harakat apparatining umumiy ta'rif

DOC 13 pages 130.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 130.5 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

9mavzu. xarakat apparatining umumiy ta'rifi reja: 1. xarakat apparatining umumiy tasnifi. 2. xarakat birliklari va uning turlari, funksiyalari. 3. muskulni kiskarish moxiyati va uni energiya bilan ta'minlanishi. 4. muskul kiskarishini shakllari va tartiblari. 5. ko'ndalang targ'il (tana) muskullarining fiziologik xususiyatlari. 6.muskullar tarangligi va uni boshkarilishi. 7.muskullar kuchi va uni anikdovchi omillar. 8.elektromiogramma va uni muskul kiskarish kuchi bilan bog'likligi. tayanch iboralar: muskul kuchi, izotonik qisqarish, izometrik qisqarish, tetanus, xarakat apparati , xarakat birligi, elektromiografiya, yakka qisqarish. odam organizmining hayot faoliyatini asosiy tashqi ifodalaridan biri harakat faoliyati yoki harakatlanish jarayonidir. odamning harakat faoliyati to'qimalarning maxsus harakat apparati orqali amalga oshiriladi. bu apparat bir-biriga tutashgan suyaklar sistemasi va orqa miya harakatlantiruvchi nervlarining uchlari terminallari tugagan ko'ndalang targ'il muskullar sistemasidan iborat. muskullarning orqa miya bilan aloqasi harakatlantiruvchi nerv tolalarining uchlari, ya'ni terminallari orqali amalga oshiriladi. harakat apparati harakat birliklaridan tashkil topgan. harakat birliklari esa orqa miya harakatlantiruvchi motoneyroni va bir guruh muskul tolalaridan …

2 / 13

da – 150 imp/sek o'tkazadi. harakat birliklari tuzilishi va amalga oshiradigan funksiyalari bir hil emas, ular har xil harakat birliklari orqa miya harakatlantiruvchi neyronlarining katta-kichikligi, ularning tolalarini (aksonlarni) yo'g'onligi diametri va ular aloqada bo'lgan muskullarning soni bilan farqlanadi. shuning uchun katta va kichik harakat birliklari farqlanadi. katta harakatlantiruvchi neyronidan iborat orqa miya neyronlari katta harakat birliklarida juda ko'p, bir necha mingtagacha muskul tolalari bilan aloqa hosil qiladi. ular tananing va oyoq qo'llarning katta yirik muskullarida joylashgan. kichik harakat birliklari esa kam, oz terminalli, ingichka, diametrli kichik, mayda orqa miya harakatlantiruvchi neyronidan iborat. orqa miya neyronlari kichik harakat birliklarida ko'p bo'lmagan oz terminallaridan iborat, shuning uchun ular bir necha, o'nta muskul tolalari bilan sinaps orqali aloqa hosil qiladi. ular asosan yuz, oyoq-qo'llarning hamma kichik, mayda muskullarida joylashgan. harakat birliklari yana fiziologik xususiyatlari bo'yicha ham 2 turga ajratiladi: ular tez va sekin harakat birliklari bo'lib, tez va sekin qisqaruvchi muskul tolalaridan iborat. …

3 / 13

birliklaridan iborat. shuning uchun fazali harakat ro'yobga chiqarilganda muskullar tarangligini saqlash uchun ularni boshqaruvchi muskuldan nerv markazi ana shu bitta muskuldan foydalanishi ham mumkin. odam uzoq vaqt muayyan holatda bo'lganda muskullar kuchsiz, uzoq vaqt taranglashadi. bu esa sekin harakat birliklarini faollashganligini ko'rsatadi. tez fazali harakatlar amalga oshirilganda – qo'zg'oluvchanligi yuqori bo'lgan tez harakat birliklari faollashadi. har bir harakat birligidagi muskul tolalari sinxron, turli harakat birliklaridagi muskul tolalari esa asinxron ishlaydi. bu esa harakat birliklarining muskullari orqa miyaning turli motoneyronlari harakatlantiruvchi bilan aloqadorligini ko'rsatadi. motoneyronlar bilan aloqador muskul tolalarining tarkibi miofibrillalar, sarkoplazmatik retikulum va boshqalardan iborat. muskul tolalarida 1000 tagacha va undan ko'p miofibrillalar bo'ladi. har bir miofibrilla esa yo'g'on va ingichka oqsil iplaridan tuzilgan. yo'g'on oqsil iplari – miozin, ingichka oqsil iplarini – aktin iplari deb ataladi. ingichka oqsil iplari ya'ni aktin iplar tarkibi 2 xil oqsil – tropomiozin va troponindan iborat. bularni anatomiya kursidan ham bilasiz. bu ikki oqsillar …

4 / 13

rdagi troponin va tropomiozin bilan aloqaga kirishadi. buning natijasida ularning kaltsiy ionlarini aktin va miozin iplarining qisqarishiga ko'rsatadigan qarshiligi yo'qoladi. buning oqibatida yo'g'on-miozin iplari bo'ylab ingichka aktin iplari sirpanadi. muskullarning bunday qisqarish mohiyati xakslining sirpanish nazariyasiga asoslangan. muskullarning har qanday qisqarishi energiya sarflanishi bilan ro'yobga chiqadi. muskul qisqarishining asosiy energiya manbai auf dir. agar auf bo'lamasa muskul qisqarmaydi, chunki aktin iplar miozin iplari bo'ylab sirpana olmaydi. muskullar qisqarishi uchun zarur energiya auf parchalanganda ajraladi. auf esa miozin adenazin tri (uch) fosfataza (auf-aza) fermenti ishtirokida (ta'sirida) parchalanishi natijasida auf hosil bo'ladi. bir molekula auf parchalanganda 10 kkal erkin energiya ajraladi. auf ma'lum tezlikda parchalanadi. uning parchalanish tezligi muskulning bajaradigan ishiga bog'liq. tananing muayyan holatini saqlab turishi uchun muskullar uzoq vaqt qisqarganida auf qanday tezlikda parchalangan bo'lsa, shunday tezlik bilan auf yana tiklanishi ham zarur. auf ning tiklanishi ikki hil muhitda sodir bo'ladi. 1. anaerob yo'l - kislorodsiz muhitda. 2. aerob yo'l …

5 / 13

a membranasi va sarkoplazmatik retikulum (t sistemasi) bo'ylab o'tkazilish bosqichi; 3) aktin, miozin oqsillari va kaltsiy ionlari ishtirokida auf parchalanishidan energiyani ajralish bosqichi; 4) kaltsiy ionlarini miofibrillarga (o'tishi, kirishi) diffuziyalanishi, aktin oqsil iplarini miozin iplari bo'ylab sirpanishi (va miofibrillalarni qisqarish kaltalanish) bosqichi; 5) kaltsiy nasosini faollashishi aufni qaytadan hosil bo'lish (resintez) bosqichi; 6) sarkoplazmatik retikulumda erkin kaltsiy ionlarini (konsentratsiyasini) kamayish va muskullarni bo'shatish bosqichi. organizm muhitida nerv tolalari orqali o'tkazilgan impulslar muskullarni taranglashtiradi. bunda muskul tolalari kaltalashadi va yo'g'onlashadi, lekin qisqargan muskulning hajmi sezilarli darajada o'zgarmaydi, avvalgi hajmidan deyarli farqlanmaydi. bunday o'zgarishni muskul qisqarishi deb ataladi. muskullarning qisqarishi omil ta'sirining kuchi, ta'sir etish tezligiga bog'liq ravishda turlicha bo'ladi. muskulga bir marta kuchsiz pog'ona yoki pog'ona usti kuchli omil ta'sir ettirilsa, muskul bir marta qisqaradi, keyin to'liq bo'shashadi, o'z holatiga qaytadi. muskulning bunday bir marta qisqarib, so'ng to'liq o'z holatiga qaytishi 3 fazadan iborat bo'lib, uni muskulning yakka qisqarishi deb ataladi. …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "harakat apparatining umumiy ta'rif"

9mavzu. xarakat apparatining umumiy ta'rifi reja: 1. xarakat apparatining umumiy tasnifi. 2. xarakat birliklari va uning turlari, funksiyalari. 3. muskulni kiskarish moxiyati va uni energiya bilan ta'minlanishi. 4. muskul kiskarishini shakllari va tartiblari. 5. ko'ndalang targ'il (tana) muskullarining fiziologik xususiyatlari. 6.muskullar tarangligi va uni boshkarilishi. 7.muskullar kuchi va uni anikdovchi omillar. 8.elektromiogramma va uni muskul kiskarish kuchi bilan bog'likligi. tayanch iboralar: muskul kuchi, izotonik qisqarish, izometrik qisqarish, tetanus, xarakat apparati , xarakat birligi, elektromiografiya, yakka qisqarish. odam organizmining hayot faoliyatini asosiy tashqi ifodalaridan biri harakat faoliyati yoki harakatlanish jarayonidir. odamning harakat faoliyati to'qimalarni...

This file contains 13 pages in DOC format (130.5 KB). To download "harakat apparatining umumiy ta'rif", click the Telegram button on the left.

Tags: harakat apparatining umumiy ta'… DOC 13 pages Free download Telegram