xalqaro bibliografik formatlar

DOCX 20.1 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1493292893_67997.docx xalqaro bibliografik formatlar reja: 1. marc formatlarining tarixi, shakllanishi, ahamiyati 2. marc formatlarning turlari, milliy formatlar 3. marc formatda bibliografik yozuvlarni aks ettirish xususiyatlari marc formatlarining tarixi, shakllanishi, ahamiyati mustaqillik yo‘lidan sobitqadamlik bilan ilgari borayotgan mamlakatimizda ijtimoiy-siyosiy, madaniy-ma’rifiy va iqtisodiy sohalarda ham jahon talablari darajasida rivojlanishda ko‘zga tashlanmoqda. ayniqsa, kelajagimizni belgilab beruvchi, mamlakatimiz istiqbolini yaratuvchi yoshlarning ta’lim va tarbiyaviy tizimidagi islohotlar muhim ahamiyatga ega. «kadrlar tayyorlash milliy dasturi» va «ta’lim to‘g‘risida»gi qonunda, madaniyat va ma’naviyat sohasidagi qator hujjatlarda belgilab berilganidek, ta’lim tizimida sifat bosqichi amalga oshirilmoqda. turli yo‘nalishlarda o‘quv adabiyotlari yaratish yo‘lga qo‘yildi. zamon talablaridan kelib chiqqan holda kutubxonachi-bibliograflarni tayyorlash sohasida ham zarur adabiyotlar yaratilmoqda. kutubxonalarda kutubxona-axborot tizimini yaratish va bunda jahon tajribalaridan foydalanish muhim ahamiyatga ega. bu esa kutubxonalar ish jarayonining kengayishiga, globallashuviga, ish sifatining oshishiga, olib keldi. mamlakatimizda 25 dan oshiq yirik kutubxonalar xalqaro formatlar asosida ish olib bormoqda, elektron katalog yaratish jarayoni amalga oshirilyapti. kitob berilishi, …

almashish, bir mamlakat ichida va xalqaro miqyosda axborot almashuv tizimini va yig‘ma kataloglarni yaratish imkonini beradi. eng asosiysi, xalqaro marc formatlar kommunikativ aloqa vositasi hamdir. uni qo‘llashning maqsadi va vazifalari ana shu xususiyatlaridan kelib chiqadi. demak, u mashinada o‘qiladigan katalog bo‘lib, machine-readable catalogue yoki catalogingmarc deb yuritiladi. uning asosiy maqsadi kutubxona fondida mavjud adabiyotlar haqidagi bibliografik ma’lumotlarni kompyuterdagi maxsus dastur asosida mashinada o‘qishga asoslangan shaklini yaratishdan iborat. 1960- yildan boshlab mashinada o‘qiladigan yozuvlarni yaratish imkonini beruvchi kompyuterlarga ega bo‘lgan aqshning kongress kutubxonasi bibliografik ma’lumotlarning mashinada o‘qiladigan shaklini yaratish g‘oyasini ilgari suradi. bevosita kataloglardagi kartochka yozuvlarini kompyuterga ko‘chirish iloji yo‘q edi. buning uchun kompyuterda shu ma’lumotlarni kiritishning maxsus tizimi yaritilish zarur bo‘lib qoldi. bunday murakkab vazifani hal etish uchun kongress kutubxonasi 1965 — 66- yillarda loyiha ishlab chiqadi va uni marc1 deb ataydi. uning maqsadi bibliografik tavsifni mashinada o‘qiladigan shaklga keltirish. loyihaning ishtirokchilari aqsh, kanadaning 16 ta yirik kutubxonalari va britaniya …

grafik ma’lumotlarni berishga, turli xil kutubxona-axborot vazifalarini bajarishga, kataloglashtirishga va undan turli avtomatlashtirilgan tizimlarda foydalanish imkonini yaratishga qaratilgan. mashinada o‘qiladigan kataloglarni yaratish bo‘yicha mamlakatlar o‘rtasidagi hamkorlikka qaramay, marc formatlarning ko‘plab variantlari paydo bo‘ldi. buyuk britaniyada ukmarc, aqshda usmarc, fransuz tilida so‘zlashuvchilar — fransiya, belgiya va shvetsiyaning fransuz tilida gaplashuvchi qismi uchun intermarc yaratildi. 1970-yillarga kelib, marc formatlarning soni 70 dan oshdi. ular orasida kanadada canmarc, finlandiyada finmarc, oclc — onlayn kompyuter kutubxonachilik markazi va boshqalar yaratildi. ular uchun usmarc asosiy negiz — baza bo‘lib xizmat qiladi. milliy formatlarning ko‘plab yaratilganiga sabab milliy qoidalar va tafovutlardir. natijada turli xil formatlarda va turli xil tizimda axborot almashayotgan ish murakkablashdi. formatlar o‘rtasidagi nomuvofiqlikni yo‘qotish uchun ifla darajasida xalqaro vositachi format yaratishga qaror qilindi, bu format unimarc nomi bilan 1977- yilda maxsus ishchi guruhi tomonidan yaratildi va u « universal marc» deb ham yuritiladi. ishchi guruhi tarkibiga aqsh kongressi kutubxonasi vakillari va boshqa davlatlardan …

formatsion tashkilotlar mutaxassislarni birlashtirgan ishchi guruhi tomonidan «magnit lentasida bibliografik yozuvlarning kommunikativ formati» va formatni to‘ldirishga mo‘ljallangan «bibliografik yozuvlarning mashina oldi formati» tuzilishi uchun davlat standartlari loyihalari tayyorlandi. kommunikativ formatdagi yozuv tuzilishi tasviri 2709 xalqaro standartga mos edi. mashina oldi formatini to‘ldirish ma’lumotlar elementlarini aniqlash va ularni uch belgili kodlashtirish darajasiga keltirildi. kommunikativ format to‘ldiruvchisini ishlab chiqishda chet el tajribalari, xususan, marc formatlar oilasiga kiruvchi usmarc formati o‘rganildi. 1990- yildan boshlab rossiya bozorida avtomatlashtirilgan kutubxona-axborot tizimlari aibs « marc-npo informsistema va moskva davlat universitetining mahsuloti «biblioteka»ning paydo bo‘lishi bilan usmarc formati rossiyada tatbiq qilina boshlandi. formatlarni o‘rganish va tatbiq qilish ilgari ham bo‘lgan, ammo ularni real tatbiq qilish yuqorida keltirilgan avtomatlashtirilgan kutubxona-axborot tizimlarining yaratilishi bilan bog‘liq. ishlab chiqilayotgan formatlar xalqaro standartlar va rossiyadagi standartlar hamda qoidalarga mos kelishi zarur. bunday talablarning bajarilishiga usmarc va unimarc formatlari javob beradi. tahlillar natijasida unimarc formati rossiya milliy formatini yaratish uchun asos qilib olindi. …

2709 sonli xalqaro standartga mos keltirildi. 1990- yil boshlarida unimarc va usmarc xalqaro formatlarini amaliyotga kiritish jadallashdi. shu munosabat bilan rossiya kutubxonalarining kutubxonachilik kooperatsiyasi va bibliografik axborot almashuvning xalqaro tizimiga kirib borishini tezlatish maqsadida unimarc bo‘yicha asosiy materiallarni rus tiliga o‘girish sohasida ish olib borildi. 1995-yil oktabrida rossiya milliy formatini yaratish to‘g‘risida qaror qabul qilindi va u rusmarc deb nomlandi, bu format 1994- yilgi unimarc asosida tahrir qilindi. bu format iflaning xalqaro qo‘mitasi tomonidan milliy format sifatida rasman tan olingan va ro‘yxatga olingan. rossiya federatsiyasi madaniyat vazirligining 1998- yil 27.01 45-sonli buyrug‘i bilan kutubxonalarda axborot almashinuvi uchun majburiy qo‘llanuvchi format sifatida kiritildi. 2000- yil 29- fevraldagi 139- sonli buyruqda bu formatni rossiya federatsiyasi madaniyat vazirligi tasarrufidagi kutubxonalar uchun avtomatlashgan kutubxona-axborot tizimini ishlab chiqish va amaliyotda qo‘llash uchun majburiy deb ko‘rsatildi. rossiya milliy kutubxonasi ana shu format asosida kataloglashtirish ishlarini olib boradi. «libnet» nomi bilan yuritiluvchi milliy axborotbibliografiya markazi rf madaniyat …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xalqaro bibliografik formatlar"

1493292893_67997.docx xalqaro bibliografik formatlar reja: 1. marc formatlarining tarixi, shakllanishi, ahamiyati 2. marc formatlarning turlari, milliy formatlar 3. marc formatda bibliografik yozuvlarni aks ettirish xususiyatlari marc formatlarining tarixi, shakllanishi, ahamiyati mustaqillik yo‘lidan sobitqadamlik bilan ilgari borayotgan mamlakatimizda ijtimoiy-siyosiy, madaniy-ma’rifiy va iqtisodiy sohalarda ham jahon talablari darajasida rivojlanishda ko‘zga tashlanmoqda. ayniqsa, kelajagimizni belgilab beruvchi, mamlakatimiz istiqbolini yaratuvchi yoshlarning ta’lim va tarbiyaviy tizimidagi islohotlar muhim ahamiyatga ega. «kadrlar tayyorlash milliy dasturi» va «ta’lim to‘g‘risida»gi qonunda, madaniyat va ma’naviyat sohasidagi qator hujjatlarda belgilab berilganidek, ta’lim tizimida si...

DOCX format, 20.1 KB. To download "xalqaro bibliografik formatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: xalqaro bibliografik formatlar DOCX Free download Telegram