hayot san'atkorlari

DOC 10 стр. 64,0 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 64,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

ibrohim haqqul hayot san’atkori ‘qani edi, barcha odamlarning g’am-g’ussasi meniki bo’lsa…» sirri saqatiy hamma xalqning o’ziga xos adabiyoti bor. ammo milliy adabiyotni dunyo badiiy tafakkuri maqomiga olib chiqqan millatlar uncha ko’p emas. xix asrga kelib rus shoir va adiblari jahon adabiyotining oldingi saflaridan joy egallay boshladi. pushkin, lermontov, gogol`, turgenev, tolstoy, dostoevskiy… bularning har biri millat va adabiyot deb yashagan izdosh, safdosh, hammaslak daholardir. adabiyot va san’at o’sha davrda xor-zorlikdan dili g’am-g’ussaga to’lib ketgan rus xalqi himoyasiga yaraydigan darajada kuchga ega edi. erkin fikr, haq so’z ifodasi endi vahima tug’dirmas, qo’rquv, riyo ijod ahli uchun isnod hisoblanadigan ochiq kunlar boshlangan, haqsiz-huquqsiz yashashdan to’ygan, befarqlikka ko’nikkan odamlar qalbiga adabiyotdan oydin bir nur oqib kelar edi. bu dunyoga nimaga kelib, ne maqsadda yashab, qanday ahvolda o’lib ketayotganini ham idrok qilmay qo’ygan xaloyiq ongida tubdan yangilanish kuzatilardi. rus xalqining o’zini tanishini tezlashtirgan san’atkorlardan biri anton pavlovich chexov edi. aytaylik, chexov nigohida “butun rossiya …

2 / 10

imsalarga nechog’liq to’lib-toshmasin, yetuk shaxs orzusini boy berma! mayda odam urug’i urchib ketdimi — daxlsiz haqiqat qolmaydi, hamma narsa parchalanadi… chexov asarlarini, xususan, hikoyalarini o’qiganda, aynan bo’lmasa hamki, ana shunga yaqin va o’xshash ovozlar baralla eshitilib turadi. darvoqe, adabiyot maydoniga endigina kirib kelayotganidayoq antosha chexonte daf’atan “men hayotni yozaman!’’ degan. so’nggi nafasigacha ahdiga sodiq qolgan chexov realizmining o’ziga xosligi ham, qandaydir alohida kuch-quvvatga egaligi ham ana shunda. anton paalovich chexov 1860 yil, ya’ni bundan bir yarim asr muqaddam taganrog shahrida savdogar oilasida dunyoga kelgan. dastlab shu shahardagi gimnaziyada tahsil olib, so’ng moskva universitetining tibbiyot fakul`tetini tugallagan. hayotni bilish, ayniqsa, qishloq odamlari turmushini miridan sirigacha o’rganishda vrachlik kasbi unga qo’l kelgan. faqat vujud xastaliklarigagina emas, qanchadan-qancha ma’naviy-axloqiy kasalliklarga ham u adashmay «tashxis” qo’ygan. rus adabiyoti o’z tarixida bunday sezgir, bilag’on «tabib — tashxischi”ni ko’rmagan desak, g’alat bo’lmas. chexovning ilk asarlari “oskolki”, “strekoza» jurnallarida bosiladi. “mel`pomen ertaklari”, “olaquroq” nomli to’plamlari esa uning …

3 / 10

ydi. chinakam san’at asari shunday bo’ladi. ko’p ijodkorlarning yozgani hatto bir bora o’qishga ham yaramaydi. nima uchun? adabiyot — yozish, tinimsiz yozaverish “dastgohi” emas. adabiyot — obraz orqali ko’ngil olamini ochish, ruhni so’zlatish san’ati. “nimani ko’rsang, nimani qalban haqqoniy va samimiy his qilsang, shuni yozish kerak, — deydi chexov. — mendan goho u yoki bu hikoyangizda nima deyishni ko’zlagansiz, deb so’rashadi. bunaqa savollarga men javob bermayman. mening vazifam — yozish… jonli, hayotiy obrazlar fikrni shakllantiradi, fikr o’zi esa hech vaqt obraz yaratmaydi”. chexovning har bir asarida fikr obrazdan tug’iladi. obrazning tub asosi esa — hayot va haqiqat. ancha yillar muqaddam “hasrat” hikoyasini o’qiganimda ko’ngilga “odam ham shunchalik nochor, shu qadar abgor bo’ledimi?” degan savol sanchilgan edi. iona potapovning qahraton qish kechasidagi ahvolini o’ylasam, hozir ham g’alati bo’lib ketaman. hasratingni aytsang-u, eshituvchi topilmasa, g’am-g’ussa yo musibatingni atrof-muhitdagilar bir chaqaga ham arzitmasa — qanaqa jamiyat bo’ldi bu? iona potapov deganimiz yakkayu yagona …

4 / 10

iqilgani, o’g’il vafoti bunga bir “eslatma”ligiga amin bo’lasiz. iona — noshud, nochor, tashlandiq, iona — badbaxt, kulfatzada… bularning bari to’g’ri. lekin uning botinidagi odamlik javhari qani? odam sifatida u suyanadigan ma’ni qayonda? izvoshchida bular yo’q, ehtimol azaldan bo’lmagani uchun ham u shu holga tushgandir. ahvolini anglab, o’ziga o’zi yordam berolmaydigan tirik maxluqqa shafqat qo’lini cho’zding nima-yu, cho’zmading nima — baribir u kamsitilish, ezilishga mahkum. adib dilini tilka-pora qilgan ismsiz hasrat — ana shu! hikoya tagqatlamida qanchadan-qancha ionalarning taqdiri, fojiasi yashirinib yotganiga shu bois ham shubha qilmaysiz. bunday asar yozish naqadar qiyinligini o’ylab, “ha, bu — chexov- da…» deysiz. avgust oqshomlaridan biri. havo salqin. hammayoq zax. “yoshgina dub daraxti” ostida bir o’lik yotibdi. uning qoshida ikki mujik “navbatchilik» qilyapti. biri — mo’ylovi endi sabza urgan o’spirin, ikkinchisi — echkisoqol, oriqqina chol. ismi, ishi, yashash sharoitini aytmasangiz, bu mujikning ham aql-farosati ionanikidan farqlanmaydi. tuturiqsiz gap- so’zlariga toqat qilolmagan o’spirin unga mana bunday …

5 / 10

zaga keladi. qashshoqlik, kambag’allik hukm surgan joyda odam va odamiylikning emas, pulu boylikning qadri osmonga ko’tarilib, faqiru fuqaroga turmush do’zaxga aylanadi. ammo aql-idrok, mehnat-mashaqqat bilan bu “do’zax»dan qutulish mumkin. moddiy muhtojlikka ma’naviy nochorlik qo’shilib, keyingisi oldingisini ergashtirsa va kuchaytirsa-chi? inson shunchalik tubanlashadiki, hatto hayvon ham uning kuniga dod deydi. o’sha kezlarda rasmiyatchilik, insonga beparvo munosabatda bo’lish rus xalqini qurshab olgan badbaxtliklarning bosh asoslaridan biriga aylangan edi. xususan, davlat va hokimiyat idoralarida xizmat qiladigan amaldorlar xuddi shu “asos»ning jonli tamsilchilari edi. ana shunaqa holat, ayanchli manzaralardan ham adabiyot nigohini chetga burmasligi, qaysi bir shaklda bo’lmasin, ularga munosabat ko’rsatishi lozim. shunda haqqoniy bitilgan mo»jazgina asar ham o’quvchi qalbida tubanlikka qarshi bir dunyo taassurot uyg’otishi hech gap emas. chexov yaratgan turli mavqe va nufuzdagi chinovniku chinovnikchalar obrazi saltanat va xalq tanasiga kanaday yopishish oqibatlarini keng muhokama qilishga undaydi. o’sha kimsalar dunyoqarashi va dilidagi maydalik, quvlik, bachkanaliklarni chexov shu qadar mahorat bilan fosh etadiki, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hayot san'atkorlari"

ibrohim haqqul hayot san’atkori ‘qani edi, barcha odamlarning g’am-g’ussasi meniki bo’lsa…» sirri saqatiy hamma xalqning o’ziga xos adabiyoti bor. ammo milliy adabiyotni dunyo badiiy tafakkuri maqomiga olib chiqqan millatlar uncha ko’p emas. xix asrga kelib rus shoir va adiblari jahon adabiyotining oldingi saflaridan joy egallay boshladi. pushkin, lermontov, gogol`, turgenev, tolstoy, dostoevskiy… bularning har biri millat va adabiyot deb yashagan izdosh, safdosh, hammaslak daholardir. adabiyot va san’at o’sha davrda xor-zorlikdan dili g’am-g’ussaga to’lib ketgan rus xalqi himoyasiga yaraydigan darajada kuchga ega edi. erkin fikr, haq so’z ifodasi endi vahima tug’dirmas, qo’rquv, riyo ijod ahli uchun isnod hisoblanadigan ochiq kunlar boshlangan, haqsiz-huquqsiz yashashdan to’ygan, befarqli...

Этот файл содержит 10 стр. в формате DOC (64,0 КБ). Чтобы скачать "hayot san'atkorlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hayot san'atkorlari DOC 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram