iqtisodiy tahlilning predmeti, metodi va usullari

DOC 16 pages 146.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 146.0 KB

File type DOC

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu № 1 iqtisodiy tahlilning predmeti,metodi va usullari reja: 1. iqtisodiy tahlil to‘g‘risida tushunchasi. 2. tahlil fanining shakllanishi va rivojlanish tarixi va o‘zbekiston respublikasida iqtisodiy tahlilni tashkil topishi va rivojlanishi 3. iqtisodiy tahlil predmeti,metodi va maqsadi. 4. iqtisodiy tahlilning usullari. tayanch so’z va iboralar 1. tahlil fanining mazmuni 2. moliyaviy faoliyat 3. rentabellik 4. iqtisodiy tahlil obyekti 5. iqtisodiy tahlil subyekti 6. o`zbekistonda fanning rivojlanishi. iqtisodiy tahlil to’g’risida tushunchasi. tahlil-grekcha “analisis” so’zidan oligan bo’lib xodisa va jarayonlarni qism va qismchalarga bo’lib o’rganishni anglatadi. tahlilda korxona ishlab chiqarish-tijorat va moliya faoliyatida sodir bo’layotgan iqtisodiy hodisa va jarayonlarning o’zgarishi, o’zgarishlarning sabablari,boshqaruv va uni muvofiqlashtirish masalalari o’rganiladi. uning asosiy maqsadi korxona xo’jalik moliya faoliyatiga iqtisodiy tashxis qo’yish,iqtisodiy natijavilikni hamda moliyaviy ahvolni yahshilashga qaratilgan.umuman olganda daromaddorlikni oshirib sarf-xarajatni kamaytirishdan iboratdir. tahlil fanining shakllanishi va rivojlanish tarixi kishilik jamiyatining vujudga kelishi bilan insoniyat ongi rivojlanib va takomillashib borgan.insoniyat ongi rivojlanishi natijasida borliqni o’rganish borasida turli …

2 / 16

lashib, bir qancha boshqa fanlarning vujudga kelishi uchun uslubiy asos bo’lib xizmat qilmoqda. chunki, ishlab chiqarishni kontsentratsiyalashuvi, korxonalarning yiriklashuvi, xo’jalik faoliyatining kengayishi iqtisodiy jarayonlarning murakkablashuvi hisob ishlarni takomillashtirish zaruratini tug’dirdi. jahon amaliyotida xvi xvii asrlarda ishlab chiqarish tarmoqlari tobora rivojlana boshladi, xususan, sanoat ishlab chiqarish yo’nalishidagi tarmoqlar rivojlanishi tezlashib ketdi. ishlab chiqarishning rivojlanishi bilan bir qatorda uning hisobini ham takomillashtirib borishga ehtiyoj tug’ila boshladi. shu davrdagi ishlab chiqarish taraqqiyoti iqtisodiy jarayonlarni to’g’ri va to’liq hisobga olishni talab qiladi. ammo ishlab chiqarishning takomillashib borishi, korxonalar o’rtasida erkin raqobatning vujudga kelishi buxgalteriya ma’lumotlarini chuqurroq o’rganishni va uni to’g’ri tushintirish zaruratini tug’diradi. bu esa o’z navbatida tahlil elementlarining vujudga kelishini taqoza qiladi, chunki, «tijorat sirini» takomillashtirish borasidagi juda ko’p sovallarga buxgalteriya hisobi va statistika fani javob berishga qiynalib qoladi. korxonalarni to’g’ri, oqilona boshqarish uning moliyaviy holatini yaxshilash, raqobatbardoshlik quvvatini oshirish xo’jalik faoliyatini chuqurroq o’rganishni va tahlil etishni taqoza etadi. bu esa buxgalteriya balansi …

3 / 16

m muddatda o’zgarishi aniqlanadi. lekin shu o’zgarishlar nima evaziga sodir bo’layotganligi, ularga qaysi omillar ta’sir ko’rsatayotganligi korxona egalari uchun muyoim bo’lib bordi. bu esa balansdagi ko’rsatkichlarni batafsil tahlil qilish zaruratini vujudga keltiradi. jamiyatda ishlab chiqarish taraqqiyotini rivojlanishi bilan bir qatorda iqtisodiy krizislar va raqobatni ham vujudga keltirdi. bunday sharoitda har bir korxona faoliyatining moliyaviy barqarorligi, undagi «tijorat siri» muhim ahamiyat kasb etadi. bunday sharoitda buxgalteriya balansi ma’lumotlari etarli bo’lmasdan qoladi. buxgalteriya balansi bilan birgalikda boshqa ko’rsatkichlarning ifodalaydigan hisobotlar ham vujudga kela boshladi va tahlilning ko’lami kengaydi. bu vaqtgacha faqat buxgalteriya balansi tahlil qilingan bo’lsa, endi unga boshqa hisobotlar tahlili ham qo’shilib «hisobot tahlili» vujudga keldi. shu tarzda tahlil shakllanib rivojlanib bordi va mustag’il fan sifatida shakl topa bordi. iqtisodiy tahlil fani mustaqil fan sifatida shakllangunga qadar o’ziga xos tarixga va bir qancha nomlarga ega bo’ldi. iqtisodiy tahlilning vujudga kelishi tarixi, bu bo’yicha nashr qilingan adabiyotlar, uning fan sifatida shakllanishi va …

4 / 16

va tarixiy taraqqiyot jarayonida atalgan nomlari balansshunoslik balans talqini balansni tahlil qilish hisobot tahlili iqtisodiy tahlil sotsial – iqtisodiy tahlil xo’jalik faoliyati tahlili iqtisodiy tahlil moliyaviy va boshqaruv tahlili iqtisodiy tahlilning vujudga kelish tarixini ko’z oldimizga yaqqolroq keltirish uchun shu sohaga bag’ishlangan adabiyotlarni xronologik jihatdan ko’rib chiqish maqsadga muvofiq deb o’ylaymiz. kishilik jamiyati rivojlanishi davomida bir qancha tuzimlarni o’z boshidan o’tkazdi. jumladan, jamiyat taraqqiyotida sotsialistik tuzum vujudga kelgandan so’ng tahlil fani rejali iqtisodiyotga asoslangan ko’rsatkichlarni va buxgalteriya balansidagi moddalarni batafsilroq o’rganishga kirishdi. bu esa tahlil fanining ahamiyatini oshirmadi. sobiq ittifoqda 1920 yillarga kelib, ittifoq iqtisodchi olimlaridan p.n.xudyakov «analiz balansa»va«populyarnie ocherki balansovedeniya» asarlarini, n.a.kiparisov «osnovi balansovedeniya» va «postroenie balansov i analiz» asarlarini chop ettirdi. bu kitoblarda asosan iqtisodiy tahlil bir yoqlama bo’lib, faqat buxgalteriya balansi moddalarini tahlil qilish usullari to’g’risida fikr yuritilgan. 30-yillarga kelib tahlilning ko’lami kengaya bordi. tahlil qilish uchun faqat buxgalteriya balansi moddalari emas, balki xo’jalik faoliyatining boshqa ko’rsatkichlari …

5 / 16

yaratildi va oliy o’quv yurtlarida mustaqil fan sifatida o’tila boshlandi. 1950-yillarga kelib sobiq ittifoqda tahlil fanining rivojlanishida asosiy bosqich bo’ldi. bu davrga kelib mamlakatda sanoat korxonalarida tahlil qilish fani yanada rivojlandi. buni biz iqtisodchi olimlar i.i.poklodning «ekonomicheskiy analiz proizvodstvenno-finansovoy deyatelnosti promishlennix predpriyatiy» va g.g.broning «analiz balansa promishlennogo predpriyatiya» kitoblari orqali ham ko’rishimiz mumkin. 60-70 yillardan boshlab esa iqtisodiyot tarmoqlari bo’yicha tahlil fani ixtisoslashib bordi va tahlil fanining bir qancha turlari vujudga keldi. keyingi yillarda esa iqtisodiy tahlil fanining nazariyasi ustida ko’p ishlar olib borildi va tahlil nazariyasi fan sifatida shakllandi. 80-yillarning xususiyati shundaki, bu davrda iqtisodiy tahlil fanining nazariyasini yaratish bo’yicha xududiy maktablar vujudga keldi. jumladan, moskvada m.i.bakanov va a.d.sheremet rahbarligidagi maktab. bular «teoriya ekonomicheskogo analiza» kitobini 1987, 1990, 1995 va 1997 yillarda qayta nashrdan chiqardilar. minsklik olimlar v.v.osmolovskiy, v.i.strajev, l.i.kravchenko, n.a.rusak hamkorlikda 1989 yilda «teoriya analiza xozyaystvennoy deyatelnosti» darsligini yaratdi. kievlik olimlardan i.i.karakoz va v.i.samborskiy hamkorligida 1989 yilda «teoriya …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy tahlilning predmeti, metodi va usullari"

mavzu № 1 iqtisodiy tahlilning predmeti,metodi va usullari reja: 1. iqtisodiy tahlil to‘g‘risida tushunchasi. 2. tahlil fanining shakllanishi va rivojlanish tarixi va o‘zbekiston respublikasida iqtisodiy tahlilni tashkil topishi va rivojlanishi 3. iqtisodiy tahlil predmeti,metodi va maqsadi. 4. iqtisodiy tahlilning usullari. tayanch so’z va iboralar 1. tahlil fanining mazmuni 2. moliyaviy faoliyat 3. rentabellik 4. iqtisodiy tahlil obyekti 5. iqtisodiy tahlil subyekti 6. o`zbekistonda fanning rivojlanishi. iqtisodiy tahlil to’g’risida tushunchasi. tahlil-grekcha “analisis” so’zidan oligan bo’lib xodisa va jarayonlarni qism va qismchalarga bo’lib o’rganishni anglatadi. tahlilda korxona ishlab chiqarish-tijorat va moliya faoliyatida sodir bo’layotgan iqtisodiy hodisa va jarayonlarning o’zgar...

This file contains 16 pages in DOC format (146.0 KB). To download "iqtisodiy tahlilning predmeti, metodi va usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy tahlilning predmeti, … DOC 16 pages Free download Telegram