mahmudxo‘ja behbudiy - yangilik jarchisi

PPTX 25 pages 9.0 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.0 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

turkiston jadidchilik harakati turkiston jadidchilik harakati tayyorladi:sharipov r. reja 1. 2. 3. mahmudxo‘ja behbudiy - yangilik jarchisi jadidchilik va oila ijtimoiy-iqtisodiy masalalar va siyosiy kurash mahmudxo‘ja behbudiy - yangilik jarchisi jadidchilik harakatining sardorlaridan biri bo‘lgan mahmudxo‘ja behbudiy 1875 yilning 19 yanvarida samarqand shahri yaqinidagi baxshitepa qishlog‘ida ulamo oilasida tavallud topgan. otasi behbudxo‘ja soliho‘ja o‘g‘li asli turkiston shahridan, ahmad yassaviy avlodlaridandir. onasi ham samarqandlik emas. uning bobosi niyo‘zxoja urganchlik bo‘lib, xix asrning ikkinchi yarmida samarqandga ko‘chib kelgan. mahmudxo‘ja o‘n to‘qqiz yoshida otasidan yetim qolib, tog‘asi muhammad siddiqning qo‘lida tarbiya ko‘rgan. arab tilini kichik tog‘asi odildan o‘rganganligi sababli o‘n sakkiz yoshidan e’tiboran qozixonada mirzalik qila boshladi. ayrim ma’lumotlarga ko‘ra, mahmudxo‘ja dastlab samarqand, so‘ngra buxoro madrasalarida tahsil ko‘rgan. ayni paytda, xususiy mutolaa bilan shug‘ullanib, dunyoqarashining kengayishiga erishgan. shu yillarda u ismoil g‘aspiraliyning "tarjimon"i va boshqa taraqqiyparvarlik g‘oyalarini targ‘ib qiluvchi gazeta va jurnallarni kuzatib borgan. 1899–1900 yillari buxorolik do‘sti hoji bako bilan haj safarida …

2 / 25

fa, nijniy novgorodga bordi. 1914 yili esa ikkinchi marotaba arab mamlakatlariga safar qildi. agar bu safarning bir qismi nijniy novgorodda 1906 yil 23 avgust kuni ochilgan rossiya musulmonlari qurultoyi, nijniy novgorod yarmarkasi paytida bo‘lib o‘tgan milliy ishlarga doir majlis tufayli amalga oshgan, binobarin, uning ijtimoiy faoliyati bilan bog‘liq bo‘lsa, ikkinchisi bevosita ma’lum maqsad bilan qilingan sayohatlardir. ularning har ikkisi ham behbudiyning ijtimoiy qarashlari shakllanishida chuqur iz qoldirgani shubhasiz. shu nuqtayi nazardan "oyina" jurnalining 1914–1915 yillardagi bir qancha sonlarida bosilgan behbudiy "sayohat xotiralari"ga nazar tashlab, adibning dunyoqarashi to‘g‘risida muayyan tasavvur hosil qilishimizga imkon tug‘iladi. mahmudxo‘ja behbudiy 1914 yil 29 may kuni samarqanddan yo‘lga chiqib, poyezdda bayramali – marv – ashxobod – qizilarvot – krasnovodsk orqali kaspiy dengiziga boradi. so‘ng kemada boku (bakı)ga yo‘l olib, undan turkiyaga va arab mamlakatlariga o‘tadi. "sayohat xotiralari" ana shu sakkiz oylik safarning o‘ziga xos kundaliklaridan iborat. shuning uchun ham undan "hind sayyohi bayonoti"da berilgan voqelik tahdilini …

3 / 25

xpalagining g‘umburi boshqa xayollarni boshdan uchirib yubordi. shunday asnoda yolg‘iz o‘ylash mumkin bo‘lgan narsa suv, dengiz va kema edi". behbudiy kemaning birinchi va ikkinchi klasslarida bor-yo‘g‘i musulmonlardan o‘zi bilan birga 3 kishi, qolgan musulmonlarning uchinchi klassda, "faqr-u zaruratdan oyoq ostida va hojatxonalar soyasida" o‘tirib va oqshom yotib ketishini ko‘z oldiga keltiradi. bir tomondan, dengizning go‘zal manzarasi, zamonaviy kema, bu go‘zallik va qulaylikdan bahramand bo‘lib ketayotgan nosarolar, ikkinchi tomondan, g‘arib, aftodahol musulmonlar. jadidchilik va oila kishilik jamiyatining taraqqiyoti turli ijtimoiy omillarga bog‘liq. ana shu omillar orasida oila va uning muayyan jamiyatdagi o‘rni muhim ahamiyatga ega. musulmonning oilaga munosabati bilan bog‘liq masalalar qur’onda o‘zining mukammal ifodasini topgan. to‘g‘ri, oila tizimining huquqiy asoslari qur’onda azaldan belgilab berilgan. ammo shunga qaramay, mahalliy xalqdan yetishib chiqqan olimlar oila va uning huquqiy asoslari haqida ko‘plab ilmiy-ommabop asarlar yaratishgan. jadid ma’rifatparvarlari ham bu masalani chetlab o‘tishmagan. jadid matbuotida, shu jumladan, behbudiyning "oyina"sida oila masalalari hamisha diqqat markazida …

4 / 25

an. "jadidlarning fikricha, oila asosini to‘g‘ri qurmasdan va yosh avlodni to‘laqonli to‘g‘ri yo‘lda tarbiyalamasdan turib, jamiyatni isloh qilish, uning rivojini taraqqiyot sari yo‘naltirish mumkin emas va oxir-oqibatda millat taqdiri uning oilasi holatiga bog‘liq. bu g‘oya fitrat asarida o‘z ifodasini topgan: “har bir millatning saodati va izzati, albatta, shu xalqning ichki intizomi va totuvligiga bog‘liq. tinchlik va totuvlik esa shu millat oilalarining intizomiga tayanadi. qaerda oila munosabati kuchli intizomga tayansa, mamlakat va millat ham shuncha kuchli va muazzam bo‘ladi”, — deb yozadi u. fitrat asarda chuqur va keng bilimlarga asoslangani bois, o‘tkir mutaxassis sifatida fikr yuritadi¹. shubhasiz, fitratni oila masalalari bo‘yicha mutaxassis deb atash amri maholl. chunki u huquqshunos ham, ma’naviyat masalalari bilan maxsus shug‘ullanuvchi shaxs ham emas. ammo bu masala bo‘yicha o‘zidan avval yaratilgan tadqiqotlarni komil bilim sohibi sifatida puxta o‘rganib chiqqani uchun ham u benazir olim va publitsist edi. oila, fitratning talqinida, uch muhim omildan iborat: er, xotin va …

5 / 25

olib, ekin asboblarini ham egallab, o‘z uyida bemalol o‘tirsa, ekin ekmasa, bir yil eringizni o‘z holiga tashlab qo‘ysa, uning bu harakati siz uchun xiyonatdan boshqa narsa emas, albatta. uylanmaydigan odam ham jinsiy aloqa uchun berilgan kuch-quvvatidan foydalanmasa yoki lut qavmining amalini qilsa, nafsini o‘zi qondirsa, bilib qo‘ysin-ki, alloh qonuniga xiyonat qilgan bo‘ladi.” xotinlaringiz sizlarning ekinzor erlaringiz bo‘ladi. ziroat erlari urug‘ sepilganda samara beradi. xotin ham ekinzordir va hosili — farzand. bas, o‘z xotinlaringiz bilan farzand niyatida aloqa qiling va kelajakda o‘zlaringiz uchun farzand tarbiyalang. xudodan qo‘rqing, uning qahriga ilinmang. bas, tug‘ilish uchun visol bergan quvvatni qoldirmang va zoe qilmang. ey muhammad, saodat mujdasini imonlilarga bergin!» ijtimoiy-iqtisodiy masalalar va siyosiy kurash islom dinining tomonidan necha oylikan va to'la belgilangandan bo'lsa-da, xx asrda ijtimoiy va ma'rifiy kislashish uchun dunyoviy bilimlarni egallash tarixiy zaruratga aylandi. modomiki, jadidlar o'z oldilariga turkiyiston aholisining tarixi va taqdirini o'zgartirish va sifasini qo'yishgan ekan, bunga fakt to'ila poydevorini …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mahmudxo‘ja behbudiy - yangilik jarchisi"

turkiston jadidchilik harakati turkiston jadidchilik harakati tayyorladi:sharipov r. reja 1. 2. 3. mahmudxo‘ja behbudiy - yangilik jarchisi jadidchilik va oila ijtimoiy-iqtisodiy masalalar va siyosiy kurash mahmudxo‘ja behbudiy - yangilik jarchisi jadidchilik harakatining sardorlaridan biri bo‘lgan mahmudxo‘ja behbudiy 1875 yilning 19 yanvarida samarqand shahri yaqinidagi baxshitepa qishlog‘ida ulamo oilasida tavallud topgan. otasi behbudxo‘ja soliho‘ja o‘g‘li asli turkiston shahridan, ahmad yassaviy avlodlaridandir. onasi ham samarqandlik emas. uning bobosi niyo‘zxoja urganchlik bo‘lib, xix asrning ikkinchi yarmida samarqandga ko‘chib kelgan. mahmudxo‘ja o‘n to‘qqiz yoshida otasidan yetim qolib, tog‘asi muhammad siddiqning qo‘lida tarbiya ko‘rgan. arab tilini kichik tog‘asi odildan o‘rgan...

This file contains 25 pages in PPTX format (9.0 MB). To download "mahmudxo‘ja behbudiy - yangilik jarchisi", click the Telegram button on the left.

Tags: mahmudxo‘ja behbudiy - yangilik… PPTX 25 pages Free download Telegram