arxelogiyaga kirish fanning predmeti maqsadi va vazifasi

DOC 11 pages 60.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 60.5 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

arxeologiya asoslari faniga kirish arxelogiyaga kirish fanning predmeti maqsadi va vazifasi reja: 1. arxeologiya fanining rivojlanish tarixi. 2. arxeologiya fanining maqsad va vazifalari. 3. arxeologik davrlashtirish va xronologiya. 4. arxeologiya fanining yordamchi tarmoqlari. 5. arxeologik tadqiqot usullari. tarixni yoritishda va o`rganishda arxeologlar olib borgan tadqiqot ishlarining ahamiyati juda kattadir. so`nggi yillar ichida jahonning, jumladan o`rta osiyoning turli hududlarida ko`plab arxeologik kashfiyotlar qilinib, muhim ma`lumotlar to`plandi. olimlar tomonidan topib tekshirilgan bu yangi ashyolar eng qadimgi va o`rta asrlar tarixi haqidagi bilimlarni kengaytiradi. mazkur manba va ashyolar jahon tarixining qadimgi davr siyosiy-iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy jarayonlari haqida to`laroq tasavvurlar hosil qilish imkonini beradi. jahonda ibtidoiy odamlar tarqalishi jarayonidan boshlab, xalqlarning tarixida turli xil murakkab voqealar sodir bo`lgan. ular ibtidoiy to`da davri, ibtidoiy xo`jaliklari va mehnat qurollari, urug`chilik tuzumining vujudga kelishi, xo`jalikning ishlab chiqarish shakllariga o`tilishi, binokorlik va hunarmandchilikning rivojlanishi, ishlab chiqarishda metallning ishlatila boshlanishi, ilk shaharlar va davlatlarning tashkil topishi, antik davri, …

2 / 11

gi qabilalar va xalqlarning tarixini va madaniy taraqqiyotidagi o`ziga xos tomonlari va xususiyatlarini ko`rsatib berishdir. arxeologiya – tarix fanining mustaqil yo`nalishi bo`lib, o`zining tadqiqot obyekti, shuningdek, ularni ochib o`rganishda maxsus uslublardan foydalaniladi. ya`ni zamonaviy tushunchada arxeologiya ibtidoiy, antik, o`rta asrlarga oid yodgorliklarni o`rganish va qayta tiklash ishlarini olib borish tushuniladi. arxeologiya va tarixni bir-biridan ajratib bo`lmaydi, ikkala fanning ham maqsadi bir xil, ya`ni insoniyat tarixini o`rganishdan iborat. mazkur sohada faoliyat yuritayotgan kishilar tarixchi va arxeolog deb yuritiladi. arxeologiya o`zining uzoq rivojlanish tarixiga ega. rivojlanish tarixi bevosita insoniyat jamiyatining umumiy tarzda rivojlanib, ilm va fanning rivojlanish jarayonidagi o`zgarishlarni arxeologik topilmalar misolida ko`rish mumkin. arxeologiya – yosh ijtimoiy fanlardan biri bo`lsa-da, uning ildizlari uzoq tarixga borib taqaladi. yozma manbalardan ma`lumki, mil. avv. vi asrda bobil podshosi navonid (nabunaid, nabonagid, mil. avv. 555-538 yy.) saroy va ibodatxonalarning asos qismida qazuv ishlarini olib borgan. ayni paytda britaniya muzeyida nabonid tomonidan topilgan yozuvli taxtacha saqlanmoqda. …

3 / 11

davrni ham qamrab olgan. rim imperiyasining lotin mualliflari “qadimiyat” – a n t i q u i t a t e s - atamasini qo`llaganlar. o`rta asrlarda “arxeologiya” atamasi “qadimiyat” atamasi tomonidan siqib chiqarilib, ancha vaqtgacha (xix asrgacha) yodga olinmaydi. rim imperiyasida shuningdek “a n t i q u a r i e u s” – antikvariy, ya`ni qadimiyatga qiziquvchi atamasi ham qo`llanilgan. o`rta asrlarda antikvariylar jumlasiga turli qadimiy qo`lyozmalarni yig`uvchi kishilar kirgan bo`lsa, uyg`onish davriga kelib asosan klassik madaniyat namunalarini yig`uvchilarni, ya`ni antik davr madaniyatiga qiziquvchilarni shunday ataganlar. 1767 yilda gettingen universiteti prof. xristian gottlib geyni “arxeologiya” atamasiga “yunon va rimliklarning qadimgi san`ati arxeologiyasi” kursi bo`yicha ma`ruza o`qib, uni qaytadan muomalaga kiritadi. lekin bu yunonlarning “arxeologiya” ga bergan ta`riflari singari keng qamrovli bo`lmay, faqat klassik san`at yodgorliklarini ta`riflash va klassifikatsiya qilish bilan cheklangan. xix asr boshigacha qadimiyat bilan shug`ullanuvchilarni faqat antik madaniyat namunalari qiziqtirgan. shu davrdan boshlab arxeologiyaning yordamchi …

4 / 11

tikvar materiallarni izlash, to`plash va o`rganish boshlanadi. barcha topilmalar kunstkameraga joylashtirilgan. shu davrda sibirdagi mozor-qo`rg`onlarda qazuv ishlari olib borilib, juda ko`plab bronza va tilladan yasalgan buyumlar topiladi. xviii asrning oxiridan arxeologiya rossiyada keng ko`lamda yoyila boshlanadi. arxeologik topimalarni saqlash uchun turli ilmiy jamiyat va muzeylar tashkil etiladi (1806 yil nikolayevoda, 1811 yil feodeasiyada, 1825 yil odessada, 1826 yil kerchda). 1839 yilda odessa tarix va qadimiyat jamiyati tashkil etilib, 1844 yildan olib borilgan qazuv ishlarining natijalari har yili nashr etib borilgan. yevropa davlatlari singari rossiya jamiyatida ham sharqqa qiziqish ortadi. chor hukumati a`zolari kavkaz va o`rta osiyo hududlarida amaliy san`at namunalari va qo`l yozma asarlarni izlash va yig`ishga qiziqish kuchayadi. 1818 yil kunstkamera tarkibida osiyo muzeyi tashkil etiladi. 1846 yil peterburgda arxeologiya va numizmatika jamiyati tashkil qilinib, bu jamiyat arxeologik ishlarni tashkil etish bilan shug`ullangan. 1855 yil peterburg universitetida sharq fakulteti ochiladi. uning birinchi dekani kazanbek o`rta osiyoda bir necha marta …

5 / 11

obalarini (1932-33), qadimgi termizni (1936-38), a.yu. yakubovskiy zarafshon vodiysini (1934, 1939), v.a. shishkin tali barzu (1936-38) va varaxshani (1936-39), s.p. tolstov va ya.g`. g`ulomov qadimgi xorazm vohasida (1937-50), a.p. okladnikov teshiktosh va machay g`orlarini (1938-39), v.v. grigorev qovunchitepa xarobalarini qazib o`rgandilar. 1940 yilda o`rta osiyo davlat universitetining tarix fakulteti bazasida m.ye. massonning tashabbusi bilan o`rta osiyo arxeologiyasi kafedrasi tashkil etiladi. kafedra a`zolari tomonidan o`rta osiyoning turli respublikalarida, ayniqsa turkmaniston va o`zbekistonda keng ko`lamli qazuv ishlari olib borildi. 1963 yilda qashqadaryo vohasining yuqori qismini tadqiq etish uchun kesh arxeologik-topografik ekspeditsiyasi tashkil etiladi. 1970 yilda o`zr fa arxeologiya institutining tashkil etilishi arxeologik tadqiqotlarning ko`lamini yanada kengaytirdi. xx asr davomida butun orta osiyo hududida barcha davrlarga taalluqli arxeologik yodgorliklar, qadimgi kanallar, suv o`zanlari o`rganildi. 2001 yil 24 oktabrda termiz arxeologiya muzeyi termiz shahrining 2500 yilligi munosabati bilan (2 aprel 2002 yil) tashkil etildi. ushbu muzey o`rta osiyodagi yagona mutaxassislashtirilgan muzey hisoblanadi. m.ye. massonning …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "arxelogiyaga kirish fanning predmeti maqsadi va vazifasi"

arxeologiya asoslari faniga kirish arxelogiyaga kirish fanning predmeti maqsadi va vazifasi reja: 1. arxeologiya fanining rivojlanish tarixi. 2. arxeologiya fanining maqsad va vazifalari. 3. arxeologik davrlashtirish va xronologiya. 4. arxeologiya fanining yordamchi tarmoqlari. 5. arxeologik tadqiqot usullari. tarixni yoritishda va o`rganishda arxeologlar olib borgan tadqiqot ishlarining ahamiyati juda kattadir. so`nggi yillar ichida jahonning, jumladan o`rta osiyoning turli hududlarida ko`plab arxeologik kashfiyotlar qilinib, muhim ma`lumotlar to`plandi. olimlar tomonidan topib tekshirilgan bu yangi ashyolar eng qadimgi va o`rta asrlar tarixi haqidagi bilimlarni kengaytiradi. mazkur manba va ashyolar jahon tarixining qadimgi davr siyosiy-iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy jarayonlari haqida t...

This file contains 11 pages in DOC format (60.5 KB). To download "arxelogiyaga kirish fanning predmeti maqsadi va vazifasi", click the Telegram button on the left.

Tags: arxelogiyaga kirish fanning pre… DOC 11 pages Free download Telegram