qoraxoniy hukmdorlarning boshqaruv sohasidagi faoliyati 25

DOCX 17 pages 270.7 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 270.7 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

qoraxoniy hukmdorlarining boshqaruv sohasidagi faoliyati reja: kirish 1.qoraxoniylar davlati tashkil topishi 2.markaziy boshqaruv tizimi 3.hududiy boshqaruv 4.moliyaviy boshqaruv va iqtisodiy siyosat xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati kirish o’rta asrlar tarixida qoraxoniylar davlati muhim o’rin tutadi. bu sulola ix asr oxiri – x asr boshlarida shakllanib, movarounnahr va turkiston hududlarida yirik siyosiy kuch sifatida maydonga chiqqan. ularning hukmronligi nafaqat siyosiy, balki iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy hayotda ham tub o’zgarishlarga sabab bo’ldi. ayniqsa, boshqaruv tizimini shakllantirish va uni takomillashtirish sohasidagi faoliyati keyingi davr davlatlari uchun asosiy tajriba maktabi vazifasini bajardi.qoraxoniylar davlati turkiy xalqlar tarixida markazlashgan davlat boshqaruv tizimini shakllantirgan dastlabki sulolalardan biri sifatida tanilgan. ularning boshqaruv faoliyati markaziy hokimiyatni mustahkamlash, hududlarni samarali nazorat qilish, soliq va moliya tizimini yo’lga qo’yish, shariat va islomiy qadriyatlarni boshqaruv amaliyotiga joriy etish kabi ko’plab jihatlari bilan ajralib turadi. sulola davrida markaziy hokimiyat bilan bir qatorda hududiy boshqaruv tizimi ham shakllanib, viloyatlar, shaharlar va qishloqlarda alohida boshqaruv vakillari …

2 / 17

diniy va siyosiy boshqaruv uyg’unligi, hokimiyatning qonuniy asoslar bilan mustahkamlanishi, davlatni barqaror tutishga qaratilgan choralar tarixiy ahamiyat kasb etadi.shu bois, qoraxoniylar hukmdorlarining boshqaruv sohasidagi faoliyatini o’rganish nafaqat o’tmish davlatchilik tajribasini tahlil qilish, balki bugungi kunda ham davlat boshqaruvi, siyosiy barqarorlik va huquqiy tizimni mustahkamlash masalalarida qimmatli tarixiy saboqlarni taqdim etadi. qoraxoniylar davlati tashkil topishi qoraxoniylar davlati o’rta osiyo va movarounnahr hududlarida ix asrning ikkinchi yarmidan boshlab shakllangan, turkiy qavm va elatlarning birikishi natijasida paydo bo’lgan ulkan siyosiy tuzum bo’lib, uning tarixiy ahamiyati markaziy osiyoda ilk turkiy-islomiy davlat sifatida e’tirof etilishida namoyon bo’ladi. bu davlatning tashkil topishi jarayoni murakkab va bosqichma-bosqich kechgan bo’lib, unda qarluq, yag’mo, chigil va boshqa turkiy qabilalarning o’zaro ittifoqi asosiy rol o’ynagan. tarixiy manbalarga ko’ra, qoraxoniylar sulolasi dastlab zhetysu (yettisuv) va sharqiy turkiston o’lkalarida, xususan issiqko’l atrofidagi hududlarda kuch to’plagan. bu yerda qarluqlarning boshchiligi ostida yag’mo qavmi rahbarlari, masalan, abdulkarim sotuq bug’roxon kabi shaxslar markaziy o’rin egallagan. …

3 / 17

qilish maqsadida shakllangan bo’lib, keyinchalik kengayib, farg’ona, movarounnahr va hatto hindiston chegaralariga yaqin hududlarni qamrab olgan. ix asrning o’rtalarida qoraxoniylar o’z hududlarini mustahkamlash uchun shaharlar qurish va savdo yo’llarini nazorat qilishga kirishgan, bu esa iqtisodiy mustahkamlikni ta’minlagan. tarixchilarning fikricha, davlatning rasmiy tashkil topishi 840-yilga to’g’ri keladi, ammo bu sana taxminiy bo’lib, aslida jarayon ix asrning ikkinchi yarmiga oid. sotuq bug’roxonning o’g’li musa (baytash bug’roxon) davrida davlatning chegaralari kengaygan, chunki u ota merosini davom ettirib, qo’shni qabilalarni o’ziga bo’ysundirgan. qoraxoniylar davlatining tashkil topishidagi eng muhim omillardan biri diniy o’zgarishlar bo’lgan. islom dinining qabul qilinishi nafaqat ichki birlikni mustahkamlagan, balki arab xalifaligi va somoniylar bilan diplomatik aloqalarni osonlashtirgan. masalan, sotuq bug’roxonning islomni qabul qilishi natijasida kashgar va balasog’un kabi shaharlar diniy markazlarga aylangan, bu yerda masjidlar va madrasalar qurilgan. davlatning tashkil topishi jarayonida ichki kurashlar ham bo’lgan: turli qabila rahbarlari o’rtasida hokimiyat uchun raqobat kuchaygan, ammo sotuq bug’roxonning aqlli siyosati bu nizolarni …

4 / 17

xususan, mahmud koshg’ariy va abu rayhon beruniy asarlarida sulolaning qadimiy turk xoqonlari – ashina sulolasidan kelib chiqqanligi ta’kidlanadi. «qoraxon» unvoni bu da’voni tasdiqlaydi, chunki «qora» so’zi qadimiy turklarda buyuklik va qadriyat ramzi bo’lgan. sulolaning bobosi sifatida bilge kul qodir xon ko’rsatiladi, ammo uning qavmi haqida aniq ma’lumot yo’q – ba’zi manbalar uni qarluq yabg’usiga, boshqalari yag’mo rahbariga nisbat beradi. abdulkarim sotuq bug’roxon (859–955) sulolaning haqiqiy asoschisi hisoblanadi, chunki u islomni qabul qilib, sulolani diniy jihatdan birlashtirgan va «doslan qoraxon» nomi bilan mashhur bo’lgan.sulolaning kelib chiqishi jarayonida viii asr oxirlaridagi qarluqlarning ko’chishi hal qiluvchi rol o’ynagan. qarluqlar g’arbiy altai tog’laridan zhetysu hududiga ko’chib kelgan va ii turk xoqonligining qulashi (742-yil) dan keyin yabg’u (mahalliy hukmdor) lavozimini egallagan. bu davrda sulola uyg’ur xoqonligining ta’sirida bo’lgan, ammo uyg’urlar zaiflashgach, qarluqlar mustaqillikka erishgan. sotuq bug’roxonning otasi bilge kul qodir xon nestorian xristianligini qabul qilgan bo’lsa-da, sotuq bug’roxon islomga o’tgan va bu o’zgarish sulolani markaziy …

5 / 17

ga sabab bo’lgan. natijada, sulolaning kelib chiqishi nafaqat etnik, balki diniy va siyosiy omillarga bog’liq bo’lib, u o’rta osiyoda turkiy hokimiyatning yangi shaklini ifodalagan. qoraxoniylar davlatining hududlari bepoyon bo’lib, ular zhetysu, movarounnahr, farg’ona vodiysi va sharqiy turkistonni qamrab olgan, umumiy maydoni taxminan 3 million kvadrat kilometrni tashkil etgan. dastlabki hududlar issiqko’l atrofidagi yettisuv va qoshg’ar viloyatlariga cheklangan bo’lsa, x asr oxirlarida somoniylarni mag’lub etib, buxoro, samarqand va xorazmni qo’shib olgan. sharqiy qismida balasog’un, uzgen va kashgar kabi shaharlar markaziy o’rin egallagan, g’arbiy qismida esa taraz, shosh (toshkent) va isfijob muhim bo’lgan. 1006-yilda xotan qirolligini bosib olib, tarim havzasining g’arbiy qismini hududga qo’shgan, bu esa savdo yo’llarini nazorat qilish imkonini bergan.poytaxtlar masalasi davlatning bo’linishi bilan bog’liq: dastlab balasog’un (hozirgi qirg’iziston) asosiy markaz bo’lgan, chunki u zhetysu hududida joylashgan va qabila ittifoqining ramzi edi. keyinchalik, x asr oxirlarida kashgar poytaxt sifatida ishlatilgan, bu yerda sotuq bug’roxon masjid qurgan. xi asrda davlat ikkiga …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qoraxoniy hukmdorlarning boshqaruv sohasidagi faoliyati 25"

qoraxoniy hukmdorlarining boshqaruv sohasidagi faoliyati reja: kirish 1.qoraxoniylar davlati tashkil topishi 2.markaziy boshqaruv tizimi 3.hududiy boshqaruv 4.moliyaviy boshqaruv va iqtisodiy siyosat xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati kirish o’rta asrlar tarixida qoraxoniylar davlati muhim o’rin tutadi. bu sulola ix asr oxiri – x asr boshlarida shakllanib, movarounnahr va turkiston hududlarida yirik siyosiy kuch sifatida maydonga chiqqan. ularning hukmronligi nafaqat siyosiy, balki iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy hayotda ham tub o’zgarishlarga sabab bo’ldi. ayniqsa, boshqaruv tizimini shakllantirish va uni takomillashtirish sohasidagi faoliyati keyingi davr davlatlari uchun asosiy tajriba maktabi vazifasini bajardi.qoraxoniylar davlati turkiy xalqlar tarixida markazlashgan davlat bos...

This file contains 17 pages in DOCX format (270.7 KB). To download "qoraxoniy hukmdorlarning boshqaruv sohasidagi faoliyati 25", click the Telegram button on the left.

Tags: qoraxoniy hukmdorlarning boshqa… DOCX 17 pages Free download Telegram