o‘smirlik davri inqirozi va uning psixologik, psixofiziologik sabablar

DOCX 16 стр. 608,0 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 608,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

o‘smirlik davri inqirozi va uning psixologik, psixofiziologik sabablar reja kirish 1. o‘smirlik davri xususiyatlari 2. o‘smirlik davri inqirozi 3. psixologik sabablar 4. psixofiziologik sabablar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish o‘smirlik davri inson hayotida jiddiy burilish davri hisoblanadi. bu bosqichda bola asta-sekin kattalar dunyosiga kirib boradi, o‘zini shaxs sifatida namoyon qilishga intiladi. jismoniy, psixologik va ijtimoiy o‘zgarishlar tez sur’atlarda kechadi. shu sababli bu davrni psixologiyada “inqiroz davri” deb atashadi.o‘smirlik davri 11–15 yosh oralig‘iga to‘g‘ri kelib, ayrim hollarda bu bosqich 16–17 yoshgacha cho‘zilishi mumkin. bu paytda o‘quvchi o‘zining tashqi ko‘rinishi, mustaqil qaror qabul qilish qobiliyati va jamiyatda o‘z o‘rnini topishga bo‘lgan ehtiyoji bilan ajralib turadi. u o‘zini katta deb his qiladi, biroq ko‘pincha hali hayotiy tajribasi yetarli bo‘lmaydi. natijada ichki qarama-qarshiliklar, kayfiyatdagi keskin o‘zgarishlar va mustaqillikka intilish kuchayadi.o‘smirlik davri inqirozi faqatgina salbiy oqibatlarga olib keluvchi jarayon emas. aksincha, bu davr shaxsning mustaqillikka, mas’uliyatni his qilishga, ijtimoiy hayotga faolroq kirib borishga undovchi bosqichdir. muhimi, …

2 / 16

tining eng muhim va murakkab bosqichlaridan biri bo‘lib, unda bolalikdan kattalikka o‘tish jarayoni sodir bo‘ladi. bu davr fiziologik, psixologik va ijtimoiy o‘zgarishlar bilan to‘la bo‘lib, o‘smirning shaxsiyatini shakllantirishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. o‘smirlik odatda 11-12 yoshdan 14-15 yoshgacha davom etadi va bu vaqtda organizmning jismoniy rivojlanishi, psixik jarayonlarning dinamikasi hamda shaxsiy va ijtimoiy munosabatlarning o‘zgarishi keskin ko‘rinishlarda namoyon bo‘ladi. ushbu davrning xususiyatlarini batafsil ko‘rib chiqish orqali o‘smirlarning rivojlanish jarayonini chuqurroq tushunish mumkin, chunki bu nafaqat individual shaxsiyatni, balki jamiyatdagi o‘rinini belgilaydi. o‘smirlik davrining asosiy xususiyatlari quyidagi rejaga asosan tahlil qilinadi: jismoniy va fiziologik o‘zgarishlar, psixik rivojlanish dinamikasi, shaxsiy va ijtimoiy munosabatlarda o‘zgarishlar. jismoniy va fiziologik o‘zgarishlar o‘smirlik davrida jismoniy va fiziologik o‘zgarishlar eng keskin va sezilarli bo‘lib, ular bolaning tashqi ko‘rinishi, ichki organlar faoliyati va endokrin tizimining ishini tubdan o‘zgartiradi. bu davrda organizm balog‘atga yetish jarayonini boshdan kechiradi, ya’ni jinsiy yetuklikka o‘tish sodir bo‘ladi. o‘smirlikning boshlanishi qizlarda odatda 11-12 yoshlarda, …

3 / 16

aollashib, estrogen gormoni ko‘payadi, bu esa hayz ko‘rishning boshlanishiga olib keladi. o‘g‘il bolalarda testosteron gormoni o‘sib, ovoz qo‘polashishi, yuz va tana tuklarining o‘sishi kuzatiladi. ushbu jarayonlar nafaqat jismoniy, balki psixologik holatga ham ta’sir qiladi, chunki gormonal o‘zgarishlar kayfiyatning beqarorligini, his-tuyg‘ularning keskinligini keltirib chiqaradi. masalan, o‘smirlar orasida tez-tez uchraydigan kayfiyat o‘zgarishlari, uyqusizlik yoki haddan tashqari uyquchanlik aynan shu gormonal daldal bilan izohlanadi.jismoniy rivojlanishning yana bir muhim xususiyati yurak-qon tomir tizimining o‘zgarishi bo‘lib, u o‘sish tezligiga mos ravishda qayta quriladi. yurak mushaklari kuchayib, qon bosimi oshadi, bu esa o‘smirning jismoniy faolligini oshiradi, ammo bir vaqtning o‘zida charchoq va charchoqlikni ham keltirib chiqarishi mumkin. nafas olish tizimi ham rivojlanib, o‘pka hajmi kattalashadi, bu sport va jismoniy mashqlar uchun ijobiy sharoit yaratadi. biroq, bu davrda skeletning tez o‘sishi mushaklarning orqada qolishiga sabab bo‘lib, o‘smirlar orasida bel og‘rig‘i yoki bo‘g‘im muammolari paydo bo‘lishi mumkin. ovqatlanish tizimi ham o‘zgarib, ishtaha kuchayadi, ammo ba’zida ovqatlanish buzilishlari, masalan, …

4 / 16

jismoniy o‘zgarishlarning ijtimoiy ta’siri ham katta. o‘smir o‘z tanasidagi o‘zgarishlarni qabul qilishda qiyinchiliklarga duch keladi, masalan, akne (siviljalar) paydo bo‘lishi tufayli o‘zini noqulay his qiladi. bu davrda immunitet tizimi ham o‘zgarib, kasalliklarga nisbatan sezgirlik oshadi, chunki organizm yangi holatga moslashmoqda. shifokorlar tavsiyasiga ko‘ra, o‘smirlik davrida to‘g‘ri ovqatlanish, jismoniy mashqlar va uyqu rejimini saqlash muhim, chunki bu o‘zgarishlarning salbiy oqibatlarini yumshatadi. umuman olganda, jismoniy va fiziologik o‘zgarishlar o‘smirlik davrining asosiy xususiyati bo‘lib, ular psixik rivojlanishga bevosita ta’sir etadi va shaxsiyatni shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi.bu o‘zgarishlarning batafsil tahlili shuni ko‘rsatadiki, o‘smirlik davri biologik jihatdan eng faol bosqich bo‘lib, unda inson tanasining barcha tizimlari qayta quriladi. masalan, asab tizimining rivojlanishi miya moddasining o‘sishi bilan bog‘liq bo‘lib, bu o‘smirning diqqati va xotirasini yaxshilaydi, ammo bir vaqtning o‘zida impulsivlikni oshiradi. nerv tizimining markaziy qismi (miya) va periferik qismi o‘rtasidagi bog‘lanish kuchayib, reflekslar tezlashadi. bu esa o‘smirning harakatlarini tezlashtirib, xavfli vaziyatlarda impulsiv qarorlar qabul qilishga olib …

5 / 16

r his qilishi mumkin. shuning uchun, ota-onalar va pedagoglar bu mavzuda ochiq suhbatlar o‘tkazishlari zarur.jismoniy o‘sishning individual farqlari ham muhim: ba’zi o‘smirlar tez rivojlanib, tengdoshlaridan ustun bo‘lsa, boshqalari sekinroq o‘sib, o‘zini pastroq baholaydi. bu farqlar genetik omillar, ovqatlanish va atrof-muhit ta’siriga bog‘liq. masalan, shahar va qishloq o‘smirlari orasida jismoniy rivojlanish farqi kuzatiladi, chunki ovqatlanish sifati va jismoniy faollik darajasi turlicha. umuman, jismoniy va fiziologik o‘zgarishlar o‘smirlik davrining asosiy mohiyati bo‘lib, ularni to‘g‘ri boshqarish orqali shaxsiyatning sog‘lom rivojlanishini ta’minlash mumkin. bu jarayonlarning batafsil tavsifi o‘smirlar bilan ishlashda professional yondashuvni talab etadi, chunki har bir o‘zgarish psixik holatga ta’sir qiladi va aksincha.o‘smirlik davrida mushak-simon tizimning rivojlanishi ham diqqatga sazovor. o‘g‘il bolalarda mushak massasi keskin oshib, kuch-quvvat ortadi, bu sportga qiziqishni oshiradi. qizlarda esa mushaklarning elastikligi va moslashuvchanligi kuchayadi. biroq, skeletning tez o‘sishi tufayli koordinatsiya buzilishi mumkin, masalan, o‘smirlar orasida sport paytida jarohatlar ko‘p uchraydi. nafas olish va qon aylanish tizimlarining o‘zgarishi esa …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘smirlik davri inqirozi va uning psixologik, psixofiziologik sabablar"

o‘smirlik davri inqirozi va uning psixologik, psixofiziologik sabablar reja kirish 1. o‘smirlik davri xususiyatlari 2. o‘smirlik davri inqirozi 3. psixologik sabablar 4. psixofiziologik sabablar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish o‘smirlik davri inson hayotida jiddiy burilish davri hisoblanadi. bu bosqichda bola asta-sekin kattalar dunyosiga kirib boradi, o‘zini shaxs sifatida namoyon qilishga intiladi. jismoniy, psixologik va ijtimoiy o‘zgarishlar tez sur’atlarda kechadi. shu sababli bu davrni psixologiyada “inqiroz davri” deb atashadi.o‘smirlik davri 11–15 yosh oralig‘iga to‘g‘ri kelib, ayrim hollarda bu bosqich 16–17 yoshgacha cho‘zilishi mumkin. bu paytda o‘quvchi o‘zining tashqi ko‘rinishi, mustaqil qaror qabul qilish qobiliyati va jamiyatda o‘z o‘rnini topishga bo‘lgan ehtiyoji ...

Этот файл содержит 16 стр. в формате DOCX (608,0 КБ). Чтобы скачать "o‘smirlik davri inqirozi va uning psixologik, psixofiziologik sabablar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘smirlik davri inqirozi va uni… DOCX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram