analitik kimyo da organik reagentlar

PPTX 35 pages 792.0 KB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 792.0 KB

File type PPTX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan, va inovatsiyalar vazirligi farg’ona davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti kimyo yo’nalishi ii bosqich 22.52-guruh talabasi arabboyev jo‘rabekning analitik kimyo fanidan kurs ishi taqdimoti analitik kimyoda organik reagentlar mavzu: analitik kimyoda organik reagentlar reja: organik reagentlarni analitik tahlilda qo'llanishi organik reagentlarni afzalligi va ishlatish sohalari organik reagentlarni indikator xususiyati organik reagentlarni analitik tahlilda qo'llanishi organik analitik reagentlar afzalligi va analitik xossalarining asosiy mezonlari sifatida anorganik ionlar bilan ular reaksiyalari saralovchanligi va sezuvchanligining yuqoriligi qabul qilingan. oar laming saralovchanligi deganda, muayyan sharoitda ma’lum, chekangan sondagi ionlar bilan ta’siri tushuniladi. saralovchanlikning o‘lchovi sifatida reaksiyaga kirishishi mumkin bòlgan ionlaring soni qabul qilinishi mumkin. oar qanchalik kam sonli ionlar bilan ta’sirlashsa, u shuncha saralovchan bo‘ladi. ko‘pincha, saralovchanliktushunchasining sinonimi sifatida spetsifiklik (o‘ziga xoslik) tushunchasining ishlatilishi noaniqdir. lyupak ning tavsiyasiga ko‘ra, o ‘ziga xoslik deganda, reagentning faqat bitta ion bilan tegishli sharoitdagi reaksiyasini tushunmoq kerak. oar ning saralovchanligi har doim ham yetarli …

2 / 35

ak: 1)oz eruvchan kompleks birikma xosil qilishi. 2) xosil bo‘ladigan kompleksning barqarorlik doimiysi katta bo‘lishi kerak β ≤ 10+8 3)organik reagent suvda eruvchan bo‘lishi kerak. analizda qo'llaniluvchi reagentlar anorganik va organik tabiatli bo‘ladi. keyingi yillarda anorganik ligandli komplekslardan ko‘ra organik ligandli komplekslar ko‘proq ishlatilmoqda. bunga ular ishtirokida seziluvchan, selektiv reaksiya bo‘lishi, reaksiyalaming aniqligi yuqoriligi sabab bo‘lmoqda. organik ligandli komplekslaming ko‘pchiligi ichki kompleks birikmalarga kiradi masalan, aluminiyni alizarin va 8-oksixinolin, nikelni dimetilglioksim, magniyni 8- oksixinolin, kalsiy, stronsiy va bariyni natriy rodizonat kabi reaktivlar bilan topish bunga misol bo‘la oladi. analizda qo‘llaniladigan organik reagentlarga organik analitik reagentlar (oar) deyiladi, ularning molekulalarida analitik markaz bo‘lib, u ikki muhim gruppadan iborat bo‘ladi. ulardan biri funksional analitik gruppa (fag) deb yuritiladi. fag anorganik ionlar bilan ta’sirlashish qobiliyatiga ega bo‘lgan spetsifik gruppadir. bu gruppalaming ta’sirlashishidan hosil bo'lgan birikmaning analitik effektini analitik aktiv gruppalar (aag) deb ataluvchi gruppalar ta ’minlaydi. shular hisobga olinsa, kompleks hosil qiluvchi oar …

3 / 35

os ro‘lini o‘ynaydiganlariga asosan turli sinf aminlari kiradi va ulardagi azot protonga nisbatan akseptorlik xossasini namoyon qiladi. bunday reagentlarning reaksiyalariga misol qilib quyidagi reaksiyani keltirishimiz mumkin. yoki fenolning fe(iii) bilan bu reagentlar kislotalaardir. agar ular tarkibida umumlashmagan elektron jufti tutgan atom bo‘lsa u holda donor-akseptor bog‘ xosil qilishi ham mumkin, masalan fenol fe+3 ga nisbatan ligand vazifasini ham o‘tashi mumkin. agar organic molekulasida faqat kompleks hosil qiluvchi guruxlar (-n=n-, -n=, =o, =s) bo‘lsa ularning metal ionlari bilan o‘zaro ta’sirini donor-akseptor bog‘lar xisobiga kompleks birikma xosil bo‘lishiga olib keladi. masalan: fe+2 ning piridin bilan reaksiyasi: kompleks birikma xosil qiladi organik reagentlarda uchraydigan asosiy kompleks xosil qiluvchi guruxlar: ko‘pchilik xollarda polidentant ligand xossalarini namoyon qiluvchi reagentlar qo‘llaniladi. ularning organic birikmalar ionlari bilan xosil qiladigan birikmalari xalqa, (yoki xelat) xarakterga ega. masalaan, geteroxalqali azot tutgan asoslar 2 ta azot atomlari bilan (2,21- dipiridil va 1,10 fenantrolin) fe2+ bilan piridinga nisbataan barqaror bo‘lgan kompleks …

4 / 35

g deformatsiyalanishi natijasida paydo bo‘ladigan kuchlanish eng kamdir. masalan; fe3+ ning oksalat kislota bilan kompleksi (5 a’zoli) qaxrabo kislotasi bilan xosil qiladigan 7 a’zoli kompleksiga qaraganda barqarordir. bitta kompleks xosil qilishiga to‘g‘ri keladigan xalqalar sonining ortishi ham kompleks birikmaning barqarorligini oshiradi. masalan; edta ca2+ yoki mg2+ bilan 3 va 5 a’zoli xalqa xosil qiladi va barqaror. fenol molekulasiga 2- -oh ortaxolatda bo‘lsagina (fenol uchun), naftol uchun peri xolatda bo‘lsagina xelat effekti kuzatiladi. organik reagent molekulasidagi bir necha funksional guruxlarning o‘zaro joylashishi juda muhumdir, masalan h2n-ch2- ch2- ch2-nh2 kompleksi (ch3)2-n- ch2- ch2-n-(ch3)2 ga nisbatan barqaror bo‘ladi. dioksimlarning metallar bilan o‘zaro ta’sirida fazoviy omillarning ta’siri sezilarli bo‘ladi. bular ichida eng barqaror komplekslar beradigani antiformasidir, amfiforma bilan barqarorligi kam kompleks birikmalar xosil qilsa, sinformalar esa fazoviy qiyinchilar xisobiga umuman kompleks xosil qilmaydi. bundan tashqari komplkes xosil qiluvchi o‘lchamiga ham bog‘liqdir. o‘lchami kichik bo‘lgan ion atrofida xajmi kichik bo‘lgan ligandlar koordinatlanishishi mumkin va ligandlar …

5 / 35

at 2 ta ligand koordinatlanadi. al3+ ning xelatli birikmasi musbat zaryadli bo‘ladi va zn2+ xelatidan farqli xloroform bilan ekstraksiyalanmaydi. hozirgi vaqtda oar lar tarkibiga kiruvchi 40 dan ziyod turli xil fag lar ma’lum bo‘lib, quyidagi jadvalda ulardan namunalar keltirilgan. ma’lumki, har qanday reagent, shu reaksiyaga kirishuvchi birikmalarning tabiatiga bog‘liq ravishda ta’sirlashadi. organik reagentlarni afzalligi va ishlatish sohalari ph o‘zgarishi, oksidlovchi, qaytaruvchi yoki ayrim metall ionlari ta’sirida o‘z rangini keskin o‘zgartiradigan organik reagentlar indikatorlar deyiladi. maqsadga ko‘ra indikatorlarni kislota-asos, oksidlanish-qaytarilish va metalloxrom turlari mavjud. indikator rangini o‘zgarishi uning molekulasi tuzilishini o‘zgarishi natijasida sodir bo‘ladi. reaksiyalarni bajarish tartibiga ko‘ra: 1) tizimli tahlilda – guruh reagenti ta’sirida murakkab aralashma ionlarning ayrim guruhlariga ajratib, so‘ngra ma’lum izchillik, tartibda ochiladi. 2) kasrli tahlilda – izlanayotgan ion eritmaning ayrim bir ulushi (qismidan) maxsus yoki selektiv reagent vositasida istalgan tartibda ochiladi. analitik reaksiyaning samarasiga ta‟sir etuvchi omillar analitik reaksiya samarasiga xarorat, muhit, halaqit beruvchi ionni niqoblovchi moddalar …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "analitik kimyo da organik reagentlar"

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan, va inovatsiyalar vazirligi farg’ona davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti kimyo yo’nalishi ii bosqich 22.52-guruh talabasi arabboyev jo‘rabekning analitik kimyo fanidan kurs ishi taqdimoti analitik kimyoda organik reagentlar mavzu: analitik kimyoda organik reagentlar reja: organik reagentlarni analitik tahlilda qo'llanishi organik reagentlarni afzalligi va ishlatish sohalari organik reagentlarni indikator xususiyati organik reagentlarni analitik tahlilda qo'llanishi organik analitik reagentlar afzalligi va analitik xossalarining asosiy mezonlari sifatida anorganik ionlar bilan ular reaksiyalari saralovchanligi va sezuvchanligining yuqoriligi qabul qilingan. oar laming saralovchanligi deganda, muayyan sharoitda ma’lum, chekangan sondagi ionlar...

This file contains 35 pages in PPTX format (792.0 KB). To download "analitik kimyo da organik reagentlar", click the Telegram button on the left.

Tags: analitik kimyo da organik reage… PPTX 35 pages Free download Telegram