимлик касалликларини белгилари. 4.патологик ўзгаришларнинг кўринишлари (локал ёки маҳаллий ва умумий ёки диффузлик). фанда барча касалликларни гуруҳларга бўлишади. касалликларнинг классификацияси, ёки систематикаси, уларнинг диагностикасида, яъни улар пайдо бўлишининг сабабларини аниқлашда, муҳим аҳамият касб этади. касалликлар, уларни қўзғатадиган сабаблар асосида, иккита – инфекцион ва ноинфекцион касалликлар гуруҳларига бўлинади. инфекцион касалликларни ҳар хил организмлар – замбуруғлар, бактериялар, вируслар, вироидлар, фитоплазмалар, нематодалар, юксак гулли ўсимликлар ва бошқалар қўзғатади. инфекцион касалликларнинг барчасига хос бўлган хусусият – улар бир ўсимликдан иккинчисига ўтиб, тарқала олишидир. ноинфекцион касалликлар ўсимликлар ўсиши учун тупроқда, сувда ва ҳавода ҳар хил ноқулай шароитлар мавжудлиги туфайли пайдо бўлади. 1. ноинфекцион касалликлар: ● ноқулай тупроқ шароитлари қўзатган касалликлар; ● ноқулай метеорологик шароитлари қўзатган касалликлар; ● механик таъсирлар туфайли ривожланадиган касалликлар; ● ҳавода зарарли моддалар таъсирида пайдо бўладиган касалликлар; ● ионловчи нурлар қўзғатадиган касалликлар. 2. инфекцион …

2 / 54

р туфайли ҳосил 50% ва ундан ҳам кўпроққа камайиши мумкин. ноинфекцион касалликларнинг муҳим салбий таъсири – ўсимликлар заифлашишидир. натижада ўсимликларнинг патогенларга чидамлилиги пасаяди. ноинфекцион касаллик билан ундан кейин пайдо бўладиган инфекцион касаллик орасадаги алоқа уланган касаллик (сопряжённое заболевание), деб аталади. пайдо бўлишига сабаб бўлувчи факторлар хилма-хиллиги, ялпи учраши, бевосита ва бавосита зарари бўйича ноинфекцион ва инфекцион касалликларнинг мавқеси тенг, деб ҳисобланади. инфекцион касалликлар инфекцион касалликлар қаторига ўсимликдан ўсимликка юқадиган касалликлар киради. уларни қўзғатувчи организмлар қуйидагилардир (1 расм): ● замбуруғлар, ● бактериялар, ● вируслар, ● вироидлар, ● фитоплазмалар, ● нематодалар ● гулли паразит ўсимликлардир. касаллик қўзғатувчи микроорганизмлар жуда майда бўлгани учун, уларни оддий кўз билан кўриб бўлмайди. ўсимлик ҳужайраси ичидаги органлари ва паразит микроорганизмларнинг солиштирма катталиклари 2 расмда кўрсатилган. организмнинг ўсимликда касаллик қўзғатиш қобилияти патогенлик деб, организмнинг ўзи эса фитопатоген деб аталади. инфекцион касалликлар асосида паразитизм, яъни бир организм ўзининг энергияга эҳтиёжини ўсимлик орқали қоплаши жараёни ётиши туфайли ўсимлик касалликлари қўзғатувчиларини …

3 / 54

оддалар алмашинувидан ҳосил бўлган махсулотлари – токсин ва ферментлари билан ўсимликка салбий таъсир қилади. натижада ўсимликнинг ўсиш ва ривожланиш жараёни бузилади, касалланган ўсимликда турли ўзгаришлар содир бўлади. бу ўзгаришларнинг ташқи белгилари касаллик аломатлари дейилади. бундай ўзгаришлар ташқаридан қараганда чириш, некроз, ўсимталар, шиш, барг, гул ва мева шаклларининг ўзгариши кўринишларида ифодаланади. буларнинг кўриниши ҳар бир касаллик учун ўзига хосдир. ўсимликлар дунёсида учрайдиган хилма-хил касаллик типларини уларнинг хусусиятларига қараб морфологик, анатомик ва физиологик гуруҳларга бўлиш мумкин. ўсимлик касалликларида учрайдиган асосий морфологик белгилар қуйидагилардир: 1. бутун ўсимлик ёки унинг зарарланган қисмида тургор ҳолатнинг йўқолиши. 2. бутун ўсимликнинг сўлиши. 3. чириш – бунда ўсимликнинг барча қисми зарарланади. айниқса ўсимликнинг серсув ва озиқа моддаларига бой захира қисми кўпроқ чирийди. 4. ўсимликнинг турли аъзоларида доғлар пайдо бўлиши. доғлар рангги, шакли ва катта-кичиклиги жиҳатидан ҳар хил бўлиши мумкин. 5. ўсимликнинг бирор аъзоси сиртида ғубор (гард) ҳосил бўлиши. £уборлар оқ, кулранг, қўнғир, қора, зангори, сариқ ёки оч сариқ …

4 / 54

к оқади. касалланган ўсимликларда рўй берадиган асосий анатомик ўзгаришлар қуйидагилар: 1. гипертрофия – ўсимлик тўқимасида ҳужайра ҳажми кенгаяди. 2. гиперплазия – зарарланган ўсимлик тўқимасидаги ҳужайраларнинг узлуксиз бўлиниши туфайли ҳужайралар сони ортиб кетади. 3. метаплазия – бир хил ҳужайралар иккинчи хил ҳужайраларга айланади ёки ҳужайраларда янги моддалар ҳосил бўлади. 4. гипоалазия – ўсимлик ҳужайралари ёки тўқималари чала ривожланади. касалланган ўсимликларда рўй берадиган физиологик ўзгаришларга қуйидагилар киради: 1. ўсимликларда сув тартибининг бузилиши (касалланган ўсимликларда транспирациянинг кучайиши, ҳужайра шираси осмотик босимининг пасайиши). 2. фотосинтез энергиясининг камайиши (яшил пластидаларнинг емирилиши ва хлорофиллнинг камайиши). 3. ўсимликларда ферментатив фаолиятнинг ўзгариши натижасида моддалар алмашинувининг бузилиши. 4. ўсимликда айрим элементларнинг ортиқ ёки кам бўлиши натижасида озиқланишнинг бузилиши. ўсимликларнинг ҳар қандай касалликлари кўпинча битта эмас, балки бир нечта белгилар билан тавсифланади. ўсимлик касалликларининг асосий белгилари, юқумли ва юқумсиз касалликлар касалликлар кўриниши бўйича кўпинча бир-бирига ўхшаш бўлади, аммо касаллик қўзғатувчилари ҳар хил микроорганизм гуруҳларига мансуб бўлиши мумкин. шундай бир-бирига ўхшаш …

5 / 54

актериялар томонидан қўзғатилганда тупроқдан сувни баргларга узатувчи тўқималар ҳамда илдиз тизими зарарланади. сув ва озиқа моддалари ўтказадиган найчалар бекилиб қолади. бу ҳолат касалланган ўсимликнинг тугунаклари, поялари ва таналарида ҳам учрайди. замбуруғ ёки бактериялар билан касалланган ўсимлик аъзо-ларини кўндалангига кесиб кўрилганда, томирларда қўнғирлаш-ган халқасимон кўриниш кўзга яққол ташланади. ушбу хусусият билан замбуруғ ёки бактериялар қўзғатган мазкур сўлиш касаллигини тупроқда намлик етишмаслиги ёки бошқа бирор сабаб ёки ҳодисалар таъсирида вужудга келган сўлишдан ажратиш мумкин. сўлиш касалликларига дучор бўлган ўсимликларнинг барглари сўлийди, қурийди, қўнғирлашади, тўкилади ва ўсимлик бутунлай нобуд бўлиши ҳам мумкин. қуриб қолиш – асосан игнабаргли дарахтларга хос касаллик-дир. бундай касалликка учраган ўсимликларнинг куртак, ниҳол, кўчат, новдаларининг игна барглари ва дарахтнинг учлари қуриб қолади. қуриб қолиш касаллигини замбуруғлар келтириб чиқаради. улар ўсимликнинг камбий қисмини зарарлантиради. қуриб қолаётган игна барглар қўнғир тусга киради ва пастга қараб эгилади, қўл текизилса тўкилиб кетади. қуриб қолган пўстлоғи ёрилиб кетади, ёғочлик қисмидан кўчади ва тўкилади. чириш – …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 54 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kasalliklar klassifikatsiyasi va ousimlik kasalliklarining xarakteristikasi"

мавзу: ўсимлик касаликларининг характеристикаси ва классификацияси. режа: 1.касаллик ва ўсимлик касалликларини классификацияси. 2.касал ўсимлик ҳақида тушунча. поталогик жараён. 3.ўсимлик касалликларини белгилари. 4.патологик ўзгаришларнинг кўринишлари (локал ёки маҳаллий ва умумий ёки диффузлик). фанда барча касалликларни гуруҳларга бўлишади. касалликларнинг классификацияси, ёки систематикаси, уларнинг диагностикасида, яъни улар пайдо бўлишининг сабабларини аниқлашда, муҳим аҳамият касб этади. касалликлар, уларни қўзғатадиган сабаблар асосида, иккита – инфекцион ва ноинфекцион касалликлар гуруҳларига бўлинади. инфекцион касалликларни ҳар хил организмлар – замбуруғлар, бактериялар, вируслар, вироидлар, фитоплазмалар, нематодалар, юксак гулли ўсимликлар ва бошқалар қўзғатади. инфекцион каса...

Этот файл содержит 54 стр. в формате DOC (7,1 МБ). Чтобы скачать "kasalliklar klassifikatsiyasi va ousimlik kasalliklarining xarakteristikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kasalliklar klassifikatsiyasi v… DOC 54 стр. Бесплатная загрузка Telegram