ahmad yassaviy hikmatlarida notiqlik san'ati

DOCX 12 pages 31.1 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.1 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

ahmad yassaviy hikmatlarida notiqlik san'ati reja: kirish 1. ahmad yassaviy hikmatlarida diniy-ma’rifiy mavzularning badiiy talqini 2. ahmad yassaviy hikmatlarida notiqlik san'ati 3. ahmad yassaviy ijodini o’rganilishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish yassaviy, xoja ahmad yassaviy (yassi yaqinidagi sayram shahri, tax. xi asrning 2-yarmi — 1166-yil) — tasavvufning mashhur namoyandalaridan biri, turkiy xalqlarning buyuk shoiri. otasi shayx ibrohim javonmardlik tariqatiga mansub nufuzli zotlardan boʻlgan. yassaviy chigʻatoy tilida ijod qilgan[1][2][3]. ijodi ayo doʻstlar nodon birla ulfat boʻlib bagʻrim kuyib jondan toʻyib oʻldim maʼno toʻgʻri aytsam egri yoʻlga boʻyin toʻlgʻar qonlar yutib gʻam zahriga toʻydim maʼno. yassaviy nuqtai nazarida hikmat — „ilmi laduniy“, yaʼni ilmi gʻaybu haqoyiq va ilohiy sirlarni kashf aylash mazmuniga ham ega. yassaviyning oʻzi „devoni hikmat“ nomi bilan biron bir kitob yaratmagan. ushbu nodir asar uning murid va izdoshlari tomonidan tartib berilgan. lekin bu narsa hikmat majmuasining yassaviyga aloqasi yoʻq, degan daʼvoni ilgari surishga asos bermaydi. soʻfi olloyor yassaviy haqida fikr …

2 / 12

vafot etganligi ham bahsli. u hikmatlaridan birida „yuz yigirma beshga kirdim, bilolmadim“, deydiki, bu soʻzlar tarixiy haqiqatdan koʻra, manoqibiy mazmunga ega. bundan tashqari, 125 yillik uzoq bir umrning yarmidan koʻpini „yer osti“da („oltmish uchda yer ostiga kirdim mano“, deydi yassaviy) oʻtkazish aql bovar etmas hodisadir. lekin koʻpchilik tadqiqotchilar uning vafot tarixini 1166—67 yil deb qayd etishgan. 1. ahmad yassaviy hikmatlarida diniy-ma’rifiy mavzularning badiiy talqini turkiy xalqlar tarixda yuksak shon -shuhratga va munosib ma‘naviy yetuklikka erishgan ulug’ allomalari bilan bugun ulkan faxr hissini tuyadilar. shunday ulug’ allomalardan biri, buyuk tasavvufning mashhur namoyandasi, yirik tariqat asoschisi, shoir (ahmad yassaviy chig’atoy tilida ijod qilgan. devoni hikmat shu tilda yaratilgan.), alisher navoiy ta‘biri bilan aytganda, ―turkiston mulkining shayx-ul mashoyixi ahmad yassaviydir. buyuk allomaning ajdodlari ham tariqat namoyondalari bo’lishgan. jumladan, otasi shayx ibrohim javonmardlik tariqatiga mansub nufuzli zotlardan bo’lgan. ta‘kidlash lozimki, ahmad yassaviy faqatgina yangi tariqat yaratuvchisi emas, hikmatnavislik an'nasini boshlab bergan turkiy tasavvuf she'riyatining …

3 / 12

ikmatda ilohiy ishq va oshiqlik, maʼrifat va oriflik saodati, fanodan baqoga yetishish tushunchalari nihoyatda samimiy va taʼsirli ohanglarda yoritib berilgan. ―devoni hikmat dagi barcha sheʼrlar ham yasaviyga mansub emas. unga yassaviy izdoshlarining ijod namunalari ham kiritilgan. bu esa, tabiiyki, hikmatlar tili va uslubida maʼlum oʻzgarishlar hosil qilgan. lekin yassaviyning oʻnlab izdoshlaridan hech biri ustozlari boshlagan gʻoyaviy, axloqiy, maʼnaviymaʼrifiy va mafkuraviy yoʻnalishni oʻzgartirmagan. buni yassaviy hayoti, tariqati va ijodiyotidan bahs yuritilgan oʻnlab qadimiy manbalar, ayniqsa, sulton ahmad haziniyning ―javohir ul-abror min amvojil bihor asari ham toʻla tasdiqlaydi. uzoq vaqt mobaynida yasаviy hayoti va ijodiyotini ilmiy jihatdan tadqiq etishga imkon berilmadi. asarlarini nashr qilishga yoʻl qoʻyilmadi. oʻtgan asrning 70-yillarida yasaviyning milliy madaniyat, til va adabiyot tarixidagi xizmatlarini toʻgʻri baholash yoʻlidagi urinishlar esa qoralandi. mustaqillik arafasida, xususan, oʻzbekiston istiqlolga erishgandan keyin yassaviyshunoslikda yangi davr boshlandi. tasavvuf tadrijiy taraqqiyotga ega taʼlimot boʻlib, islom olamida viii asrning oʻrtalarida paydo boʻlgan. dastlab u zohidlik harakati koʻrinishida …

4 / 12

ulkka eʼtibor qilmagan sahobalar ham bor edi. bu holat xoja ahmad yassaviyning dunyoqarashini shakllantirgan maʼnaviy ildizlardan birini tashkil qiladi. chunki, uning muhim va ibratli xususiyatlaridan biri oʻz-oʻziga tanqidiy qaray olishi, oʻziga murosasizligidir. ahmad yassaviy oʻzining diniy-falsafiy qarashlarida qurʼon va shariatga asoslangan. taniqli olim i.sulton ahmad yassaviy taʼlimotining asosiy jihatlari haqida: ―toʻrt mavzu, yana ham toʻgʻrirogʻi, toʻrt maqsad yassaviy merosining asosini tashkil etadi. bu mutafakkirning birinchi maqsadi –odamlarni allohni tanishga, uning yaqini boʻlishga daʼvat etishdir. ikkinchisi – dunyodagi gunohni, ayniqsa, adolatsizlikni qoralash, uchinchisi – adolatsizlik qurboni boʻlgan insonni himoya qilish va adolatga daʼvat etishdir. toʻrtinchi maqsadi – bu dunyoning dogʻlarini insonga yuqtirmaslik uchun, uning gunohlaridan insonning tozaligini saqlash yoʻli yoki vositasi sifatida bu dunyodan nari turishga, yaʼni tarkidunyochilikka daʼvat etishdir. yassaviy ijodining boshqa gʻoyalari ham shu toʻrt mavzu, maqsad doirasidan uzoqqa ketmaydi , deb yozadi [1:6]. ahmad yassaviy nuqtai nazariga koʻra, ayyorlik, gunohlarni yashirish oʻzgalarga xiyonat hisoblanadi. bu fikri bilan xoja …

5 / 12

xoja ahmad yassaviyning hikmatlari oʻquvchi shaxsini hushyorlikka, faol harakatlanishga, fitnalardan, fisqu fasod ishlardan oʻzini olib qochishga undaydi. shuning uchun ham taʼlim-tarbiya jarayonida ulardan keng foydalanish maqsadga muvofiq hisoblanadi. chunonchi: xudovando, meni solgʻil oʻz yoʻlingga, nafs ilkida harib, ado boʻldim mano, fisqu fujur toʻlib-toshib, haddan oshti, gʻarqob boʻlib isyon ichra qoldim ma‘no [2:39]. yassaviy ―gʻarqob boʻlib isyon ichra qoldim mano deganda insonni haqiqat yoʻlida ―nafs dan qutulishga, oʻz nafsining quli boʻlib qolmaslikka, atrofdagi yomon qarashlarning taʼsiriga berilmaslikka chaqiradi. bu esa oʻquvchilar va talabalarni turli ekstremistik oqimlarning taʼsiridan saqlab qolishga daʼvat qiluvchi qimmatli hikmatdir. u yomonlik, nodonlik, jaholat, molparastlik, mansabparastlik illatlariga qarshi tura olishga chaqiradi. jamiyat aʼzolarining manfaatlarini pisand qilmay mol-dunyo toʻplashga, mansabga intilayotgan ayrim kishilar uchun bu hikmatlarning tarbiyaviy ahamiyati beqiyosdir. yassaviy oʻz sheʼrlariga hadislarni singdirib, ularni hikmatga aylantirdi. yassaviya tariqati jahriya zikriga aylangan ―gʻiyosul lugʻot da ―jahr – oshkor kardan va ovoz baland kardan dar xondan , yaʼni oshkor qilmoq …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ahmad yassaviy hikmatlarida notiqlik san'ati"

ahmad yassaviy hikmatlarida notiqlik san'ati reja: kirish 1. ahmad yassaviy hikmatlarida diniy-ma’rifiy mavzularning badiiy talqini 2. ahmad yassaviy hikmatlarida notiqlik san'ati 3. ahmad yassaviy ijodini o’rganilishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish yassaviy, xoja ahmad yassaviy (yassi yaqinidagi sayram shahri, tax. xi asrning 2-yarmi — 1166-yil) — tasavvufning mashhur namoyandalaridan biri, turkiy xalqlarning buyuk shoiri. otasi shayx ibrohim javonmardlik tariqatiga mansub nufuzli zotlardan boʻlgan. yassaviy chigʻatoy tilida ijod qilgan[1][2][3]. ijodi ayo doʻstlar nodon birla ulfat boʻlib bagʻrim kuyib jondan toʻyib oʻldim maʼno toʻgʻri aytsam egri yoʻlga boʻyin toʻlgʻar qonlar yutib gʻam zahriga toʻydim maʼno. yassaviy nuqtai nazarida hikmat — „ilmi laduniy“, yaʼni ilmi gʻaybu ...

This file contains 12 pages in DOCX format (31.1 KB). To download "ahmad yassaviy hikmatlarida notiqlik san'ati", click the Telegram button on the left.

Tags: ahmad yassaviy hikmatlarida not… DOCX 12 pages Free download Telegram