sun'iy intellekt dorilar tarixi

DOCX 23 pages 40.5 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 40.5 KB

File type DOCX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi nizomiy nomidagi pedagogika universiteti referat mavzu: suniy intellekt dasturlari o'quvchi: yaxshiboyeva ruxshona 2024-2025-o'quv yili reja: 1. sun'iy intellektning tarixi 2. mashinaviy o'rganishning asoslari 3. neyron tarmoqlar 1. sun'iy intellektning tarixi sun'iy intellekt (si) yoki artificial intelligence (ai)ning tarixi 20-asrning oʻrtalariga borib taqaladi. sun'iy intellektni rivojlantirish yoʻlida koʻplab muhim voqealar va ilmiy yutuqlar yuz berdi. quyida keltirilgan ma'lumotlar sun'iy intellekt tarixi haqida muhim faktlar va raqamlarni aks ettiradi. 1. **sun'iy intellekt terminining paydo boʻlishi**: sun'iy intellekt atamasi birinchi marta 1956-yil dartmouth konferensiyasida ishlatilgan. bu anjumanni jon makkarti, marvin minskiy, nathaniel rochester va claude shannon tashkil qilgan edi. 2. **1950-yillar**: alan turing 1950-yilda taniqli "turing testi" ni taklif qildi. ushbu test kompyuterning insoniy intellektni oʻxshatib koʻrsatish qobiliyatini aniqlashda ishlatilgan. bu vaqt davomida o'yin dasturlari va matematik teoremlarni isbotlovchi dasturlar ishlab chiqilgan. 3. **1960-yillar**: 1960-yillarda sun'iy intellekt tadqiqotlari ko'p qirrali bo'lgan. lisp dasturlash tili sun'iy …

2 / 23

980-yillar**: 1980-yillarda sun'iy intellekt sohasida katta muvaffaqiyatlar kuzatildi. "ekspert tizimlar" sining tijoratlashuvi va sanoat qoʻllanilishi uchun ishlab chiqildi. dendral va mycin kabi dasturlar diagnostika va kimyo sohasida muvaffaqiyat qozonishdi. bu tizimlar tibbiyot va ilmiy sohalarda inqilobiy yutuqlarni taqdim etdi. 7. **1990-yillar**: 1997-yilda ibm tomonidan ishlab chiqilgan "deep blue" kompyuteri garrik kasparovni, jahon shaxmat chempionini mag'lub etdi. bu sun'iy intellektning murakkab vazifalarni hal qilish qobiliyatidan dalolat beruvchi muhim voqea edi. 8. **2000-yillar**: 2000-yillarning boshlarida internetning keng tarqalishi tufayli sun'iy intellektning rivojlanishi tezlashdi. chatbotlar va avtonom agentlar ijtimoiy tarmoqlar va foydalanuvchilarni qo'llab-quvvatlashda keng qo'llanildi. 9. **2010-yillar**: 2012-yilda "deep learning" yutuqlari tufayli ikkita muhim yutuq sodir bo'ldi – imagenet raqobatida katta muvaffaqiyatga erishildi. bu vaqtda tensorflow va pytorch kabi chuqur o'rganish kutubxonalari ishlab chiqildi. 10. **mashina o'rganish texnologiyalari**: 2014-yilda "alphago" tomonidan inson go ustasi (lee sedol)ning mag'lubiyati mashina o'rganish texnologiyalarining insonni murakkab strategik oʻyinlarda yenga olish qobiliyatini ko'rsatdi. 11. **2020-yillar:** 2023-yilga kelib gpt-3 …

3 / 23

rini avtomatik ravishda o'qitishga asoslangan yondashuvdir. bu fan sun'iy intellekt (si) sohasi hisoblanadi va ma'lumotdan nazorat ostida yoki nazoratsiz tarzda tajriba to'plash va o'z-o'zidan yaxshilanishga asoslangan. ### mashinaviy o'rganish turlari 1. **nazoratli o'rganish (supervised learning):** bu modelda o'rganuvchi algoritm o'qituvchilar tomonidan ko'rsatilgan misollar yordami bilan o'rganadi. kirish ma'lumotlari va ularga mos kirish natijalari taqdim etiladi, algoritm esa kirish (x) va natija (y) orasidagi bog'liqlikni o'rganadi. mashhur misollar: linear regression, logistic regression, support vector machines (svm), va neural networks. 2. **nazoratsiz o'rganish (unsupervised learning):** bu usulda ma'lumotlar belgilanmagan va algoritmning maqsadi ma'lumotlarni biron bir asosga ko'ra gruppalash yoki strukturaga solish. bunga misol: k-means clustering, hierarchical clustering, va principal component analysis (pca). 3. **mustahkamlangan o'rganish (reinforcement learning):** bu turdagi o'qish usulida agentlar o'z muhitida harakat qilib, mukofotlar asosida o'rganadi. harakatlarning natijalari agent uchun mukofot yoki jazoni o'z ichiga oladi. mashhur misollar: q-learning, deep q-networks (dqn). ### mashinaviy o'rganish qo'llanish sohalari - **tibbiyot:** …

4 / 23

'plab moliyaviy natijalarni bashorat qilishlari mumkin. - **mediya va ko'ngilochar sohalar:** kontent tavsiyalarini chiqarishda mashina o'rganish algoritmlari ishlatiladi. masalan, filmlar yoki musiqalar uchun tavsiyalarni yaratish. ### statistika va raqamlardan foydalanish mashina o'rganish algoritmlari, ko'pincha, katta hajmdagi ma'lumotlar to'plamiyasi bilan ishlaydi. 2023 yilgi ma'lumotlarga ko'ra, har kuni taxminan 2.5 kvintillion bayt ma'lumot yaratilmoqda. ushbu ulkan ma'lumotlar to'plamlaridan foydalangan holda, mashina o'rganish algoritmlari yanada samarali va aniq model yaratishi mumkin. google masalan, tensorflow va pytorch kabi platformalar orqali mashina o'rganishda ko'p tadqiqotlar olib boradi. ular asosida ma'lumotlar markazlariga ulkan hajmdagi masofaviy ma'lumotlarni yetkazib beruvchi modellar qilingan. ### xulosa mashina o'rganish zamonaviy texnologiyalarning ajralmas qismiga aylangan va bevosita yoki bilvosita har birimizning hayotimizda keng qo'llanilmoqda. kompyuterlarning ilgarigi inqilobiy qadamlaridan farqli o'laroq, mashina o'rganish tizimlari ma'lumotdan farqli qarorlar qabul qilish uchun foydalanadi. bu esa, kelajakda muhandislar va olimlar uchun yangi imkoniyatlar ochadi. 3. neyron tarmoqlar neyron tarmoqlar — bu bioinspiratsion algoritmlar bo‘lib, inson miyasi …

5 / 23

kki bosqichli algoritmlarning paydo bo‘lishiga zamin yaratgan. 2. **neyron tarmoqlarning turlari**: neyron tarmoqlarni ikki asosiy kategoriya — feedforward va recurrent neyron tarmoqlarga bo‘lish mumkin. feedforward neyron tarmoqlar eng oddiy struktura bo‘lib, ma'lumot bir yo‘nalishda harakatlanadi. recurrent neyron tarmoqlar o‘zida o‘tgan holatlar haqida ma'lumot saqlaydi va vaqtga bog‘liq ketma-ketliklarini qayta ishlaydi. 3. **asosiy komponentlar**: neyron tarmoqlar bir-birlariga bog‘langan sun'iy neyronlar yoki "tugunlar"dan tashkil topgan. har bir sun'iy neyron kirish va chiqish xattolariga ega va impulslarni boshqa sun'iy neyronlarga uzatadi. neyronlar qatlami — kirish qatlami, yashirin qatlamlar va chiqish qatlamidan tashkil topadi. yashirin qatlamlar tarmoqning chuqurligini belgilaydi. 4. **parametrlar va o‘qitish jarayoni**: neyron tarmoqlarni o‘qitish yo‘lida ko‘plab parametrlar, jumladan, vaznlar (weights) va og‘ishlar (biases) o‘rganiladi. tarmoqning vaznlarini yangilash uchun gradient moyillikni kamaytirish algoritmi, masalan, stochastic gradient descent (sgd) va boshqalar qo‘llaniladi. 5. **amalga oshirish**: neyron tarmoqlar ko‘plab zamonaviy texnologiyalar va dasturlarda foydalaniladi. masalan, yuzni tanib olish, ovozni qayta ishlash va tabiiy tilni …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sun'iy intellekt dorilar tarixi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi nizomiy nomidagi pedagogika universiteti referat mavzu: suniy intellekt dasturlari o'quvchi: yaxshiboyeva ruxshona 2024-2025-o'quv yili reja: 1. sun'iy intellektning tarixi 2. mashinaviy o'rganishning asoslari 3. neyron tarmoqlar 1. sun'iy intellektning tarixi sun'iy intellekt (si) yoki artificial intelligence (ai)ning tarixi 20-asrning oʻrtalariga borib taqaladi. sun'iy intellektni rivojlantirish yoʻlida koʻplab muhim voqealar va ilmiy yutuqlar yuz berdi. quyida keltirilgan ma'lumotlar sun'iy intellekt tarixi haqida muhim faktlar va raqamlarni aks ettiradi. 1. **sun'iy intellekt terminining paydo boʻlishi**: sun'iy intellekt atamasi birinchi marta 1956-yil dartmouth konferensiyasida ishlatilgan. bu anjumanni jon makkarti, m...

This file contains 23 pages in DOCX format (40.5 KB). To download "sun'iy intellekt dorilar tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: sun'iy intellekt dorilar tarixi DOCX 23 pages Free download Telegram