ishlab chiqarish xarajatlari va ularning turlari

PPT 12 pages 894.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 894.5 KB

File type PPT

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

ishlab chiqarish xarajatlarini ishlab chiqarish xarajatlari va ularning turlari ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va uning tarkibi ishlab chiqarish xarajatlari deganda tovar va xizmatlarni ishlab chiqarish va iste’molchilarga etkazib berishga qilinadigan barcha sarflar tushuniladi. ishlab chiqarish sarf-xarajatlari tarkibiga xom ashyo, asosiy va yordamchi materiallar, yonilg`i va energiya uchun qilingan xarajatlar, asosiy kapital amortizastiyasi, ish haqi va ijtimoiy sug`urtaga ajratmalari, foiz to’lovlari va boshqa xarajatlar kiradi. ishlab chiqarishga qilingan barcha sarf-xarajatlarning puldagi ifodasi mahsulot tannarxini tashkil qiladi. ishlab chiqarish xarajatlarini ikkiga bo’lib o’rganish mumkin: bevosita ishlab chiqarish xarajatlari va muomala xarajatlari (1-chizma). tovar birligining qiymatida ishlab chiqarish xarajatlari faqat uning bir qismini tashkil qiladi. ishlab chiqarish xarajatlari tovar qiymatidan foyda miqdoriga kam bo’ladi. muomala xarajatlari tushunchasi tovarlarni sotish jarayoni bilan bog`liq bo’lib, shu tovarlarni ishlab chiqaruvchidan olib, iste’molchiga etkazilguncha ketadigan sarflarga aytiladi. ular ikki guruhga bo’linadi: qo’shimcha muomala xarajatlari va sof muomala xarajatlari. tovarlarni o’rash, qadoqlash, saralash, transportga ortish, tashish va saqlash …

2 / 12

larda foydalanish imkoniyatini cheklab qo’yadi. shunga ko’ra, tadbirkor (yoki resurs egasi) mazkur resursni eng yuqori darajada naf keltiruvchi yo’nalishga sarflashga harakat qiladi. iqtisodiy resurslarni eng yuqori naf olish maqsadida boshqa muqobil yo’nalishlarda ishlatilishiga yo’l qo’ymay o’ziga jalb etish uchun to’lov iqtisodiy yoki zimmasiga tushuvchi xarajat deb ataladi. ishlab chiqarish hajmining o’zgarishiga ta’siriga qarab xarajatlarni turkumlash. ishlab chiqarish hajmining o’zgarishiga (qisqarishi yoki ortishiga) ta’sir qilmaydigan xarajatlar doimiy xarajatlar deyiladi. doimiy xarajatlar (fc) ishlab chiqarish hajmining o’sishiga bevosita ta’sir etmaydi va ishlab chiqarishning har qanday, hatto nolinchi hajmida ham mavjud bo’ladi. bunga korxonaning to’lov majburiyatlari (zayomlar bo’yicha foiz va boshqa), soliqlar (ishlab chiqarish hajmiga bog`liq bo’lmagan turlari), amortizastiya ajratmalari, ijara haqi, qo’riqlash xizmatiga to’lov, uskunalarga xizmat ko’rsatish sarflari, boshqaruv xodimlari maoshi va shu kabilar kiradi. o’zgaruvchi xarajatlar (vc) deb ishlab chiqarish hajmining o’zgarishiga ta’sir qiladigan xarajatlarga aytiladi. unga xom ashyo, material, yonilg`i-transport xizmati, ishchilar ish haqi va shu kabilarga qilinadigan sarflar kiradi. …

3 / 12

ajatlari miqdorini o’zgartirishi mumkin. bu qisqa muddatli xarajatlardir. ishlab chiqarish quvvatlari esa (ishlab chiqarish bino va inshootlari maydoni, mashina va uskunalar miqdori) doimiy bo’lib qoladi, hamda bu davr faqat ulardan foydalanish darajasini o’zgartirish uchun etarli bo’lishi mumkin. xarajatlar klassifikatsiyasi. korxonalarni yalpi xarajatlari (ih) doimiy (dx) va o`zgaruvchan (ox) xarajatlardan iborat bo`ladi. doimiy xarajatlar — bu ijara to`lovi, qorovullik xizmati to`lovi, boshqaruvchi va muxandislar maoshi va shu kabilardan iborat bo`ladi va ishlab chiqarish xajmiga bog`liq bo`lmaydi. o`zgaruvchan xarajatlar — doimiyga kirmagan boshqa hamma xarajatlar, ya’ni xom ashyo, materiallar, yoqilg`i, elektr energiya, ish haqi va shunga o`xshashlardan iboratdir. korxona faoliyatini tashkil etish va oqilona boshqarish mahsulot birligiga qilingan xarajatlar (o`ih) bilish muhimdir. o`rtacha xarajatlar, umumiy xarajatlar miqdorini korxona ishlab chiqargan mahsulot hajmiga bo`lish orqali hisoblanadi. xuddi shu yo`sinda o`rtacha doimiy (o`dx) va o`rtacha o`zgaruvchan (o`o`x) xarajatlar farqlanadi. korxona faoliyatining asosiy maqsadi foyda olish uning miqdorini muttasil oshirib borishdan iboratdir, ushbu xol esa …

4 / 12

nga ham e’tibor berish kerakki, ushbu davrlarni chegarasi har xil tarmoqlarda turlichadir. qisqa va uzoq davrini farqlash firmani foydasini ko`paytirish strategiyasi va taktikasini aniqlashda muhimdir. tannarx mahsulotni ishlab chiqarish va sotish xarajatlarini yig`indisidan iborat. uni asl va meyoriy xarajatlar asosida hisoblanadi. bu tushunchalar o`rtasida farq mavjud. maxsulot tannarxiga: xom ashyo va materiallar. yoqilg`i va moylash materiallari. elektr energiya xarajatlari. d) asosiy ishlab chiqarish fondlaridan foydalanish amortizatsiya ajratmasi. e) ish haqi. f) ijtimoiy sug`urta ajratmalari. g) umumiy ishlab chiqarish xarajatlari (sex, brigade boshliqlarining ish haqi). h) umumiy xo`jalik xarajatlari (korxona boshqaruv xodimlari) ish haqlari kiradi. asosiy faoliyatga doir xarajatlar deganda, korxona ustavida belgilangan asosiy faoliyat bilan bog’liq xarajatlar tushuniladi. “xarajatlar tarkibi to’g’risida” gi nizom va 21-son bhmsga muvofiq korxonalarning asosiy faoliyati bilan bog’liq xarajatlar quyidagi to’rtta quyi guruhga bo’linadi. sotish tannarxiga kiritilgan xarajatlar – bularga sotilgan mahsulotlar, tovarlar, ishlar va xizmatlarning tannarxiga kiritilgan xarajatlar kiradi, mahsulot ishlab chiqarilishi bilan bog’liq xarajatlar …

5 / 12

ar; hisobot davrining kelgusida soliq bazasidan chiqariladigan xarajatlari. foizlar bo’yicha xarajatlar; valuta kurs farqlaridan ko’rilgan zararlar; qimmatli qog’ozlarni chiqarish va joylashtirish bo’yicha xarajatlar; moliyaviy faoliyat bo’yicha boshqa xarajatlar.

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarish xarajatlari va ularning turlari"

ishlab chiqarish xarajatlarini ishlab chiqarish xarajatlari va ularning turlari ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va uning tarkibi ishlab chiqarish xarajatlari deganda tovar va xizmatlarni ishlab chiqarish va iste’molchilarga etkazib berishga qilinadigan barcha sarflar tushuniladi. ishlab chiqarish sarf-xarajatlari tarkibiga xom ashyo, asosiy va yordamchi materiallar, yonilg`i va energiya uchun qilingan xarajatlar, asosiy kapital amortizastiyasi, ish haqi va ijtimoiy sug`urtaga ajratmalari, foiz to’lovlari va boshqa xarajatlar kiradi. ishlab chiqarishga qilingan barcha sarf-xarajatlarning puldagi ifodasi mahsulot tannarxini tashkil qiladi. ishlab chiqarish xarajatlarini ikkiga bo’lib o’rganish mumkin: bevosita ishlab chiqarish xarajatlari va muomala xarajatlari (1-chizma). tovar bir...

This file contains 12 pages in PPT format (894.5 KB). To download "ishlab chiqarish xarajatlari va ularning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarish xarajatlari va… PPT 12 pages Free download Telegram