suv va uning ahamiyati

DOC 16 pages 117.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 117.5 KB

File type DOC

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

suv resurslarini muhofaza qilish va oqilona foydalanish mavzu: suv muhim iqtisodiy resurs. reja: 1. suv va uning tirik organizmlar hayotidagi ahamiyati. 2. suvlarning ifloslanishi va isrof qilinishi. 3. oqava suvlarni tozalash usullari. 4. suv resurslarini muhofaza qilishning chora-tadbirlari. suv va uning tirik organizmlar hayotidagi ahamiyati. astronomlar o'zga sayyoralarda hayot bor yoki yo'qligini bilmoqchi bo'lsalar, avvalambor o'sha sayyorada suv bor yoki yo'qligini aniqlashga kirishadilar. chunki, hayot bo'lishi uchun eng avvalo suv mavjud bo'lishi kerak. yerda hayot dastlab suvda paydo bo'lib, undan quruqlik – havo va tuproqqa o'tganligini fan allaqachon isbotlagan. suv o'zining erituvchanlik hususiyati bilan tabiatdagi barcha tirik organizmlarning hayotini ta'minlab turadi. rus geologiya fanining otasi akademik a.p.karpinskiy "suv eng qimmatbaho boylik bo'lib, usiz yashash mumkin emas", deb yozgan edi. kishilar suvning ahamiyatini bilib, qadimdan daryo yoki ko'l bo'yida uylar, shaharlar qurib yashaganlar, ko'chmanchi xalqlar doimo suv bor joyni izlaganlar. kishilar dam olish uchun doimo suv bo'lgan joylarga intiladilar. suvda cho'milib …

2 / 16

burchiga aylanmog'i kerak. ma'lumki, suv sayyoramizning 70% ni tashkil etib, u okeanlar, dengiz, daryo, ko'l va er osti suvlaridan tashkil topgan. sayyoramizdagi mavjud suv zahirasining o'rtacha 1 foizini ichimlik suvi, qolgan qismini dengiz va okeanlarning sho'r suvlari tashkil etadi, qaysiki, ular ichishga, o'simlik va hayvonlarni sug'orishga yaramaydi. ammo, okean va dengiz suvlari ham iqlimni hosil qilishda, suvni aylanma harakatida, ulardagi barcha o'simlik va hayvonlarning yashashi uchun hamda suv transporti vositalarini yurishi uchun katta ahamiyatga ega. atmosfera havosining isishi tufayli arktika va tog'lardagi muzliklarning 40 foizdan ortig'i erib ketdi, afrikadagi klimandjaro tog'i muzliklari erib tugagan, antraktidadagi muzliklardan aysberglar hosil bo'lib, okean suvlariga erib ketmokda. deyarli har yili yevropaning ko'p mamlakatlarida, rossiyaning ko'p viloyatlarida suv toshqinlari sodir bo'lmoqda. atmosfera havosining isishi davom etaversa xxi asrda dunyo okeani sathi 1-5 metrga ko'tariladi, quruqlikning salmoqli qismini suv bosishiga olib keladi. o'zbekistonlik mutaxassislarning hisob-kitobiga ko'ra, atmosfera havosining isishi davom etaversa 2000-2030 yillarda respublikadagi suv resurslari …

3 / 16

qazilma boyliklarni ishlab chiqarishdagi oqovalar: neftni qayta ishlash korxonalaridan chiqadigan suvlar; kasalxonalardan oqib chiqadigan, chorvachilik komplekslardan oqib chiqadigan tozalanmagan suvlar va boshqalar kiradi. dunyo okeanlariga tashlanayotgan neft mahsulotlari, sanoat-maishiy chiqindilar, okova suvlar, radioaktiv va turli zaharli kimyoviy moddalar salmog'i yil sayin ortmoqda. dunyo okeani suvlariga yiliga taxminan 10 mln. tonna neft mahsulotlari qo'shilmoqda. dengiz ostidan neft qazib olish oqibatida yiliga 100-200 ming tonna neft quduqlaridan chiqib okean suvini ifloslantirmoqda. yaqinda portugaliya qirg'oqlarida avariyaga uchragan gresiya tankeridan 11 ming tonna neft atlantika okeaniga oqib suvni ifloslantirgan. oqibatda portugaliya, ispaniya yaqinidagi okean suvidagi hayvon va o'simliklar dunyosi ancha talofat ko'rdi. okean suvlariga neft to'kilganda suv yuzasini parda qoplab, okean va atmosfera o'rtasida issiqlik, gaz almashinuvi jarayonini buzadi. oqibatda tabiatda suvning aylanma harakati, okean yuzasining radioaktiv hususiyatlari o'zgarib, suvdagi hayvon va o'simliklarning nafas olishi, hayotini qiyinlashtiradi. okean suvlariga yilida bir necha yuz ming tonna pestisidlar daryolar va atmosfera havosi orqali tushadi. dunyo okeaniga …

4 / 16

inidagi joylarda hatto cho'milish taqiqlangan. okean suvlarini ifloslanishi tufayli ularda baliq ovlash 15-25 mln.tonnaga kamayib ketdi, faqat baliq ovlashdan yaponiya yilida 100 mln.dollar, aqsh da okean suvlari ifloslanishining barcha yo'qotishlari 10 mlrd.dollardan ortiqni tashkil etadi. agar okean suvining ifloslanishini oldini olish borasida barcha mamlakatlar keskin choralar ko'rmasalar mashhur fransuz okeanologi jak kustoning bashoraticha "sanoat va turizm rivojlangan yirik davlatlar zaharlashni to'xtatmas ekanlar, asrimizning so'ngidayoq okeanlarda hayot yo'qoladi". sayyoramizdagi yirik daryolar, chunonchi, aqshdagi missisipi, angliyadagi temza, fransiyadagi sena, germaniyadagi reyn, rossiyadagi volga va boshqa daryolarning suvi juda ifloslantirilgan. oqibatda ularda yashovchi ko'p baliq turlari qirilib ketdi. shuningdek, o'zbekistondagi sirdaryo, zarafshon, chirchiq kabi daryolar, ulardan tarqalgan ariqlarning suvi xam sanoat korxonalari va xonadonlardan chiqqan axlatlarni to'kilishidan ifloslangan, ba'zilarida hatto biron tirik organizm yashashi uchun sharoit yo'q. hozirgi davrda sayyoramizda ichimlik suvi etishmasligidan 2 mlrd.kishi qiynalyapti. birlashgan millatlar tashkiloti (bmt) ning bosh kotibi kofi annanning fikricha, 2015 yilda sayyoramizdagi aholining yarmi ichimlik suvi …

5 / 16

iy zarar ko'radilar. o'zbekiston respublikasida, shuningdek viloyatimiz sharoitida yildan-yilga, ayniqsa, yoz oylarida ichimlik suvining etishmayotganligi sezilmoqda. bundan tashqari mamlakatda aholining ko'payishi xam yuqori darajada. yaqin yillarda uning soni 30 mln.ga etishi ko'zda tutilmoqda. ya'ni suvga talab oshib bormoqda, suv esa kamaymoqda. viloyatimizda yagona bo'lgan qashqadaryoning viloyat aholisi uchun ahamiyati benihoya kattadir. ushbu daryo atrofida kishilar ming-ming yillardan buyon dehqonchilik, bog'dorchilik va chorvachilik bilan shug'ullanib, tirikchilik o'tkazib kelishgan. bir so'z bilan aytganda, qashqadaryo vohasi xalqlarining ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma'naviy-madaniy taraqqiyoti bevosita ushbu daryo bilan bog'langan. viloyatning nomi ham undagi xalqlarning hayot-manbai bo'lgan daryo nomi bilan atalgan. suvning tarkibida normadan ortiq ko'payib ketgan xlor, sulfat, kalsiy tuzlari, neft mahsulotlari, radioaktiv elementlari chiqindilaridan hayvonlar va kishilar har xil kasalliklarga chalinmoqdalar, nobud bo'lib ketmoqdalar. ayniqsa, orol dengizi atrofidagi aholi suv sho'rlanishidan buyrak va oshqozon-ichak kasalliklariga ko'p duchor bo'lmoqda. suvga nisbatan noto'g'ri munosabat tufayli sodir bo'lgan noxush ahvol bu faqat ekologik falokat emas, balki bizning …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suv va uning ahamiyati"

suv resurslarini muhofaza qilish va oqilona foydalanish mavzu: suv muhim iqtisodiy resurs. reja: 1. suv va uning tirik organizmlar hayotidagi ahamiyati. 2. suvlarning ifloslanishi va isrof qilinishi. 3. oqava suvlarni tozalash usullari. 4. suv resurslarini muhofaza qilishning chora-tadbirlari. suv va uning tirik organizmlar hayotidagi ahamiyati. astronomlar o'zga sayyoralarda hayot bor yoki yo'qligini bilmoqchi bo'lsalar, avvalambor o'sha sayyorada suv bor yoki yo'qligini aniqlashga kirishadilar. chunki, hayot bo'lishi uchun eng avvalo suv mavjud bo'lishi kerak. yerda hayot dastlab suvda paydo bo'lib, undan quruqlik – havo va tuproqqa o'tganligini fan allaqachon isbotlagan. suv o'zining erituvchanlik hususiyati bilan tabiatdagi barcha tirik organizmlarning hayotini ta'minlab turadi. rus ge...

This file contains 16 pages in DOC format (117.5 KB). To download "suv va uning ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: suv va uning ahamiyati DOC 16 pages Free download Telegram