d-elementlarning titani, sirkoniy va gafniy atomlarining xossalari

PPT 18 pages 264.5 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 264.5 KB

File type PPT

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mavzu:iv guruhning d-elementlari. elementlarning umumiy tavsifi. atomlarning tuzilishi. namangan davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti kimyo yo’nalishi kim-eu-21-guruh talabasi xolmirzayeva asalhonning noorganik kimyo fanidan tayyorlagan mustaqil ishi reja iv guruhning d-elementlari. kimyoviy xossalari . izotoplari. olinishi. titan, sirkoniy va gafniyning xossalari d- elementlarning izotopli ,pereokso va geteropoli birikmalari va ularning xossalari. iv guruhning d-elementlari. titan, sirkoniy va gafniy atomlarida turttadan va-lent elektronlar bulib, ular +4 ga teng bulgan yukori oksidlanish darajalar namoyon kiladi, lekin bu elektron orbitallar aynan birdek energetik imkoniyatga ega emas. shu sababli titanda +3 va +2 (ja’mi 3 xil) oksidlanish darajalari kuzatiladi. ularda manfiy oksidlanish darajalarining bulishi mumkin emas, ularning xususiyatlari metallmas-metall chegarasidan ancha ungga joylangan. ular uzlarining binar birikmalarida fakat kation xosil kiluvchi elementlar sifatida reaksiyalarga kirishadi; undan tashqari bu metallar kompleks kationlar, atsiodo-komplekslar xosil qila oladi. bu elementlar shu jixatdan amfoter elementlarga bir oz yaqin. kimyoviy xossalari. titanning kimyoviy xossalari sirkoniy va gafniy-nikildan keskin fark qiladi. …

2 / 18

joylashgan geksa-gonal sistemada kristallanadi. lekin temperatura kuta-rilganda polimorf uzgarish vujudga kelib, kristall pan-jarasi xajmiy markazlashgan kubga aylanadi. bu xrdisa ti uchun 880°s da, sirkoniy uchun 865°s da va gafnii uchun 1700°s da sodir buladi. shunga kura, bu elementlarning xar kaysisida a- va r-shakl u^garishlari ma’lum. gafniyning solishtirma massasi sirkoniynikidan 2 marta ortik., buning sababi shundaki, d. i. mendeleyev-ning davriy sistemasida gafniy lantanoidlaridan ke-yin keladigan birinchi element bulib, uning fizik xos-salariga «lantanoid kirishim» uz ta’sirini kursatadi. bu uch metall kattik bulishi bilan birga yaxshi mexanik fazilatlarga xam ega. ti va zr xossalari bu metallar-ning -tozaligiga, kristall panjarasining tuzilishi va boshka sabablarga boglik. kimyoviv xossalari. ti, zr va sh lar odatdagi temperaturada juda kuchsiz kaytaruvchilardir. bu metallar xar kan-day sharoitda xam korroziyaga chidamli. ularning kaytaruvchi sifatidagi aktivligi temperatura kutarilganda ortib ketadi. masalan, ti u^zining suyuklanish tempera-turasida eng aktiv metallar katoriga utib oladi. bu ele-mentlar uz birikmalarida asosan t?rt valentli buladi, lekin ular …

3 / 18

$00—1300 "s da sirkoniy esa 600—700 °s da xavo kislorodi ta’sirida oksidlanadi: ti + 02 -> tyu2 + 946 kj zr + 02 -^zro2+ll00 kj bu reaksiyalarda shu’la xrsil buladi, ular toza kislo-rodda 400—500 *s dayok yonib ketadi. aynikra, suyuk xrlat-dagi titan va sirkoniy \avo kislorodi bilan shiddatli reaksiyaga kirishadi. titan, sirkoniy va gafniy yukrri temperaturada azot bilan shiddatli reaksiyaga kirishib, tin, zrn, hfn kabi nitrilar xrsil kiladi. bu elementlarning boshka metallar bilan uzaro ta’siri natijasida kattik eritmalar olinadi. titan, sirkoniy va gafniy metallari uziga vodorod-ni singdirish krbiliyatiga ega. bu metallarning 1 mol mikdori 2 mol vodorodni singdira oladi. temperatura ortganda metallarning bu sobiliyati kamayadi. kaynok. suv kukun xrlatdagi bu metallar bilan reaksiyaga kirishganda metall gidroksidi xayda vodorod xrsil buladi: ti + 4h20-»ti(ohxt+2h: metall kukuni urniga yaxlit metall olinganda metall sirtida ximoyalovchi oksid parda xrsil bulishi sababli, bu reaksiya tezda tuxtab koladi. titan, sirkoniy, va gafniy 600—800 °s da suv …$

4 / 18

rga aylantiradi: 3zr + 4hn03 + 12ns1 -* 3zrcl„ + 4no + 8n20 konsentrlangan sulfat kislota titan bilan kizdirilganda ta’sirlashadi, bu vaktda titan sulfat kislota-ni s02 ga kadar kaytaradi: ti + 4h2s04 -> ti(s04)2 + 2s02 +4h20 suyultirilgan sulfat kislota titanga sovukda ta’sir etganda titan sirtida ximoya parda xrsil buladi, lekin bu aralashma kizdirilganda titan reaksiyaga kirishib, titan(sh) sulfat xamda vodorod xrsil kiladi. titan birikmalarining eritmalari vodorod peroksid ta’-siridan ravshan krvok rangga kiradi. yetarli darajada konsentrlangan ti(iv) eritmalariga n202 va ammiak ta’sir ettirib sarrish jigarrang peroksotitanat kislota n,tyu, ni chuktirish mumkin. sulfidlari. turt valentli titan, sirkoniy va gaf-[iy tuzlari eritmasiga vodorod sulfid ta’sir ettiril-anda tis2, zrs2, hfs2 tarkibli sulfidlar xrsil buladi. 'lar yukori temperaturalarda suyukdanadigan kattikjism-ardir. galogenidlari. titan, sirkoniy va gafniy uz galoge-[idlarida +2, +3 va +4 valentlikni namoyon kiladilar; ng barkaror galogenidlarda bu uch element turt valentli rlatda buladi. bu birikmalarni mex2, mex3, mex4 kuri-[ishda yozamiz (bu yerda x …

5 / 18

uvo-fik keladigan giroksidlari e(0n)4 ni es14 ga naoh eritmasidan kushib xrsil kilish mumkin: es14 + 4naoh -» e(on)4 + 4nacl e(on)4 lar [ti(oh)4, zr(oh)„, hf(oh)>ap amfoter moddalar bulib, ti(oh)4 dan zr(oh)4 va hf(oh)4ra utgan sari asoslik xossalari bir oz kuchayadi. e(on)4 larning kislotalik xossalari nixryatda kuch-siz ifodalanganligi sababli, ular konsentrlangan ishkrr eritmalari bilan reaksiyaga kirishmaydi. ularni ish-korlar bilan sizdirib suyuklantirilsa, titanat, sir-konat va gafnat nomli tuzlar xrsil buladi. ularning ikki xili ma’lum, masalan: na4zr04 — natriy ortotsirkonat va na4zr03— natriy metaiirkonat; vatyu, — bariy meta-titanat. e(on)4lar kuchli kislota eritmalari bilan reaksiyaga kirishib ti(s04)2, zr(n03)4 va xrkazo tuzlar xrsil kila oladi. oksidlanish darajasi +3 bulgan titan bekaror bulib, kuchli kaytaruvchidir, masalan, xavoda kuiidagi reaksiya sodir buladi: 4ti(oh)3 + 02 +■ 4n20 -> 4ti(oh)4 + 2hjo oksidlanish darajasi +2 bulgan titan yanada bekaror va nixryatda kuchli .kaytaruvchi: 2tyu +3h2s04 -» ti2(so„), + n2 + 2n20 titan oksidlari katorida metall boglanish bilan ion-kovalent …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "d-elementlarning titani, sirkoniy va gafniy atomlarining xossalari"

mavzu:iv guruhning d-elementlari. elementlarning umumiy tavsifi. atomlarning tuzilishi. namangan davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti kimyo yo’nalishi kim-eu-21-guruh talabasi xolmirzayeva asalhonning noorganik kimyo fanidan tayyorlagan mustaqil ishi reja iv guruhning d-elementlari. kimyoviy xossalari . izotoplari. olinishi. titan, sirkoniy va gafniyning xossalari d- elementlarning izotopli ,pereokso va geteropoli birikmalari va ularning xossalari. iv guruhning d-elementlari. titan, sirkoniy va gafniy atomlarida turttadan va-lent elektronlar bulib, ular +4 ga teng bulgan yukori oksidlanish darajalar namoyon kiladi, lekin bu elektron orbitallar aynan birdek energetik imkoniyatga ega emas. shu sababli titanda +3 va +2 (ja’mi 3 xil) oksidlanish darajalari kuzatiladi. ularda manfiy oksi...

This file contains 18 pages in PPT format (264.5 KB). To download "d-elementlarning titani, sirkoniy va gafniy atomlarining xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: d-elementlarning titani, sirkon… PPT 18 pages Free download Telegram

d-elementlarning titani, sirkoniy va gafniy atomlarining xossalari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "d-elementlarning titani, sirkoniy va gafniy atomlarining xossalari"

Similar files