diqqatning rivojlanishi va buzilishi

DOCX 17 pages 113.7 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 113.7 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi chirchiq davlat pedagogika universitetining boshlangʻich taʼlim fakultetini sirtqi 1-kurs talabasi toʻychiyeva nafisa ning psixologiya fanidan "diqqatning rivojlanishi va buzilishi"haqida tayorlagan mustaqil ishi 2024-2025-o'quv yili reja: 1. diqqatning psixologik asoslari 2. diqqatning rivojlanish bosqichlari 3. diqqatning turlari va ularning xususiyatlari 1. diqqatning psixologik asoslari diqqatning psixologik asoslari psixologiya fanining muhim yo'nalishlaridan biri bo'lib, u insonning diqqatini qanday boshqarishi, yo'naltirishi va ushlab turishi kabi jarayonlarni o'rganadi. diqqat inson ongining asosiy xususiyatlaridan biri bo'lib, xatti-harakatlarimizni, fikrlarimizni va qarorlarimizni boshqarishda katta rol o'ynaydi. diqqat psixologiyasida ko'plab tadqiqotlar va modellar mavjud. diqqatning asosiy vazifalaridan biri ma'lumotni tanlab olishdir. chunki atrof-muhitdagi barcha stimullarni bir vaqtning o'zida qayta ishlash biz uchun qiyin. shu sababli, diqqat yordamida biz muhim stimullarni aniqlaymiz va ularni boshqa ma'lumotlardan ajratib olamiz. ushbu jarayonni yaxshi tushunish uchun turli nazariyalar va modellar ishlab chiqilgan. diqqatning asoschilari orasida uilyam jeyms (william james) diqqatni ongning funksional xususiyati sifatida …

2 / 17

yta ishlanadi va faqat keyinchalik filtrlab olinadi, deb ta'kidlaydi. diqqatni o'rganishda yana bir muhim tushuncha bu "o'tish qobiliyati"dir. bu insonning bir vaqtda bir necha vazifani bajara olish qobiliyatini ifodalaydi. matematik tadqiqotlar shuni ko’rsatdiki, insonning diqqat o'tish qobiliyati chegaralangan. ya'ni, biz bir vaqtda ko'p vazifani bajara olamiz, lekin bu vazifalar soni va murakkabligiga qarab samaradorlik tushishi mumkin. diqqatning yana bir muhim qirralaridan biri bu "diqqatni yo'naltirish"dir. diqqatni yo'naltira olish qobiliyati insonga muomala bajarishda va biror ob'ektga e'tiborni jalb qilishda katta yordam beradi. ushbu jarayonni o'rganishda neyromarketing va kognitiv neuropsixologiya kabi sohalar ham muhim rol o'ynaydi. ular inson miya faoliyatini va diqqat mexanizmlarini tahlil qilib, yaxshiroq tushunishga harakat qiladilar. psixologik tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, diqqat insonning hissiy holati bilan ham chambarchas bog'liq. stress va charchoq holatlari diqqatni zaiflashtirishi mumkin, hech bo’lmaganda qisqa muddatli diqqatni. 1980-yillarda m. posner tomonidan ishlab chiqilgan diqqatning neyropsixologik modeli uch bosqichli jarayonni o'z ichiga oladi: signalni aniqlash, signallarni yo'naltirish …

3 / 17

‘ziga xos xususiyatlar bilan tavsiflanadi. birinchi bosqich, taxminan 0-2 yosh oralig‘ida kuzatiladi. bu davrda bola diqqatning dastlabki belgilari namoyon bo‘la boshlaydi. bolalar to'g'ridan-to'g'ri ta'sirlarga javob beradi va diqqatni ushlab turish qobiliyati juda qisqa muddatli bo'ladi. ushbu davrda diqqatning davomiyligi o'rtacha 3-5 soniyani tashkil etadi. bolalar vizual va eshitish stimullari orqali diqqat saqlashga harakat qiladi. ikkinchi bosqich 2-5 yosh oralig‘ida namoyon bo'ladi. ushbu bosqichda bolalar diqqatini ancha uzoqroq vaqtga qaratishga qodir bo'ladi. diqqat asosan o'yin faoliyatida shakllanadi. bolalar bu davrda bir narsaga diqqatini qaratib, uni 5-10 daqiqa davomida ushlab turishi mumkin. diqqat barqaror bo'lib boradi va kuzatuvchanlik oshadi. biroq, halaqit beruvchi omillar hali ham diqqatni tezda chalg'itishi mumkin. uchinchi bosqich 5-7 yoshni o'z ichiga oladi. ushbu yoshda maktabga tayyorgarlik davri boshlanadi. bolalar diqqatni undan uzoqroq vaqt davomida saqlab turishga qodir bo'ladi, masalan, katta yoshdagi mashg'ulotlar paytida o'rtacha 15-20 daqiqagacha. bolalar diqqatini faqat o'zlariga qiziq bo'lgan narsalargagina emas, balki o'qituvchilar va ota-onalarning …

4 / 17

a'sirisiz bir vaqtda bir necha soat davomida diqqatini saqlab turishi mumkin. diqqatni holdan toymay uzoq vaqt ushlab turish, ta'lim jarayonida muvaffaqiyatga erishishni ta'minlaydi. oxirgi bosqich, 14 yosh va undan yuqori yoshdagilarga to'g'ri keladi. bu bosqichda diqqat barqarorlashadi va ko'p vaqt davomida o‘z-o‘zini nazorat qilish imkoniga ega bo‘ladi. diqqat jarayonlari o‘zaro moslashib, turli vazifalarni samarali bajara olishga imkon beradi. o'smirlarning diqqat qobiliyatlari turli ilmiy, ijodiy va amaliy faoliyat bilan shug'ullanishlariga yo‘l ochadi. ushbu bosqichda diqqatning mustaqilligi va doimiyligi kuchayadi. shunday qilib, diqqatning rivojlanish bosqichlari inson umrining dastlabki yillaridan boshlab uzluksiz takomillashib boradi, har bir bosqichda diqqat yanada barqaror va murakkablikka erishadi. diqqatning shakllanishi va rivojlanishi uchta asosiy yo'nalishni o'z ichiga oladi: barqarorlik, davomiylik va taqsimlanish imkoniyatlari. har bir bosqichda ota-onalar va pedagoglar bolaning diqqat qobiliyatlarini rivojlantirishda muhim rol o'ynaydilar. 3. diqqatning turlari va ularning xususiyatlari diqqatning turlari va ularning xususiyatlari haqida ma'lumot quyidagicha: diqqat inson ongining muhim jihatlaridan biri bo‘lib, atrof-muhitdagi …

5 / 17

jismoniy va ruhiy energiyasini ko‘proq sarflanishiga sabab bo‘ladi. 2. **ixtiyorsiz diqqat**: bu turdagi diqqat, ongli ravishda boshqarilmaydigan, tabiiy ravishda ma'lum bir stimuluslarga javoban paydo bo‘ladi. ixtiyorsiz diqqatning asosiy xususiyatlaridan biri shundaki, yalt etgan nur, baland tovush yoki o‘zgaruvchan muhitga duch kelganda avtomatik ravishda namoyon bo‘ladi. ixtiyorsiz diqqat evolyutsion jarayon natijasida insonlarning omon qolishiga yordam beruvchi mexanizm sifatida rivojlangan. bu turdagi diqqatning eng keng tarqalgan sabablari orasida qiziqarli hodisalar, yangi va noodatiy voqealar kiradi. 3. **postixtiyoriy diqqat**: bu turdagi diqqat dastlab ixtiyoriy xarakterga ega bo‘lib, keyinchalik kishining qiziqishi tufayli avtomatik tarzda davom ettiriladi. postixtiyoriy diqqat insonning qiziqishlari va ehtiyojlari bilan chambarchas bog‘liq bo‘ladi. ushbu diqqat turi ixtiyoriy diqqat bilan boshlanib, keyinchalik qiziqarli va jalb qiluvchi faoliyat tufayli ixtiyorsiz holatga aylanadi. bu diqqatning mustahkamlanishi, odatda, kontekstning qiziqarli yoki motivatsion qiymatiga bog‘liq bo‘ladi. diqqatning yuqoridagi turlaridan tashqari, quyidagi xususiyatlari ham muhimdir: - **barqarorlik**: diqqatning muayyan narsa yoki hodisaga uzoq vaqt davom etadigan ishtiyoqni …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "diqqatning rivojlanishi va buzilishi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi chirchiq davlat pedagogika universitetining boshlangʻich taʼlim fakultetini sirtqi 1-kurs talabasi toʻychiyeva nafisa ning psixologiya fanidan "diqqatning rivojlanishi va buzilishi"haqida tayorlagan mustaqil ishi 2024-2025-o'quv yili reja: 1. diqqatning psixologik asoslari 2. diqqatning rivojlanish bosqichlari 3. diqqatning turlari va ularning xususiyatlari 1. diqqatning psixologik asoslari diqqatning psixologik asoslari psixologiya fanining muhim yo'nalishlaridan biri bo'lib, u insonning diqqatini qanday boshqarishi, yo'naltirishi va ushlab turishi kabi jarayonlarni o'rganadi. diqqat inson ongining asosiy xususiyatlaridan biri bo'lib, xatti-harakatlarimizni, fikrlarimizni va qarorlarimizni boshqarishda katta rol o'ynaydi. d...

This file contains 17 pages in DOCX format (113.7 KB). To download "diqqatning rivojlanishi va buzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: diqqatning rivojlanishi va buzi… DOCX 17 pages Free download Telegram