ishlab chiqarish foydasi va xarajatlari

DOCX 15 pages 135.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 135.5 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

iqtisodiy xarajatlar va mavzu: ishlab chiqarish foydasi va harajatlari reja: 1. ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va uning tarkibi 2. qisqa muddatli va uzoq muddatli davrlarda ishlab chiqarish xarajatlarining o’zgarish tamoyillari 3. foydaning mazmuni. foyda normasi va massasi 4. ish haqining iqtisodiy mazmuni, tashkil etish shakllari va tizimlari. 1-savol. ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va uning tarkibi tovar va xizmatlarni ishlab chiqarish va uni iste‘molchilarga yetkazib berish bilan bog’liq barcha sarflar ishlab chiqarish xarajatlari deyiladi. ishlab chiqarish sarf-xarajatlari tarkibiga xom ashyo, asosiy va yordamchi materiallar, yokilg’i va energiya uchun qilingan xarajatlar, asosiy kapital amortizatsiyasi, ish haqi va ijtimoiy sug’urtaga ajratmalari, foiz to’lovlari va boshqa xarajatlar kiradi. ishlab chiqarishga qilingan barcha sarf xarajatlarning puldagi ifodasi mahsulot tannarxini tashkil qiladi, ya‘ni: t = c + v + m (1)dan c + v yig’indi ishlab chiqarish xarajatlari yoki tannarx deb yuritiladi. ichx = c + v yoki tmtn = c + v (2)ni tashkil etadi. …

2 / 15

va uning qiymatini oshiradi. xarajatlar tovarlar sotilgandan keyin olingan pul tushumi summasidan qoplanadi. sof muomala xarajatlari sotuvchi maoshi, marketing (iste‘molchilar talabini o’rganish), reklama va shu kabi xarajatlardan iborat bo’ladi. sof muomala xarajatlari tovar qiymatini oshirmaydi va ishlab chiqarish jarayonida yaratilgan tovarni sotgandan keyin olingan foyda hisobidan qoplanadi. korxona ishlab chiqarish jarayonida foydalanadigan resurslar o’z resurslari yoki jalb qilingan resurslar bo’lishi mumkin. shunga ko’ra xarajatlar ichki yoki tashqi xarajatlarga bo’linadi. xarajatlarning jalb etilish manbaiga ko’ra turkumlanishini chizmada tasvirlash mumkin: ichki xarajatlar bino-inshoot amortizatsiyasi umumiy xarajatlar tashqi xarajatlar mashina-uskuna amortizatsiyasi ijara haqi qarz pul mablag'lari va uning uchun foizlar me‘yordagi foyda ish kuchiga sarflar xom ashyo xarajatlari yoqilg'i energiya xarajatlar transport aloqa xizmatiga xarajatlar bank xizmati korxonaning o’ziga tegishli bo’lgan resurslardan foydalanishi bilan bog’liq xarajatlar ichki xarajatlar deyiladi. tashqi xarajatlar korxona tomonidan zarur resurs va xizmatlarni tashqaridan to’lov asosida jalb etishi natijasida vujudga keladigan xarajatlar summasidir. shu bilan birga tadbirkorlik faoliyatini ushlab …

3 / 15

na to'lov majburiyatlari soliqlar amortizatsiya ajratmalari ijara haqi qo'riqlash xizmati xarajatlari xomashyo material yoqilg'i transport xizmati ishchilar ish haqi va boshqa xarajatlar ishlab chiqarish hajmining o’zgarishiga (qisqarishi yoki ortishiga) ta‘sir qilmaydigan xarajatlar doimiy xarajatlar deyiladi. bunga korxonaning to’lov majburiyatlari (zayomlar bo’yicha foiz va boshqa), soliqlar (ishlab chiqarish hajmiga bog’liq bo’lmagan turlari), amortizatsiya ajratmalari, ijara haqi, qo’riqlash xizmatiga to’lov, uskunalarga xizmat ko’rsatish sarflari, boshqaruv xodimlari maoshi va boshqa xarajatlar kiradi. o’zgaruvchi xarajatlar deb ishlab chiqarish hajmining o’zgarishiga ta‘sir qiladigan xarajatlarga aytiladi. unga xomashyo, material, yoqilg’i-transport xizmati, ishchilar ish haqi va boshqa sarf-xarajatlar kiradi. ishlab chiqarishning har bir darajasida doimiy va o’zgaruvchan xarajatlar yig’indisi umumiy yoki yalpi xarajatlarni tashkil qiladi. 2-savol. qisqa muddatli va uzoq muddatli davrlarda ishlab chiqarish xarajatlarining o’zgarish tamoyillari ishlab chiqarish xarajatlarini hisobga olishda vaqt omili, ya‘ni xarajat qilinadigan pirovard natija olinguncha o’tgan davr sezilarli ta‘sir ko’rsatadi. vaqt omilidan kelib chiqib, ishlab chiqarish xarajatlarini qisqa va uzoq muddatli davrda …

4 / 15

rligi ishlab chiqarish xarajatlarining o’sishiga olib kelishi mumkin. firmalar faoliyati yiriklashib, kengayib borish, firmaning faoliyatini samarali nazorat qilish va muvofiqlashtirishga harakat qilish va uni boshqarishda qiyinchiliklarni kamaytirib chiqaradi. o’rtacha hajmdagi korxonada bitta yagona boshqaruvchi uning faoliyatiga doir barcha muhim qarorlarni shaxsan o’zi qabul qiladi, shu boshqaruvchi barcha ishlab chiqarish jarayonini tezlik bilan tahlil qilishi, ular asosida aniq va samarali qaror chiqara oladi. firma miqyosini kengayishi bilan bunday holat o’zgaradi. buning natijasida ma‘muriy xodimlar va ishlab chiqarish jarayonini alohidalashtiruvchi boshqaruv qatlamlari ko’payib boradi, yuqori rahbariyat korxonadagi haqiqiy ishlab chiqarish jarayonidan alohidalashib qoladi yirik korxona miqyosida oqilona qaror qabul qilish uchun zarur bo’lgan barcha ma‘lumotlarni yig’ish, tushunish va qayta ishlash bir kishi uchun imkon darajasidan tashqarida bo’ladi. boshqaruv apparatining chuqurlashuvi va kengayishi esa axborot almashishuvi, qarorlarni muvofiqlashtirishdagi muammolarni hamda byurokratik holatni keltirib chiqaradi, boshqaruvning turli bo’g’inlari tomonidan qabul qilingan qarorlar bir-biriga zid kelish ehtimoli kuchayadi. natijada samaradorlikka putur yetib, ishlab chiqarishning o’rtacha …

5 / 15

va mahsulot birligiga ishlab chiqarish harajatlarining kamayishiga imkoniyat yaratib beradi. 3-savol. foydaning mazmuni. foyda normasi va massasi korxona faoliyatiga baho berilganda, eng avvalo mehnat faoliyatining biron bir turiga ixtisoslashgan ishlab chiqarish va xizmat ko’rsatishga sarf qilingan xarajatlar, hosil qilingan daromad va olingan foyda miqdoriga e‘tibor qaratiladi. korxonalarda tovar va xizmatlarni sotishdan olingan mablag’lar hamda ularning pul tushumlari yoki pul daromadlari deyiladi. korxona pul daromadlaridan sarflangan barcha xarajatlar chiqarib tashlangandan keyin qolgan qismi foyda yoki iqtisodiy foyda deb yuritiladi. foydaning tarkib topishi ikki bosqichdan o’tadi. birinchi bosqichda foyda ishlab chiqarish jarayonida yalpi qiymatning yaratilish chog’ida vujudga keladi. yangidan yaratilgan qiymat tarkibidagi qo’shimcha qiymat foydaning asosiy manbai hisoblanadi, biroq u hali aniq foyda shaklida namoyon bo’lmaydi. ikkinchi bosqichda ishlab chiqarish jarayonida yaratilgan foyda tovarlarni sotgandan so’ng olingan pul daromadi bilan xarajatlarning farqi ko’rinishda to’liq namoyon bo’ladi. demak, tovar va xizmatlar sotilganda ularning umumiy qiymati pul daromadlariga, undagi qo’shimcha qiymati esa foydaga aylanadi. …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarish foydasi va xarajatlari"

iqtisodiy xarajatlar va mavzu: ishlab chiqarish foydasi va harajatlari reja: 1. ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va uning tarkibi 2. qisqa muddatli va uzoq muddatli davrlarda ishlab chiqarish xarajatlarining o’zgarish tamoyillari 3. foydaning mazmuni. foyda normasi va massasi 4. ish haqining iqtisodiy mazmuni, tashkil etish shakllari va tizimlari. 1-savol. ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va uning tarkibi tovar va xizmatlarni ishlab chiqarish va uni iste‘molchilarga yetkazib berish bilan bog’liq barcha sarflar ishlab chiqarish xarajatlari deyiladi. ishlab chiqarish sarf-xarajatlari tarkibiga xom ashyo, asosiy va yordamchi materiallar, yokilg’i va energiya uchun qilingan xarajatlar, asosiy kapital amortizatsiyasi, ish haqi va ijtimoiy sug’urtaga ajratmalari, foiz to’lovlari ...

This file contains 15 pages in DOCX format (135.5 KB). To download "ishlab chiqarish foydasi va xarajatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarish foydasi va xar… DOCX 15 pages Free download Telegram