ilonlar (ophidia yoki serpentes)

PPTX 18 стр. 1,7 МБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,7 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 18

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

prezentatsiya powerpoint toshkent violyati chirchiq davlat pedagogika insituti “tabiiy fanlar” fakulteti biologiya yo’nalishi 20.3guruh talabasi hayitboyeva ruhsoraning zoologiya fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:ilonlar tuzilishi , xilma-xilligi,iqtisodiy ahamiyati ilonlar (ophidia yoki serpentes) - tangachalilar kenja turkumi. qadimgi ilon qazilma qoldigʻi (uzunligi 11 m gacha) boʻr davridan maʼlum. ilonning ajdodi echkemarlarga oʻxshash kaltakesaklar boʻlganligi taxmin qilinadi. tanasi ingichka va uzun, uzunligi 8 sm dan 10 m gacha, muguzeimon qalqon va tangachalar bilan qoplangan. oyoq kamari suyaklari boʻlmaydi, ayrim ilonda chanoq va orqa oyoqlari rudimenti saqlanib qolgan. umurtqalari 141 dan 435 tagacha. tush suyagi bo'lmaydi, qovurgʻalari harakatchan. koʻzini shaffof qovoqlar qoplab turadi. quloq teshigi va nogʻora pardasi boʻlmaydi, o'rta qulogʻi sodda tuzilgan. tili uzun, ayrisimon, yakobson organi bor. bosh skeletining yuz suyaklari elastik paylar orqali oʻzaro birikkan bo'lib, yirik o'ljani yutayotganida ogʻzining keng ochilishiga imkon beradi. tishlari ingichka, oʻtkir, orqaga egilgan; oʻljani ushlab turish uchun xizmat qiladi. zaharli ilonning yuqori jagʻlarida zahar tishlari bo'ladi. …

2 / 18

rangidan to‘q sariq, qo‘ng‘ir yoki qoragacha kuchli darajada o‘zgarib turadi. ostki tomoni oq va tanasining oldingi tomonida ikki-uchta qora ko‘ndalang yo‘llari bor. yoshlarining orqasida uzunasiga qora rangli ko‘ndalang yo‘llari bor, ularning old tomonidagilari pastki yuzasiga o‘tib ketadi. hindistonda yashaydigan kobralarning ensasida ko‘zoynakka o‘xshash naqshi bo‘lgani uchun ular ko‘zoynakli ilon deb ataladi. o‘zbekistonda kobra faqat bobotog‘da, hisor tizma tog‘larining tog‘ oldilarida va surxondaryo vodiysida nisbatan ko‘proq uchraydi. qarshi dashtida birmuncha kamroq, zarafshon va nurota tizma tog‘larida esa undan ham kam uchraydi. sharqda uchraydigan eng so‘nggi punkti — xovos atroflaridir. hatto bobotog‘da ham bir kunda ikkitadan ortiq ilon uchratish qiyin, odatda, ekspeditsiyalar vaqtida kamdan-kam, ya’ni bir oyda bitta kobrani uchratish mumkin. o‘zbekistonda kobra quruq yon bag‘irlarda, kemiruvchilar inida yashaydi. vodiylarda va aholi yashaydigan punktlarda kamdan-kam uchraydi. masalan, bu ilon bir kuni surxondaryo oblastida sho‘rchi qishlog‘i chekkasidan, boshqa safar samarqanddan tutilgan edi. qishlovdan, odatda aprelda chiqadi. bahorda kunduzi, keyin esa faqat ertalab va …

3 / 18

ari bir-biriga ishqalanib charx toshi kabi o‘ziga xos tovush chiqaradi. shuning uchun ham unga charx ilon degan nom berilgan. ilon zahari — zaharli ilonlarning zahar bezidan chiqadigan sargʻish yoki och yashil, hvdsiz tiniq suyuklik. quritilgan i.z.ning 70—90% i murakkab oqsil moddalar, qolgani anorganik moddalardan iborat. zahar tarkibida erkin aminokislotalar, yogʻlar, yogʻ kislotalar, har xil tuzlar bor; natriy, kalsiy, kaliy, rux, magniy, fosfor, kremniy, temir, kumush kabi elementlar ham uchraydi. i.z.da 15 ga yaqin oqsil moddalar borligi elektroforsz usulida aniqlanib bu moddalarning biologik xossalari turlicha ekanligi qayd qilingan. ulardan biri odam yoki hayvonni oʻldirsa, ikkinchisi qonni ivi-tadi, uchinchisi qizil qon tanachalarini yemiradi, boshqasi esa organizmga hech qanday taʼsir koʻrsatmaydi. koʻzoynakli ilon zaharidan nervga taʼsir etadigan modda — neytrotoksin, koʻlbor ilon va charx ilon zaharidan bir qancha fermentlar ajratib olingan. ilon chaqqan odamning zaharlani-shida ana shu maxsus toksinlar va baʼ-zi- fermentlar asosiy rol oʻynaydi. yaxshilab quritilgan va havo kirmaydigan qorongʻi joyda saklangan …

4 / 18

masligi kerak. ilon oyoq yoki qoʻlni chaqsa, zahar badanga tez tarqalmasligi uchun, ularni mutlaqo qimirlatmaslik kerak. qaysi ilon chaqsa, organizmga oʻshaning zaharidan tayyorlangan maxsus zardob yuboriladi. bunday zardoblar toshkentdagi vaksina va zardoblar ilmiy tad-qiqot intida tayyorlanadi. i.z.dan tayyorlangan preparatlar shi-fobaxsh dori sifatida ishlatiladi, mas, vipraksin, nayasin va viprosallar yalligʻlanishga qarshi va ogʻriqsizlantiruvchi xossalarga ega boʻlib, revmatizm va nerv kasalliklarini davolashda qoʻllaniladi. i. z.dan ajratib olingan fermentlar nuklein kislotalar va oqsil moddalar strukturasini, organizmning baʼzi ferment sistemalarini, oqsillar almashinuvida oraliq moddalar hosil boʻlishini oʻrganishda koʻllanilmoqda. oʻzbekiston fa biokimyo institutipa. oʻrta osiyodagi zaharli ilonlar zaharining kimyoviy tarkibi va taʼsiri oʻrganiladi. ilonlardan har 25—30 kunda bir marta zahar olinadi. oʻzbekistonda uchraydigan ilonlardan kuzoynakli ilon (kapcha ilon) va koʻlbor ilon (gyurza)da koʻp, charx ilon va boʻsh ilon (qalqontumshuq ilon)da kamroq, choʻl qora iloni (gadyuka)da juda kam zahar boʻladi. har galda koʻpi bilan 0,1 g quruq zahar olish mumkin. ilon zahari oltindan 100 baravar qimmat! …

5 / 18

q qoldiruvchi, antiseptik, shuningdek yumshatuvchi va antibakterial ta'sirga ega. ilon yog'ida asosiy tarkibiy qism to'yinmagan yog'lardir. inson tanasida bu modda juda kichik dozalarda ishlab chiqariladi. tana uning asosiy qismini oziq-ovqat bilan oladi. to'yinmagan yog'lar tarkibidagi lipidlar organizmdagi hujayra tuzilishining ajralmas tarkibiy qismidir. shu sababli inson organizmida to'yinmagan yog'lar miqdori kamayishi bilan, eng avval terida o'zgarishlar paydo bo'ladi va terida(oyoq, qo'llarda) yoriqlar, teri namligi yo'qolishi va bu xatto yalig'lanishga ham olib keladi! aniqlanishicha, ilon yog'i o'zining tiklovchi ta'siriga ega bo'lib, terining mushaklarni va ichki a'zolarning yallig'lanishi uchun zarurdir. ilon yog'i vitaminlarga boy. uning tarkibida a, d, e, b guruhi vitaminlari va to'yinmagan yog'lar bilan birgalikda bu juda yaxshi kombinatsiya hisoblanadi. ba'zilari teri tezda tiklanishiga hissa qo'shadi. boshqalari esa zararlangan hujayralar faoliyatini normallashtiradi. ilonlar antarktidadan tashqari dunyoning barcha burchaklarida uchraydi. bundan tashqari, irlandiya, islandiya va yangi zelandiyada (antarktida to'g'risidagi dalillar) bu guruhning bitta sudraluvchisi yo'q. zaharlangan ilonlar zahardan asosan o'zini qurbon qilish …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ilonlar (ophidia yoki serpentes)"

prezentatsiya powerpoint toshkent violyati chirchiq davlat pedagogika insituti “tabiiy fanlar” fakulteti biologiya yo’nalishi 20.3guruh talabasi hayitboyeva ruhsoraning zoologiya fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:ilonlar tuzilishi , xilma-xilligi,iqtisodiy ahamiyati ilonlar (ophidia yoki serpentes) - tangachalilar kenja turkumi. qadimgi ilon qazilma qoldigʻi (uzunligi 11 m gacha) boʻr davridan maʼlum. ilonning ajdodi echkemarlarga oʻxshash kaltakesaklar boʻlganligi taxmin qilinadi. tanasi ingichka va uzun, uzunligi 8 sm dan 10 m gacha, muguzeimon qalqon va tangachalar bilan qoplangan. oyoq kamari suyaklari boʻlmaydi, ayrim ilonda chanoq va orqa oyoqlari rudimenti saqlanib qolgan. umurtqalari 141 dan 435 tagacha. tush suyagi bo'lmaydi, qovurgʻalari harakatchan. koʻzini shaffof qovoqlar qo...

Этот файл содержит 18 стр. в формате PPTX (1,7 МБ). Чтобы скачать "ilonlar (ophidia yoki serpentes)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ilonlar (ophidia yoki serpentes) PPTX 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram