turkistonda nashriyotlarning paydo bo'lishi

PPTX 16 pages 14.6 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 14.6 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

prezentatsiya powerpoint mavzu: turkistonda nashriyotlarning paydo bo‘lishi reja: 1. turkiston hududida nashriyotlarning tashkil etilish tarixi 2. sobiq ittifoq davrida o‘lkamizda milliy matbuotning vujudga kelishi va rivojlanishi 3. o‘lkamiz hududida nashriyotlarning rivojlanishi kirish turkiston matbaachiligi tarixining xususiyati shundaki, bu hududda matbaachilik yevropa va osiyodagi ko’p mamlakatlardagiga nisbatan birmuncha kechroq tashkil topdi va taraqqiy etdi. o’zbekiston matbaachiligi taraqqiyotining 1917-yilgacha bo’lgan davri turkistonda mustamlaka rus hukumati hukmronligi davrida, so’ng 1991-yilgacha bo’lgan davri sovet hokimiyati tuzumi sharoitida kechdi. hozirga qadar tadqiqotchilar tomonidan matbaachilik tarixini yorituvchi talaygina maqola, risola va kitoblar yaratilgan. xix asr oxiri va xx asr birinchi choragi davomida turkistonda ilk matbaachilik nashrlariga rus mustamlakachilari tomonidan asos solingan bo’lsa-da, keyinchalik o’lkada mahalliy matbaachilik ham taraqqiy eta boshladi. albatta, ularning tashkilotchilari va mualliflari milliy ziyolilarimiz edi. bundan tashqari o’lkaning ma’rifatparvar jadidlari tomonidan asos solingan milliy matbaalar, ularning ijodiy hamkorligida faoliyat ko’rsatdi. sovet tuzumi davrida esa jadidchilik harakatining o’zbek xalqi ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayotidagi ahamiyati …

2 / 16

xalqimiz qanchalik yuksaklikka erishgan ekan, jadidlar ham o‘tmish ma’naviyatini bilish va uning ayrim muammoli o‘rinlarini isloh qilish yo‘lidan borganlari ma’lum haqiqat. isloh qilish uchun esa har bir ma’naviy merosning o‘z davri va shu kundagi ahamiyatini belgilash, uning kelajakka daxldorlik darajasini aniqlash hamda ularni xalqning milliy yuksalishi uchun o‘ziga xos shakllarda yetkazib berish zarur edi. jadidchilik harakati turkistonga rusiya istilosi tufayli kirib kelgan temir yo‘l, matbaa va matbuot imkoniyatlaridan ham foydalanishga harakat qildi. garchi rus oxrankasi jiddiy qarshilik ko‘rsatganiga qaramay, “turkestanskie vedomosti”ning turkcha (n.ostroumov ta’biricha, "sartcha") ilovasi bo‘lgan "turkiston viloyatining gazeti"da furqat, sattorxon kabi o‘zbek shoir va ziyolilarining maqolalari ham e’lon qilinib turdi. sattorxonning bir qator asarlarida sud va davlat tuzilishi, poraxo‘rlik, mahalliychilik, ichki nizolarni yo‘qotish kabi xilma-xil masalalar yuzasidan bildirgan fikrlari hanuzga qadar o‘z qimmatini yo‘qotmagan. sattorxon rus fani va madaniyatining dastlabki targ‘ibotchilaridan biri sifatida maydonga chiqdi. u "turkiston viloyatining gazeti"da e’lon qilgan maqolalarining birida (1890-yil 14 may sonida) bunday …

3 / 16

haxslar. ulardan ko’pchiligi o’lkaga daromad topish maqsadida kelgan shaxslar edi. ikkinchi guruhga kiruvchi noshirlar (g’. h. orifjonov, o. abdalov, m. behbudiy, a. avloniy, ibrat, sh. shoahmedov kabi ma’rifatparvarlar) esa o’lka xalqlariga tarixiy-ma’naviy madaniyatni qaytarish, yetuk allomalarimizning asarlarini aholi orasida keng yoyish, xix asr ikkinchi yarmidan ochila boshlangan yangi usul maktablari uchun darsliklar va qo’llanmalar chop etish bilan shug’ullangan jadid namoyondalari sanaladi. shuning uchun ham o’lka xalqlarining ijtimoiyiqtisodiy, madaniy hayotida matbaa-noshirchilikning tutgan o’rni va ahamiyatini yoritish, bu soha tarixining yurtimizdagi taraqqiyotining o’ziga xos tomonlarini o’rganish, bizningcha, muhim hisoblanadi. xix asrning 2-yarmida rossiyaning chekka oʻlkalarida, jumladan, turkistonda ham noshirlik ishi yuzaga kela boshladi. turkistonda kitob nashr etish bilan dastlab podsho rossiyasi statistika qoʻmitalari shugʻullandi. bu qoʻmitalar turkiston oʻlkasiga oid turli maʼlumotlarni, keyinchalik turkistonshunos rus olimlarining ilmiy ishlarini nashr qildirgan. 1868-yildan 1910-yilgacha turkistonda nashr etilgan kitoblarning asosiy qismini ruscha kitoblar tashkil etgan. turkistonda kitoblar nashr etishda toshkentdagi o. a. porsev, v. m. ilin, …

4 / 16

fatparvar va rus tilining ilk targʻibotchilaridan isʼhoqxon toʻra junaydullo eshonov koʻpgina asarlarni nashr etgan. oktabr toʻntarishidan soʻng, bosmaxonalar musodara qilinib, davlat ixtiyoriga oʻtkazildi. 1918-yil turkiston mik huzurida milliy ishlar xalq komissariyatida va matbuot byurosida nashriyot boʻlimlari tuzilib, mahalliy tilda siyosiy adabiyotlar nashr etila boshladi. turkiston assr maorif xalq komissarligining nashriyot boʻlimi darsliklar chiqarishga harakat qildi. shu davrda boshqa turli idoralar ham oz miqdorda bosma mahsulotlar chiqarardi. kitoblar turkiston matbuot markaziy boshqarmasi (“turksentropechat”) tomonidan bepul tarqatilardi. 1920-yil martda turkiston mik turkiston davlat nashriyoti (turkdavnashr) taʼsis etish haqida qaror qabul qildi. bu oʻrta osiyodagi ilk kitob nashriyoti boʻlib, unga oʻlkadagi barcha nashr ishlarini birlashtirish, qogʻoz taqsimoti va bosmaxona jihozlarini nazorat etib, rahbarlik qilish vazifalari yuklandi. fuqarolar urushi tamom boʻlib, harbiy intervensiya tugatilgandan keyin barcha nashr ishlari yangi iqtisodiy siyosatga muvofiq qayta qurildi. xks ning 1921-yil 28 noyabrdagi qarori bilan nashrlar pulli boʻlib, kitob savdosi joriy qilindi. nashriyot va poligrafiya korxonalari xoʻjalik hisobiga …

5 / 16

zetasi chiqa boshladi. 1912-yildan buxoroda "buxoroi sharif" nashr qilina boshladi. 1913-yilning aprel oyida chiqa boshlagan "samarqand" gazetasiga mufti mahmudxo‘ja behbudiy mas’ul muharrir etib tayinlanadi. o‘zbek, fors va rus tillaridagi maqolalar e’lon qilingan bu gazeta sahifalarida mirzohid miroqilov, akobir mansur, hoji muin kabi jadid ziyolilarning asarlari ham o‘rin egallagan edi. olti yuzga yaqin nusxada tarqalgan bu gazetaning 45 soni chiqqanidan keyin mablag‘ tanqisligi sababli yopiladi. 1913-yil 20-avgustdan e’tiboran esa behbudiy o‘zining "oyina" jurnalini chiqara boshlaydi. uning sahifalarida munavvar qori, mahmud sattor, akobir mansurlarning bir qator maqolalari o‘rin egallagan bo‘lib, jurnal "millat, islomiyai saodat" shiorini ko‘targan edi. ammo "oyina" jurnali ham 136 soni e’lon qilinganidan keyin 1915-yil 15- iyunda yopiladi. 1914-yildan nashr etila boshlagan "sadoi turkiston" jadidchilik tarixida chuqur iz qoldirgan nashrlardan biri edi. uning bosh muharriri ubaydullaxo‘ja asatillaxo‘jaev bo‘lib, gazeta ishlariga munavvar qori va abduraufzodalar yaqindan yordam berishgan. "sadoi turkiston" bilan deyarli ketma-ket nashrga chiqqan "sadoi farg‘ona" gazetasining ishiga obidjon mahmudiy …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "turkistonda nashriyotlarning paydo bo'lishi"

prezentatsiya powerpoint mavzu: turkistonda nashriyotlarning paydo bo‘lishi reja: 1. turkiston hududida nashriyotlarning tashkil etilish tarixi 2. sobiq ittifoq davrida o‘lkamizda milliy matbuotning vujudga kelishi va rivojlanishi 3. o‘lkamiz hududida nashriyotlarning rivojlanishi kirish turkiston matbaachiligi tarixining xususiyati shundaki, bu hududda matbaachilik yevropa va osiyodagi ko’p mamlakatlardagiga nisbatan birmuncha kechroq tashkil topdi va taraqqiy etdi. o’zbekiston matbaachiligi taraqqiyotining 1917-yilgacha bo’lgan davri turkistonda mustamlaka rus hukumati hukmronligi davrida, so’ng 1991-yilgacha bo’lgan davri sovet hokimiyati tuzumi sharoitida kechdi. hozirga qadar tadqiqotchilar tomonidan matbaachilik tarixini yorituvchi talaygina maqola, risola va kitoblar yaratilgan. xix...

This file contains 16 pages in PPTX format (14.6 MB). To download "turkistonda nashriyotlarning paydo bo'lishi", click the Telegram button on the left.

Tags: turkistonda nashriyotlarning pa… PPTX 16 pages Free download Telegram