tasmasimon chuvalchanglar (cestoda) sinfi

PPTX 53 стр. 905,0 КБ Бесплатная загрузка

53 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 905,0 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 53

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 53

slayd 1 mavzu: tasmasimon chuvalchanglar (cestoda) sinfi. reja: 1.tasmasimon chuvalchanglar sinfi vakillarining tuzilishi. 2.tarqalishi, biologik xususiyatlari. 3.qo‘zg‘atadigan kasalliklari hamda ularni oldini olish choralari. tasmasimon chuvalchanglar sinfi vakillarining morfologiyasi va biologiyasini o‘rganishda shveytsariyalik zoolog o. furman o‘z ishlari bilan fanga (xx-asrda) katta hissa qo‘shgan. rossiyada parazit chuvalchanglar, shu jumladan, tasmasimon chuvalchanglar faunasi rus olimlari n.a. xolodkovskiy va v.a. kler tomonidan o‘rganilgan. akademik k.i. skryabin rahbarligida yozilgan „sestodologiya asoslari“ ko‘p tomlik asarlari mdh mamlakatlarida „sestodologiya“ fanini rivojlantirishda asosiy rol o‘ynaydi. tasmasimon chuvalchanglar endoparazitlar bo‘lib, jinsiy voyaga yetganlari ko‘plab umurtqali hayvonlarda, shu jumladan, odamlar ichagida, kamdan-kam turlari esa boshqa organlarda parazitlik qilib yashaydi tasmasimon chuvalchanglar biogelmintlar bo‘lib, rivojlanish siklida asosiy xo‘jayindan tashqari, bir yoki ikkita oraliq xo‘jayin ishtirok etadi. xo‘jayin ichagidagi tasmasimon chuvalchanglarning soniga qarab, ular turlicha urug‘lanadi. tasmasimon chuvalchanglar sinfi 9 turkumga ega. ulardan eng muhimlari tasmasimonlar (pseudophyllidea) va zanjirsimonlar (cyclophyllidea) turkumlarining vakillari bo‘lib, ular odam va chorva mollarining xavfli parazitlari hisoblanadi. …

2 / 53

uzunligi 10-15 m, ba’zan esa 20 m gacha boradi, eni esa 3-4,5 sm gacha yetadi. bo‘g‘imlar, ya’ni proglottidalar soni har bir voyaga yetgan keng tasmasimon chuvalchangda 4000 tagacha boradi. bo‘g‘imlarning eni bo‘yiga nisbatan uzun bo‘ladi. skoleksi, ya’ni boshchasi, boshqa tasmasimon chuvalchanglardan farq qiladi. ularning boshchasida so‘rg‘ich o‘rnida 2 ta chuqur egatchalar-botriylari mavjud, shu organi yordamida ular asosiy xo‘jayini ichak devoriga yopishadi. asosiy xo‘jayini-odam, mushuk, it, tulki, ayiq va boshqalar. birinchi oraliq xo‘jayini suvda yashovchi mayda qisqichbaqasimonlar (siklop va diaptomuslar) ikkinchi oraliq xo‘jayini (qo‘shimcha xo‘jayini ham deb ataladi) baliqlar (cho‘rtan, okun, losos) hisoblanadi. bunda asosiy xo‘jayinda yetilgan keng tasmasimon chuvalchangning tuxumlari axlat bilan birga tashqi muhitga chiqariladi. bu tuxumlar faqat suvda rivojlanadi. oradan 3-5 hafta o‘tgach, tuxumdan usti kiprikchalar bilan qoplangan koratsidiy chiqadi. koratsidiy sharsimon bo‘lib, suvda kipriklari yordamida suzib yuradi. koratsidiylarning kiprikli epiteliysi ostida 6 ilmoqli bo‘ladi. koratsidiylarni suvdagi qisqichbaqasimonlardan-sikloplar ozuqa sifatida yutib yuboradi. sikloplar ichida koratsidiylar kipriklarini yo‘qotadi va …

3 / 53

ha bo‘g‘imlashgan, yetilgan bo‘g‘imlardagi bachadoni yopiq holda tuzilgan, embrional taraqqiyoti bachadonda kechadi, tuxumda paydo bo‘lgan lichinka – onkosfera oraliq xo‘jayinlari iste’mol qilmaguncha tuxumdan tashqariga chiqmaydi, ikki xo‘jayin ishtirokida rivojlanadi, oraliq xo‘jayini organizmida pufaksimon lichinka paydo bo‘ladi. exinokokk (echinococcus granulosus). mahsuldor hayvonlarga va odamlarga juda katta zarar keltiradigan tasmasimon chuvalchanglardan yana biri exinokokk (echinococcus granulosus) hisoblanadi. voyaga yetgan exinokokkning shakli tasmasimon bo‘lib, uzunligi 2-6 mm atrofida, tanasi skoleks va 3-4 bo‘g‘imdan iborat, skoleksida 4 ta so‘rg‘ichi va xartumi bor. xartumi ikki qator joylashgan, 28 tacha xitinli ilmoqchalar bilan qurollangan. skoleksdan keyingi birinchi va ikkinchi bo‘g‘imlari germafrodit bo‘lib, unda 50 ga yaqin urug‘don, urug‘ tashuvchi naycha, jinsiy bursa, tuxumdon, melis tanachasi va qin joylashgan. oxirgi yetilgan bo‘g‘imi 400–800 ta tuxum bilan to‘lgan bo‘ladi. voyaga yetgan tasmasimon exinokokk it va boshqa go‘shtxo‘r yirtqich hayvonlarning ichagida 6 oy, ba’zan 1 yilgacha yashashi mumkin. exinokokkning yetilgan oxirgi bo‘g‘imlari asosiy xo‘jayini axlati bilan tashqariga chiqariladi va …

4 / 53

akli faqat jarrohlik yo‘li bilan olib tashlanadi. buning uchun daydi va qarovsiz itlarning sonini kamaytirish kerak. chorvachilik xo‘jaligidagi hamda ov itlarini muntazam ravishda degelmintizatsiya qilish, ya’ni gijjaga qarshi dorilar berib turish kerak. so‘yilgan mollarning exinokokk pufaklari bilan kasallangan organlarini itga bermasdan, yo‘qotish hamda zararsizlantirish lozim. qoramol tasmasimon chuvalchangi (taeniarhynchus saginatus). qoramol tasmasimon chuvalchangi asosan, odamlarning ingichka ichagida parazitlik qilib hayot kechiradi. tana uzunligi 4-10 m, eni esa 12-14 mm , gavdasi bosh (skoleks), bo‘yin va mingga yaqin proglottidalardan iborat, skoleksida 4 ta so‘rg‘ichli so‘rg‘ichlari o‘rtasida rudiment ko‘rinishdagi xartumi bo‘lib, unda xitinli ilmoqchalar bo‘lmaydi. shuning uchun ham qoramol tasmasimoni qurollanmagan tasmasimon deyiladi. jinsiy organlari sistemasi taxminan 200-bo‘g‘imdan paydo bo‘la-boshlaydi. germafrodit bo‘g‘imlarida avval erkaklik, so‘ngra urg‘ochilik jinsiy a’zolari yetiladi. urug‘donlar soni har bir proglottidda 1000 ga yaqin, bir dona tuxumdoni esa ikki bo‘lakli. qoramol tasmasimonining odam ichagidagi rivojlanish siklini rus olimlari j.k. shtrom va f.f. tolizin tomonidan chuqur o‘rganilgan. bu olimlar o‘z …

5 / 53

respublikalarida, qozog‘istonda, rossiyaning shimoliy viloyatlarida ko‘proq uchraydi. o‘zbekistonda bu kasallik, asosan xorazm viloyati aholisi o‘rtasida tez-tez uchrab turadi (13%). buning asosiy sababi mahalliy aholi o‘rtasida milliy taom mol go‘shti qiymasidan tayyorlangan «ijjan»ning (piyoz va garmdori qo‘shilgan xom qiyma mol go‘shtining) keng iste’mol qilinishidir. cho‘chqa tasmasimon chuvalchangi (taenia solium). qoramol tasmasimoni kabi odamlarning ingichka ichagida parazitlik qiladi. uzunligi 1,5-3 m, ba’zan esa 5 m gacha borib, boshcha, ya’ni skoleks, bo‘yin va 900 tagacha bo‘g‘imlari boshchasida 4 ta so‘rg‘ichi va xartumida ikki qator har xil katta-kichiklikdagi xitinli ilmoqchalari (22-32 tadan) joylashgan, proglottidalarining har birida yuzlab urug‘donlar va uch bo‘lakli bitta tuxumdon bo‘ladi. cho‘chqa tasmasimoni lichinkasi ham xuddi qoramol tasmasimoni lichinkasi kabi sistitserk deyiladi. bu lichinka har xil to‘qima va organlarda maxsus po‘stga o‘ralib parazitlik qiladi. sistiserk no‘xat kattaligidagi pufakcha bo‘lib, ichi tiniq suyuqlik bilan to‘lgan bo‘ladi, uning uchida 4 ta so‘rg‘ichi va xartumi, ilmoqchalar bilan qurollangan skoleksi joylashgan. cho‘chqa tasmasimonining asosiy xo‘jayini …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 53 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tasmasimon chuvalchanglar (cestoda) sinfi"

slayd 1 mavzu: tasmasimon chuvalchanglar (cestoda) sinfi. reja: 1.tasmasimon chuvalchanglar sinfi vakillarining tuzilishi. 2.tarqalishi, biologik xususiyatlari. 3.qo‘zg‘atadigan kasalliklari hamda ularni oldini olish choralari. tasmasimon chuvalchanglar sinfi vakillarining morfologiyasi va biologiyasini o‘rganishda shveytsariyalik zoolog o. furman o‘z ishlari bilan fanga (xx-asrda) katta hissa qo‘shgan. rossiyada parazit chuvalchanglar, shu jumladan, tasmasimon chuvalchanglar faunasi rus olimlari n.a. xolodkovskiy va v.a. kler tomonidan o‘rganilgan. akademik k.i. skryabin rahbarligida yozilgan „sestodologiya asoslari“ ko‘p tomlik asarlari mdh mamlakatlarida „sestodologiya“ fanini rivojlantirishda asosiy rol o‘ynaydi. tasmasimon chuvalchanglar endoparazitlar bo‘lib, jinsiy voyaga yetganlari...

Этот файл содержит 53 стр. в формате PPTX (905,0 КБ). Чтобы скачать "tasmasimon chuvalchanglar (cestoda) sinfi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tasmasimon chuvalchanglar (cest… PPTX 53 стр. Бесплатная загрузка Telegram