iqlim o'zgarishi muammolari

DOCX 20 pages 69.7 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 69.7 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mavzu: iqlim o’zgarishi muammolari reja: 1.iqlim o’zgarishi. 2. iqlim o`zgarishi va cho`llashish. iqlimning o`zgarishi va uning ijtimoiy oqibatlari. 3. o`zbekiston iqlimining hozirgi o`zgarishi va uning iqtisodiyotga hamda tabiiy resurslarga ta’siri. 4.havo va uning organizm uchun ahamiyati. 5.atmosfera harakatlarining turlari. 6.xulosa. 1.iqlim o’zgarishi. iqlim tushunchasi taxminan 2200 yil oldin yunonistonlik olim gipparx tomonidan kiritilgan bo`lib, u yunonchada quyosh nurlarining kun yarmida er yuzasiga «og’ishi»ni bildiradi. hozirgi vaqtda iqlim deganda harorat, namlik va atmosfera tsirkulyatsiyasining o`ziga xos rejimini vujudga keltiradigan, ma’lum joy uchun eng ko`p takrorlanadigan ob - havo xususiyatlari tushuniladi. iqlim va uning o`zgarib turishi o`simliklar va hayvonot olamining rivojlanishi va insonning inson sifatida shakllanishini ta’minlaydi. olimlarning taxmin qilishicha, bundan 65 mln yil ilgari erga ulkan asteroid kelib urilgan, natijada atmosferaga juda ko`p chang chiqarilgan va oqibatda dunyo uch yil zimistonga aylangan. quyosh nurlarining kam tushishi natijasida harorat pasaygan, ko`p o`simliklar o`sishdan to`xtagan, oziq zanjirlari buzilgan va ko`p turlar shu jumladan …

2 / 20

n, qo`llari bola va oziqni tashish uchun bo`sh bo`lgan mavjudotlarga va undan keyin katta aqliy imkoniyatlarga ega bo`lgan, mehnat va ov qurollarini ishlata oladigan, ham go`sht va o`simlik eydigan mavjudotlarga aylanganlar. ikkinchisi - aql qobiliyati bo`lgan mavjudotlar dastlabki odam deb qaralgan. inson keyinchalik moslasha borib ko`chib yurib, yanada kuchli bo`lib iqlim o`zgarishlariga moslashgan. muzlik davrida quruqlik ko`priklari orqali osiyodan amerikaga va tinch okeani orollariga ko`chib o`tganlar. bu ketma-ket ko`chishlarda albatta falokatlar ham bo`lgan. bu falokatlarning ayrimlari unchalik kuchli bo`lmagan. oxirgi yuz yilliklar va ayniqsa, xx asrning xususiyati shundaki, insonlarning faoliyati ma’lum joy va hududning iqlim sharoitiga yaxshi moslashgan o`simliklar hamda hayvon turlarini yaratish va o`stirishga qaratilgan. hozirgi vaqtga kelib, ko`pchilik xalqlar ushbu yo`nalishda salmoqli muvaffaqiyatlarga erishdilar. oziq-ovqatlarning etarliligi mamlakat va xalqlarning barqaror iqtisodiy rivojlanishining muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. iqlim o`zgarishi va qishloq xo`jaligi haroratning oshishi insoniyatga bevosita emas, balki bilvosita ham xavf tug’dirishi mumkin. harorat, namlik va quyosh nuri bilan …

3 / 20

ahiralarini kamaytirishi mumkin. iqlim va agroiqlim zonalari qutblarga qarab siljishi mumkin. haroratning ortishi ekvator zonasidagina emas, balki qutb tumanlarida yuqoriroq bo`lishi tufayli iqlim zonalarining siljishi ham yuqoriroq kengliklarda yanada ravshanroq bo`ladi. mo`’tadil kengliklar (45° da 60° gacha) hududlarida kutilayotgan siljish haroratning har bir daraja ortishiga 200 - 300 km ni tashkil qilishi mumkin. bunday siljishlar qishloq xo`jaligi ekinlari etishtirishga va qoramol boshlarini parvarishlash sharoitlariga kuchli ta’sir ko`rsatadi. chegaralovchi omili harorat bo`lgan ekinlar rivojlanishi uchun ko`proq vaqt talab qilinadi. masalan, kanada preriyalarida o`rtacha yillik haroratning tselsiy bo`yicha har bir daraja ortishi o`sish davrini 10 kunga uzaytirishi mumkin. yozgi qurg’oqchilikning ortishi natijasida mo`’tadil kengliklarda o`simliklarning hosili 10 - 30 % gacha kamayishi mumkin. haroratning ortishi tuproq namligini kamaytiradi. mo`’tadil kengliklarda yillik haroratning 1°s ga ortishi natijasida bug’lanish sur’atlari taxminan 5 % ga ko`payadi va balki aqshning buyuk tekisliklari kabi bugungi kunda etakchi bug’doy etishtiruvchi rayonlar qurg’oqchilik va jazirama to`lqinlarni ko`proq boshidan kechiradigan …

4 / 20

mkin. iqlim o`zgarishining ijobiy oqibatlari ham mavjuddir. umuman olganda so2 miqdorining o`sishi, uning yuqori rivojlangan o`simliklarda fotosintez jarayonini tezlashtirishi hisobiga ayrim qishloq xo`jaligi ekinlari mahsuldorligini keskin oshirishi mumkin. so2 miqdorining 2 marta ortishi fotosintez sur’atini 30-100% tezlashtiradi. bu ayniqsa, o`rtacha kenglikdagi asosiy ekinlar - bug’doy, sholi va soya dukkaklari uchun juda qo`l keladi. haroratning ortishi ayrim biologik turlar uchun qulay omil bo`ladi, lekin hammalari uchun emas. iliqroq iqlim, misol uchun o`simliklar urug’ining unib chiqishiga yoki hayot tsiklining boshqa hal qiluvchi bosqichlariga ta’sir ko`rsatishi mumkin. iqlim o`zgarishi va okean sathi oxirgi yuz yil ichida okeanning global sathi taxminan 15 sm ga ko`tarilgan. kutilayotgan global haroratning ortishi 2030 yilga borib okean sathini yana 18 sm ga ko`tarishi mumkin. agar issiqxona gazlari emissiyasining hozirgi sur’ati saqlanib qolsa 2100 yilga borib okean sathi hozirgiga qaraganda yana 65 sm ga ko`tarilishi mumkin. okean sathining ko`tarilishi past qirg’oqlar va katta bo`lmagan orollar va ayniqsa, maldiv orollari …

5 / 20

iddiy zarar etadi. qishloq xo`jalik ishlab chiqarishi rivojlangan tekislik daryo deltalari ham xavf ostida qoladi. amazonka, gang, mekong, missisipi, niger, nil, poa yantsizilar, ayniqsa, xavflidir. iqlimning haroratdan tashqari boshqa jihatlari ham o`zgarishga uchraydi. masalan: ayrim tadqiqotchilar fikricha yog’inlardagi o`zgarishlar antarktikada qorning to`planishiga olib kelishi mumkin va bu esa okean sathining umumiy ko`tarilishining sekinlashishiga olib keladi, deb taxmin qilinadi. 2. iqlim o`zgarishi va cho`llashish. iqlimning o`zgarishi va uning ijtimoiy oqibatlari. cho`llashish qit’a miqyosidagi ekologik muammo bo`lib, 100 dan ortiq mamlakatlarga bevosita dahldordir. cho`llashishning bosh sababi inson, uning mehnati natijasida er mahsuldorligi o`zgaradi. cho`llashishning ikkinchi sababi qurg’oqchil, yarim qurg’oqchil yoki namgarchilik kam bo`lgan rayonlarda kuzatiladigan uzoq va qisqa muddatli iqlim tebranishlaridir. quruqlikning deyarli uchdan bir qismini qurg’oqchilikka uchragan erlar tashkil etadi va bu erlarda er yuzi aholisining oltidan bir qismi hayot kechiradi. cho`llashish issiqxona samarasining kuchayishi natijasida iqlimning o`zgarishi, biologik turlar xilma-xilligining kamayishi va xalqaro suvlarning ifloslanishi kabi boshqa ekologik muammolar bilan …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqlim o'zgarishi muammolari"

mavzu: iqlim o’zgarishi muammolari reja: 1.iqlim o’zgarishi. 2. iqlim o`zgarishi va cho`llashish. iqlimning o`zgarishi va uning ijtimoiy oqibatlari. 3. o`zbekiston iqlimining hozirgi o`zgarishi va uning iqtisodiyotga hamda tabiiy resurslarga ta’siri. 4.havo va uning organizm uchun ahamiyati. 5.atmosfera harakatlarining turlari. 6.xulosa. 1.iqlim o’zgarishi. iqlim tushunchasi taxminan 2200 yil oldin yunonistonlik olim gipparx tomonidan kiritilgan bo`lib, u yunonchada quyosh nurlarining kun yarmida er yuzasiga «og’ishi»ni bildiradi. hozirgi vaqtda iqlim deganda harorat, namlik va atmosfera tsirkulyatsiyasining o`ziga xos rejimini vujudga keltiradigan, ma’lum joy uchun eng ko`p takrorlanadigan ob - havo xususiyatlari tushuniladi. iqlim va uning o`zgarib turishi o`simliklar va hayvonot olamini...

This file contains 20 pages in DOCX format (69.7 KB). To download "iqlim o'zgarishi muammolari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqlim o'zgarishi muammolari DOCX 20 pages Free download Telegram