atom yadrosi fizikasi

PPT 5 pages 128.5 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 128.5 KB

File type PPT

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

vodorod atomining bor nazariyasi mavzu: atom yadrosi fizikasi yadro fizikasi - atom yadrosining tuzilishi, xususiyatlari va yadro ichida yuz beradigan jarayonlarni o’rganuvchi fandir. xix asr oxirlariga qadar atom tuzilishi haqida hech narsa ma’lum emas edi. 1896 yil a.bekkerel (1852-1908) radioaktivlikni kashf etdi. radioaktiv nurlanishlarning fotoplastinkaga ta’sir etishligini va ionlash xususiyatlarini aniqladi. ikki yildan so’ng per kyuri (1859-1906) va mariya skladovskaya kyuri (1867-1934) uran tuzlarining ham radioaktivlik xususiyatiga ega ekanligini aniqlashdilar. radioaktivlik vaqtida uch xil (, , ) nurlanish vujudga kelib, nurlanish intensivligi tashqi ta’sirlarga (temperatura, elektromagnit maydon ta’siri, deformatsiya) bog’liq emas ekanligi aniqlandi. 1900 yili kyuri, e.rezerford, f.soddilar radioaktiv namunalardan chiquvchi -ikki marta ionlashgan geliy atomi, -tez elektron, -esa qisqa elektromagnit to’lqin ekanligini aniqladilar. shuning uchun, radioaktivlikni atom, molekulalarda bo’ladigan jarayonlar deb tushuntirib bo’lmaydi, balki yangi bir soha - yadroda deyishlikni taqoza etadi. j.j.tomson 29 aprel 1897 yilda elektronni kashf etdi. 1904 yili esa o’zining atom modelini tavsiya etdi, bunga …

2 / 5

planetar modelini yaratdi. bu modelga ko’ra elektronlar yadro atrofida joylashadi. elektronlar soni esa shundayki, ularning yigindi manfiy zaryadi yadroning musbat zaryadini neytrallab turadi. atomning bunday yadroviy modeliga ko’ra uning deyarli butun massasi kattaligi taxminan 10-13 sm ga teng bo’lgan atomning markazi yadrosida to’plangan. rezerford -zarralar sochilishini atom markaziy yadro zaryadi ze ni -zarraning zaryadi ze ni nuqtaviy deb, ular orasidagi o’zaro ta’sirlashuvni kulon qonuni ga boysunadi deb hisobladi, bunda r-zaryadlar orasidagi masofa. energiya va harakat miqdori momentining saqlanish qonuniga ko’ra sochilish uchun quyidagi formulani yaratdi (1) bu yerda: dn-sochilish nuqtasidan r-masofada d-jismoniy burchakka to’g’ri kelgan va  burchak ostida sochilgan -zarralar soni;  - -zarraning sochilishdan oldingi va keyingi yo’nalishi o’rtasidagi burchak; no-sochuvchi yaproqchaga tushayotgan dastadagi -zarralar soni; d-sochuvchi yaproqcha qalinligi; no-sochuvchi moddaning 1 sm3 dagi yadrolar soni; m, v-mos ravishda zarraning massasi va boshlang’ich tezligi. (1) formulada (2) tajribalar (2) formulaning to’g’ri ekanligini tasdikladi, ya’ni -zarralar moddadan o’tayotganda og’ir …

3 / 5

bunda energiya yutmaydi yoki chiqarmaydilar. energiya yutish va chiqarish faqatgina elektronning bir orbitadan ikkinchisiga o’tishida roy beradi. n.bor o’z postulatlari bilan atom yadrosidagi jarayonlarni klassik tasavvurlashdan kvant tasavvurlashga asos soldi. shunday qilib, klassik fizika qonunlaridan kvant fizikasiga o’tish davri boshlandi. 1926 yili geyzenberg, shredingerlar mikrodunyo jarayonlarini kvant mexanikasi qonunlariga ko’ra tushuntira boshladilar. kvant mexanikasiga ko’ra zarralar harakatini o’rganishda ularning harakat trayektoriyasini, bir vaqtda turgan joyi va tezliklarini aniq bilish mumkin emas. 1934 yili i.kyuri va p.jolio-kyurilar su’niy radioaktivlik hodisasini, e.fermi -yemirilish nazariyasini yaratdi. 1937 yil k.anderson, s.nedermeyerlar kosmik nurlar tarkibida -mezon zarralarni ochdi. bu vaqtga kelib ko’plab elementar zarralar va bu zarralarning bir-birlariga o’tishliklari o’rganila boshlandi. 1939-1945 yillar og’ir yadrolarning neytronlar ta’sirida bo’linishini bu bilan katta energiya ajralishini, ya’ni yadro zanjir reaksiyalari amalga oshirildi. yadro bo’linish nazariyasini 1939 yil y.i.frenkel, n.bor va j.uylerlar tomchi modeliga asosan ishlab chiqishdi. e.fermi boshchiligida aqshda 2 dekabr 1942 yil atom reaktori ishga tushdi. 1944-1945 …

4 / 5

nergiyasidan tinchlik maqsadida foydalanish davrini boshlab berdi, hozirgi vaqtda yuzlab aes lar ishlab turibdi. 2 r eze z f a = ( ) ÷ ø ö ç è æ w ÷ ÷ ÷ ÷ ø ö ç ç ç ç è æ = 2 sin 2 1 2 16 4 2 2 2 2 0 0 q q a a d v m ze r d n n dn sonst sin d dn = ÷ ø ö ç è æ w 2 4 q

5 / 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atom yadrosi fizikasi"

vodorod atomining bor nazariyasi mavzu: atom yadrosi fizikasi yadro fizikasi - atom yadrosining tuzilishi, xususiyatlari va yadro ichida yuz beradigan jarayonlarni o’rganuvchi fandir. xix asr oxirlariga qadar atom tuzilishi haqida hech narsa ma’lum emas edi. 1896 yil a.bekkerel (1852-1908) radioaktivlikni kashf etdi. radioaktiv nurlanishlarning fotoplastinkaga ta’sir etishligini va ionlash xususiyatlarini aniqladi. ikki yildan so’ng per kyuri (1859-1906) va mariya skladovskaya kyuri (1867-1934) uran tuzlarining ham radioaktivlik xususiyatiga ega ekanligini aniqlashdilar. radioaktivlik vaqtida uch xil (, , ) nurlanish vujudga kelib, nurlanish intensivligi tashqi ta’sirlarga (temperatura, elektromagnit maydon ta’siri, deformatsiya) bog’liq emas ekanligi aniqlandi. 1900 yili kyuri, e.rezer...

This file contains 5 pages in PPT format (128.5 KB). To download "atom yadrosi fizikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: atom yadrosi fizikasi PPT 5 pages Free download Telegram