xususiy tarqmoq va tadbirkorlikning milliy iqtisodiyotda tutgan o'rni hamda ijtimoiy iqtisodiy ahamiyati

DOCX 16 pages 44.8 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 44.8 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu: xususiy tarqmoq va tadbirkorlikning milliy iqtisodiyotda tutgan o’rni xamda ijtimoiy iqtisodiy ahamiyati reja: 1. iqtisodiy muvozanat tushunchasi. 2. umumiqtisodiy va xususiy muvozanatlik. turg'un va muttasil rivojlanib boruvchi muvozanatlik. 3. iqtisodiy muvozanat darajasini aniqlash usullari. tadbirkorlikning milliy iqtisodiyotda tutgan o’rni 4. iqtisodiy mutanosiblik va uning turlari. mutanosibliklarning tasniflanishi. o'zbekistonda iqtisodiyotning tarkibiy o'zgartirish, diversifikatsiyalash asosida mutanosibli rivojlantirilishi. iqtisodiy muvozanat nazariyasiga ilk fikrlar klassik siyosiy iqtisod asoschilaridan biri a. smitning «xalqlar boyligining tabiati va sabablari to'g'risida tadqiqot» nomli asarida berilgan bo'lib, unda iqtisodiy munosabatlarning barchasi bozor mexanizmi yordamida tartibga solinishi, talab va taklif o'rtasidagi muvozanat faqat bozor mexanizmi yoki «ko'rinmas qo'l» yordamida ta'minlanishi ta'kidlab o'tilgan. uning mashhur «alohida olingan har bir odam faqat o'zini o'ylagan holda, o'zining shaxsiy manfaatlari yo'lida qilgan harakatlari ko'rinmas qo'l orqali uning qiziqishi doirasiga mutlaqo kirmagan boshqa maqsadlarga yo' naltiriladi va bu harakat ongli ravishda jamiyat manfaatlariga xizmat qilgandagiga qaraganda ko' proq samara beradi» - degan fikri hozirgi …

2 / 16

ammolariga qaraganda ancha aniq va yaqqol bayon qilingan. bu tushunchaning mazmunini yoritib berish uchun bir qator ilmiy urinishlarbo'lganligiga qaramasdan, faqat shveytsariyalik nobelb mukofoti sovrindori l. valbras birinchilardan bo' lib yaxlit olingan umumiy bozor muvozanati modelini yaratishga hamda mazkur tushunchaning mazmunini ancha to'liq ilmiy yoritib berishga erishdi. lekin l. valbras umumiy bozor muvozanati modeliga matematik usulli tengliklar orqali juda oddiy yondashgan. uning tadqiqot doirasida umumiy bozor muvozanatining ishlab chiqarish hajmi va narxlar o'zgarishining hamda boshqa bir qator omillarning ta'siri u ko'rsatgan matritsadagi birgina omillarning o'zgarishi orqali butun bir matematik tengliklar matritsasining (umumiy bozor muvozanatini xarakterlovchi talab va taklifning) buzilishiga olib kelinishi uning tadqiqot doirasida atroflicha hisobga olinmagan. shunday qilib, o'tgan asrning boshlaridayoq umumiy bozor muvozanatining bazaviy modeli ilmiy tarzda shakllantirilgan bo'lib, asosan ko'pchilik iqtisodchi- olimlar tomonidan tan olingan edi. xx asrning 20 - yillari oxirlari va 30 - yillar boshlarida §arbdagi bozor iqtisodiyoti rivojlangan mamlakatlar iqtisodiyotida «buyuk depressiya» nomi bilan mashhur …

3 / 16

zanatlik makroiqtisodiy muvozanatlikni ancha to'liq darajada ifodalaydi. umumiy muvozanatlik - bu jamiyatning barcha ehtiyojlari (aholi, davlat, korxona) va milliy ishlab chiqarish real hajmining o'zaro mos kelishlik darajasini bildiradi. qiymat ifodasida bu muvozanatlik yalpi talab va yalpi taklifning nisbati orqali namoyon bo'ladi. milliy iqtisodiyotda ro'y beradigan barcha o'zgarishlar pirovard natijada yalpi talab va yalpi taklifdagi o'zgarishlar orqali ifodalanadi. yalpi talab tovarlar bozorida taqdim qilingan pirovard tovarlar va xizmatlarga bo' lgan barcha alohida talablar yig'indisidan iborat. iqtisodiy muvozanatlik yalpi talab va yalpi taklifning tengligini taqozo etsa ham, amaliyotda ularning nisbati o'rtasidagi o'zgarishining mumkin bo'lgan har xil variantlari mavjud bo'ladi. jumladan: · yalpi talabning ortishi. ishlab chiqarish hajmi, milliy daromad va baholarning o'sishi bilan birga boradi; · yalpi talabning tushishi. ishlab chiqarish hajmi, milliy daromad va baholarning pasayishi bilan; · yalpi taklifning ortishi. ishlab chiqarish hajmining o'sishi bilan birga boradi va baholarning tushishini keltirib chiqaradi; · yalpi taklifning kamayishi va shunga mos ravishda …

4 / 16

alar va iqtisodiyot birlamchi bo'g'inlarining bir me'yorda rivojlanishini ta'minlagan, iqtisodiy faoliyatning barcha qatnashchilari, barcha bozorlar va iqtisodiy jarayon munosabatlarining ayrim tomonlari o'rtasidagi barqarorlik xarakteridagi bir qator muvozanatliklar tizimini o'z ichiga oladi. bu muvozanatliklarning shakllari turli-tuman bo' iganligi sababli ular alohida holda xususiy muvozanatliklar sifatida chiqadi. xususiy muvozanatlik - bu ikkita o'zaro bog'liq bo'lgan iqtisodiy miqdorlar yoki iqtisodiyot tomonlarining miqdoran teng kelishidir. xususiy muvozanatlik ishlab chiqarish va iste'mol, aholining sotib olish layoqati va tovarlar taklifi byudjet daromadlari va xarajatlari, alohida tovarlarga bo'lgan talab va taklif o'rtasidagi muvozanatliklar ko'rilgandagina yuzaga chiqadi. bu muvozanatliklar ichida mamlakatimiz birinchi prezidenti i.a.karimov ta'kidlab o'tganidek: « ichki bozorda talab va taklif o'rtasidagi mutanosiblikka erishish, ya'ni chiqarilgan pul miqdori bilanunga sotib olinadigan mollar salmog'i o'rtasidagi nisbatni ta'minlash g'oyat katta rol o'ynaydi». shunday qilib, iqtisodiy muvozanatlik o'zining barcha shakllari bilan birgalikda inqirozsiz va ijtimoiy iqtisodiy larzalarsiz rivojlanishni xarakterlaydigan iqtisodiy idealdir. real iqtisodiy hayotda makroiqtisodiy muvozanatlik talablari turli tuman beqarorliklar …

5 / 16

ro'y berib turadi. bularning hammasi muvozanatli holatni turg'un iqtisodiyotdagi shartli umumiy muvozanatlik sifatida qarab chiqishni taqazo qiladi. iqtisodiy muvozanatlik darajasini aniqlashda asosan ikkita o'zaro bog'liq usuldan foydalaniladi: 1. yalpi sarflar va ishlab chiqarish hajmini taqqoslash usuli. 2. jamg'arma va investitsiyalarni taqqoslash usuli. yalpi sarflar va ishlab chiqarish hajmini taqqoslash uchun ishlab chiqarish umumiy hajmining miqdoriy ko'rsatkichi sifatida sof milliy mahsulot (smm), iqtisodiyotda yalpi sarflar sifatida iste'mol hajmi va investitsiyalarga sarflarning umumiy summasi (s+ip) olinadi. iqtisodiyotning muvozanatli darajasi — bu ishlab chiqarishning shunday hajmiki, u ishlab chiqarish mazkur hajmini sotib olish uchun yetarli umumiy sarflarni ta'minlaydi. boshqacha aytganda, sof milliy mahsulot muvozanatli darajasida ishlab chiqarilgan tovarlarning umumiy miqdori (smm) xarid qilingan tovarlar umumiy miqdoriga (s+ip) teng bo'ladi. to'liq bandlik sharoitida yalpi sarflar smm hajmi bilan mos kelmasligi mumkin. bu mos kelmaslik retsession yoki inflyatsion farqda ifodalanadi. yalpi sarflarning smm hajmidan kam bo' lgan miqdori retsession, yalpi sarflarning smm hajmidan ortiqcha bo'lgan …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xususiy tarqmoq va tadbirkorlikning milliy iqtisodiyotda tutgan o'rni hamda ijtimoiy iqtisodiy ahamiyati"

mavzu: xususiy tarqmoq va tadbirkorlikning milliy iqtisodiyotda tutgan o’rni xamda ijtimoiy iqtisodiy ahamiyati reja: 1. iqtisodiy muvozanat tushunchasi. 2. umumiqtisodiy va xususiy muvozanatlik. turg'un va muttasil rivojlanib boruvchi muvozanatlik. 3. iqtisodiy muvozanat darajasini aniqlash usullari. tadbirkorlikning milliy iqtisodiyotda tutgan o’rni 4. iqtisodiy mutanosiblik va uning turlari. mutanosibliklarning tasniflanishi. o'zbekistonda iqtisodiyotning tarkibiy o'zgartirish, diversifikatsiyalash asosida mutanosibli rivojlantirilishi. iqtisodiy muvozanat nazariyasiga ilk fikrlar klassik siyosiy iqtisod asoschilaridan biri a. smitning «xalqlar boyligining tabiati va sabablari to'g'risida tadqiqot» nomli asarida berilgan bo'lib, unda iqtisodiy munosabatlarning barchasi bozor mexanizmi y...

This file contains 16 pages in DOCX format (44.8 KB). To download "xususiy tarqmoq va tadbirkorlikning milliy iqtisodiyotda tutgan o'rni hamda ijtimoiy iqtisodiy ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: xususiy tarqmoq va tadbirkorlik… DOCX 16 pages Free download Telegram