monopoliyani qisqartirish va raqobatni rivojlantirish orqali iqtisodiyotda umumiy samaradorlikni oshirish

PPTX 287,2 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1729330877.pptx /docprops/thumbnail.jpeg monopolyani qisqartirish va raqobatni rivojlantirish orqali iqtisodiyotda umumiy samaradorlikni oshirish monopoliyani qisqartirish va raqobatni rivojlantirish orqali iqtisodiyotda umumiy samaradorlikni oshirish reja: 1) monopolyaning turlari va uning xususiyatlari 2)raqobatni tez sur’atda rivojlantirish 3)iqtisodiyotda umumiy samaradorlikni takomilashtirish monopolyaning turlari va uning xususiyatlari monopoliya-atamasining kelib chiqishi bozorga oid tushunchalardan (yaʼni, yunoncha „monoc“ — yagona, bitta va „poleo“ — sotaman) tarkib topsada, uning iqtisodiy asoslari aslida ishlab chiqarishga borib taqaladi. monopoliyani quyidagicha taʼriflash oʻrinli: monopoliya — monopol yuqori narxlarni oʻrnatish hamda monopol yuqori foyda olish maqsadida tarmoqlar, bozorlar va yaxlit makroiqtisodiyot ustidan hukmronlikni amalga oshiruvchi yirik korxonalarning birlashmalari. monopoliya (yunoncha mono — tanho, poleo — sotaman) — iqtisodiyotning bir sohasida tanho hukmronlik; bozorni tashkil etish shakli. bunday bozorlarda yagona sotuvchi oʻz tovari bilan fa-oliyat koʻrsatadi, boshqa tarmoqlarda bunday tovarning oʻrinbosari boʻlmaydi. m. ishlab chiqarish vositalari, ish kuchi va yaratilgan mahsulotlar asosiy qismining ozchilik korxonalar, sohibkor shaxslar yoki davlat qoʻlida toʻplanishi natijasida paydo …

ni koʻradilar. m.ning asosiy shakllari — kartel, sindikat, trest, konsernlar hisoblanadi.[1] monopoliyalar vujudga kelishining moddiy asosi ishlab chiqarishning toʻplanishi hisoblanadi. ishlab chiqarishning toʻplanishi ishlab chiqarish vositalari, ishchi kuchi hamda mahsulot ishlab chiqarish hajmining yirik korxonalarda toʻplanishini namoyon etadi. monopoliyaning 6 turi mavjud bo'lib ular: 1.tabiy monopoliya 2.legal monopoliya 3.sun'iy monopoliya 4.aligopoliya 5.monopsoniya 6.sof monopoliya barcha iqtisodiy tizimlarda davlat va bozor tizimi ma’lum o’rinni tutib, har biri mustaqil amal qiladi. shu bilan birga dunyodagi turli xil iqtisodiy tizimlar bir-biridan iqtisodiyotni boshqarish va tartibga solishda davlat va bozor rolini nisbati bo’yicha keskin farq qiladi. masalan, bir iqtisodiy tizim ko’proq davlat tomonidan boshqarishga tayansa, boshqasi bozor mexanizmi orqali tartiblashga ustunlik qiladi. iqtisodiy tafakkur tarixidan birinchi marta davlatning iqtisodiyotdagi rolini cheklash va uni tartiblashda bozor mexanizmidan foydalanish masalasi a.smit tomonidan ilmiy asosda ko’rib chiqilgan. uning “ xalqaro boyligining tabiati va sabablarini tadqiq qilish haqida” (1776 yil) degan kitobida bozor usullari orqali iqtisodiyotning o’z-o’zini tartibga …

ni topdi (1936 yil). bu kitobda muallif davlat fiscal (xazinaviy) va kreditli tartibga solish vositalaridan foydalanib, jamiyatning yalpi talabini rag’batlantirishni va aholining ish bilan bandligini ta’minlashi zarurligini ifodalaydi. raqobatni tez sur’atda rivojlantirish raqobat — mustaqil tovar ishlab chiqaruvchi (korxona)lar oʻrtasida tovarlarni qulay sharoitda ishlab chiqarish va yaxshi foyda keltiradigan narxda sotish, umuman iqtisodiyotda oʻz mavqeini mustahkamlash uchun kurash. raqobat koʻp qirrali iqtisodiy hodisa boʻlib, u bozorning barcha subʼyektlari oʻrtasidagi murakkab munosabatlarni ifodalaydi. resurslarnn yetkazib beruvchilar oʻrtasidagi raqobat oʻzlarining iqtisodiy resurslarini (kapital, yer, ishchi kuchi) yuqori nd/shshrda sotish uchun amalga oshiriladi. ishlab chiqaruvchilar va resurelarni yetkazib beruvchilar oʻrtasidagi raqobat bozor munosabatlari rivojlangan, iqtisodiyot toʻliq erkinlashgan sharoitda yaqqol namoyon boʻladi. raqobat isteʼmolchilar oʻrtasida ham yuz berib, tovarlarni qulay va arzon baholarda sotib olishga qaratiladi, yaʼni haridor har bir sarflangan pul birligi evaziga koʻproq naflilikka ega boʻlishga harakat qiladi, arzon va sifatli tovarni tezroq sotib olish uchun kurashadi. raqobatda ishlab chiqaruvchilar oʻrtasida sarflangan …

si bozor hisoblanadi. yangi texnologiya joriy qilish, talabga javoban tovar turlarini tez oʻzlashtirish, malakali ishchi kuchiga ega boʻlish va zamonaviy marketing xizmatidan foydalanish kabilar raqobat kurashidan gʻolib chiqish shartiga aylanadi. monopoliya raqobatga zid, chunki u tovar ishlab chiqaruvchiga tanho hukmronlikni taʼminlab, oʻzaro bellashuv uchun sharoit qoldirmaydi. raqobat kurash yoʻlini tanlash jihatdan ham halol va gʻirrom raqobatga boʻlinadi. halol raqobat bozordagi kurashda qabul qilingan, hammaga maqbul usullar bilan olib boriladi, bozor qoidalariga asoslanadi. firrom raqobatda taqiqlangan va qoralangan usullar, yaʼni qalloblik, koʻzboʻyamachilik, soʻzida turmaslik, aldash, iqtisodiy josuslik, qoʻporovchilik va hatto jismoniy zoʻravonlik kabi jinoyatkorona usullar qoʻllaniladi. bozor iqtisodiyoti aslida faqat halol raqobatni tan oladi. raqobat iqtisodiyotni sogʻlomlashtirib turadi. raqobatdan jamiyat manfaatlari yoʻlida foydalanish va uni nazorat qilishda davlat tomonidan qabul qilinadigan monopoliyaga qarshi qonunlar muhim ahamiyatga ega. raqobat olib borish usuliga koʻra, narx bilan raqobat va narxsiz raqobatga boʻlinadi. narx bilan raqobatlashuv tovarlar yoki xizmatlarni raqiblarga karaganda foydani vaqtinchalik kamaytirish hisobiga …

tlari qaror topgan muhitda boʻlishi mumkin. iqtisodiyotda monopollashuv tamoyillarining kuchayib borishi bilan raqobat cheklanadi. raqobatchilik muhitini vujudga keltirish uchun davlat monopoliyalarga qarshi siyosat olib boradi, iqtisodiyotni monopoliyadan chiqarish boʻyicha chora-tadbirlar koʻradi, monopoliyaga qarshi qonunchiliknn amalga oshiradi. davlatning raqobatga nisbatan siyosati uning maʼrifatli, madaniy koʻrinishlari va qoidalarini taʼminlashga yoʻnaltiriladi. bunday siyosat ishlab chiqarishni takomillashtirish, mahsulotlarni samarali taqsimlashga, texnika va iktisodiy taraqqiyotga yordam beradi, isteʼmolchilarning manfaatlarini ximoya qilishga xizmat qiladi. oʻzbekistonda bozor iqtisodiyotiga oʻtish davrida xukumat tomonidan iktisodiyotda raqobat muhitini yaratish masalasiga alohida eʼtibor berildi. jahondagi barcha rivojlangan davlatlarda boʻlgani kabi oʻzbekistonda ham raqobat boʻyicha davlat siyosati amalga oshiriladi. shu maqsadda 1996-yil 15 martda moliya vazirligi huzurida monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish qoʻmitasi tashkil etildi. keyinchalik, u mustaqil davlat qoʻmitasiga aylantirildi. oʻzbekistonda raqobatchilik muhitini vujudga keltirishda narx bilan raqobatlashuv usuli tanlandi va narxlar erkin qoʻyib yuborildi. „monopolistik faoliyatni cheklash toʻgʻrisida“gi (1992-yil 3 avgust) konunga koʻra, narxlarni monopollashtirish, bozorda ataylab taqchillik yaratish, raqobatning …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "monopoliyani qisqartirish va raqobatni rivojlantirish orqali iqtisodiyotda umumiy samaradorlikni oshirish"

1729330877.pptx /docprops/thumbnail.jpeg monopolyani qisqartirish va raqobatni rivojlantirish orqali iqtisodiyotda umumiy samaradorlikni oshirish monopoliyani qisqartirish va raqobatni rivojlantirish orqali iqtisodiyotda umumiy samaradorlikni oshirish reja: 1) monopolyaning turlari va uning xususiyatlari 2)raqobatni tez sur’atda rivojlantirish 3)iqtisodiyotda umumiy samaradorlikni takomilashtirish monopolyaning turlari va uning xususiyatlari monopoliya-atamasining kelib chiqishi bozorga oid tushunchalardan (yaʼni, yunoncha „monoc“ — yagona, bitta va „poleo“ — sotaman) tarkib topsada, uning iqtisodiy asoslari aslida ishlab chiqarishga borib taqaladi. monopoliyani quyidagicha taʼriflash oʻrinli: monopoliya — monopol yuqori narxlarni oʻrnatish hamda monopol yuqori foyda olish maqsadida tarmoq...

Формат PPTX, 287,2 КБ. Чтобы скачать "monopoliyani qisqartirish va raqobatni rivojlantirish orqali iqtisodiyotda umumiy samaradorlikni oshirish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: monopoliyani qisqartirish va ra… PPTX Бесплатная загрузка Telegram