raqobat va monopoliya

PPTX 21 pages 197.8 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 197.8 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

8-mavzu tayyorladi; raqobat va monopoliya. raqobatning mohiyati, shakllari va usullari. monopoliyalarning iqtisodiy asoslari va ularning turlari. raqobatning turli ko`rinishlari sharoitida narxning shakllanish xususiyatlari. reja: raqobatning mohiyati, shakllari va usullari. raqobat – bu yuqori foyda va daromad olish hamda naflilikning eng yuqori darajada yetkazish maqsadida bozor subyektlari iqtisodiy manfaatlarining to`qnashishidir. ishlab chiqaruvchilar o`rtasidagi raqobat. iste`molchilar o`rtasidagi raqobat. resurs egalari o`rtasidagi raqobat. tovarlarni qulay sharoitda ishlab chiqarish, yuqori narxlarda sotish va bozordagi mavqeini mustahkamlash orqali eng ko`p foyda olishga qaratildi. o`zlarining iqtisodiy resurslarini (kapital, yer, ishchi kuchi) yuqori narxlarda sotish orqali ko`proq omilli daromadga ega bo`lishga qaratiladi. daromadlarning mavjud darajasida ko`proq miqdordagi tovarlarni sotib olishga, ya`ni sarflangan puli evaziga ko`proq naflilikka ega bo`lishga qaratiladi. raqobatning vazifalari: tartibga solish vazifasi – ishlab chiqarishni talabga muvofiqlashtirish maqsadida taklifga ta`sir o`tkazishdan iborat. resurslarni joylashtirish vazifasi – ishlab chiqarish omillarini ular eng ko`p samara beradigan korxona, hudud va mintaqalarga oqilona joylashtirish imkonini beradi. innovatsion vazifasi – …

2 / 21

ing bozordagi mavqeiga ko`ra sof yoki erkin raqobat; sof monopoliya; monopolistik raqobat; oligopoliya. 2. miqyosiga ko`ra: tarmoqlar ichidagi raqobat; tarmoqlar o`rtasidagi raqobat; millliy xo`jalik doirasidagi raqobat; jahon xo`jaligi doirasidagi raqobat. 3. sodir bo`lish xarakteriga ko`ra tartibsiz (stixiyali) raqobat; tartibga solinadigan raqobat 4. amalga oshirish usuliga ko`ra: narx vositasidagi raqobat; narxsiz raqobat. 5. amalga oshirish yo`liga ko`ra: xalol raqobat; g`irrom raqobat. ishlab chiqaruvchi (sotuvchi) larning bozordagi mavqeini belgilab beruvchi omillar: ishlab chiqaruvchi (sotuvchilar) soni. to`siqlarning mavjudlik darajasi (bozorga kirish va undan chiqib ketish). sof raqobat sof monopoliya monopolistik raqobat oligapoliya 1.ishlab chiqaruvchi (sotuvchilar) soni juda ko`p yagona nisbatan ko`proq kam sonli 2. to`siqlarning mavjudlik darajasi mavjud emas katta, taqiqlash bilan barobar unchalik katta emas katta raqobat shakllari asosiy belgilar tarmoq ichidagi raqobat – mahsulot ishlab chiqarish va sotishda qulay sharoitga ega bo`lish uchun bir tarmoq korxonalar o`rtasida boradi. tarmoq ichidagi raqobat natijasida turli ishlab chiqaruvchilar tovarlarning individual (alohida) narxi bozor narxiga …

3 / 21

raqobat vositasi sifatida qo`llanish darajasiga qarab narx yordamidagi va narxsiz raqobat ajratiladi. raqobatlashishda g`ayrioddiy usullar (josuslik, qotillik, zo`ravonlik va h.k.) ning qo`llanish darajasiga ko`ra halol va g`irrom raqobat farqlanadi. raqobat usullari: narx yordamida narxsiz narx vositasida raqobatlashishda ishlab chiqaruvchilar o`z tovarlarining narxini raqiblari tovarlari narxidan pasaytirish orqali iste`molchilarni og`dirib olish va bozordagi mavqeini mustahkamlashga harakat qiladi. narxsiz raqobatda raqobatlashish vositasi sifatida narxdan tashqari omillardan foydalanib tovar sotish hajmini ko`paytirib borishga harakat qilinadi. narx yordamida raqobatlashish: > bunda yirik ishlab chiqaruvchilar raqiblarini tarmoq (bozor) dan siqib chiqarish uchun tovarlariga narxlarini vaqti – vaqti bilan va uzoq muddat pasaytirib turadi. demping narxlarini qo`llash bunda milliy ishlab chiqaruvchilar o`zlarining tovarlarini boshqa mamlakatlarga ichki bozordagi narxlardan, ayrim hollard tan narxdan ham past bo`lgan narxlarga chiqaradi. narxlardan chegirma qilish bunda tovar narxlaridan muayyan foizda chegirma qilinadi. imtiyozli narxlarni qo`llash bunda xarid hajmini ko`paytirib borgan iste`molchilarga rag`batlantiruvchi imtiyozli (pasayib boruvchi) narxlardan foydalaniladi. narxsiz raqobatlashish tovar sifatini …

4 / 21

a moslashtirishga harakat qilinadi. 2. monopoliyalarning iqtisodiy asoslari va ularning turlari. monopoliya – iqtisodiy faoliyatning biror sohasida (ishlab chiqarish, xizmat ko`rsatish, tijorat va h.k.) korxona yoki davlatning tanho hukmronligini ifodalaydi. monopoliyalarning kelib chiqish sabablari: kapitalning to`planishi va markazlashish. fan – texnika taraqqiyoti. davlatning ayrim faoliyat sohalarini qo`llab – quvvatlashi. o`zaro kelishish. monopoliyaning turlari bozorni qamrab olish darajasiga ko`ra: sof monopoliya, oligopoliya, monopsoniya farqlanadi. sof monopoliya – tarmoqdagi yagona ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi yakka hukmronlik holati hisoblanadi. masalan: >dak, > dak, toshkent aviatsita ishlab chiqarish birlashmasi. oligopoliya – tarmoqdagi bir necha yirik ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi hukmronlik holati hisoblanadi. masalan: o`zbekistonda sement (asosan bekobod,quvasoy, ohangaron, navoiy shaharlarida joylashgan) va h.k. monopsoniya – tarmoqdagi ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar soni juda ko`p bo`lib, ular tovar yoki xizmatlarning yagona iste`molchisi yoki xaridori mavjud bo`lgan sharoitdagi yakkahukmronlik holati hisoblanadi.masalan: > korxonasi. 2. monopoliyaning …

5 / 21

atish kabilarni yaratish va ulardan foydalanish munosabatlarini qonuniy tarzda tartibga solish shakli. tovar belgilari –bu savdo belgilari, maxsus ramzlari, nomini ro`yxatga olish, huquqiy jihatdan himoya qilish va ulardan foydalanish bo`yicha paydo bo`lgan munosabatlarni qonuniy tarzda tartibga solish shakli. sun`iy monpoliyalar - ishlab chiqarish va kapitalning to`planishi hamda korxonalarning turli yo`llar bilan birlashtirish natijasida vujudga keladi. kartel – bir tarmoq korxonalarining ittifoqi bo`lib, uning ishtirokchilari to`liq iqtisodiy mustaqilligini saqlab qoladi, faqat ishlab chiqarish hajmi, sotish bozorlari va baholari to`g`risida kelishib oladi. sindikat – bir turdagi mahsulot ishlab chiqaruvchi korxonalar birlashmasi bo`lib, uning a`zolari ishlab chiqarish sohasida mustaqilligini saqlab qoladi, mahsulot esa sindikat mulki sifatida sotiladi. trest – ishlab chiqarish vositalari va mahsulotga birgalikda egalik qiluvchi korxonalar guruhi bo`lib foyda qo`shilgan kapital hajmiga qarab taqsimlanadi. konsorsium – tadbirkorlarning yirik moliyaviy operatsiyalarini birgalikda amalga oshirish maqsadida birlashuvi .) konsern – rasmiy jihatdan mustaqil bo`lgan, ko`p tarmoqli korxonalar (sanoat, savdo, transport va bank kabi …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "raqobat va monopoliya"

8-mavzu tayyorladi; raqobat va monopoliya. raqobatning mohiyati, shakllari va usullari. monopoliyalarning iqtisodiy asoslari va ularning turlari. raqobatning turli ko`rinishlari sharoitida narxning shakllanish xususiyatlari. reja: raqobatning mohiyati, shakllari va usullari. raqobat – bu yuqori foyda va daromad olish hamda naflilikning eng yuqori darajada yetkazish maqsadida bozor subyektlari iqtisodiy manfaatlarining to`qnashishidir. ishlab chiqaruvchilar o`rtasidagi raqobat. iste`molchilar o`rtasidagi raqobat. resurs egalari o`rtasidagi raqobat. tovarlarni qulay sharoitda ishlab chiqarish, yuqori narxlarda sotish va bozordagi mavqeini mustahkamlash orqali eng ko`p foyda olishga qaratildi. o`zlarining iqtisodiy resurslarini (kapital, yer, ishchi kuchi) yuqori narxlarda sotish orqali ko`pr...

This file contains 21 pages in PPTX format (197.8 KB). To download "raqobat va monopoliya", click the Telegram button on the left.

Tags: raqobat va monopoliya PPTX 21 pages Free download Telegram