teri va tanosil kasalliklari darsligi

DOC 231 pages 10.1 MB Free download

231 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 10.1 MB

File type DOC

Pages 231

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 231

s s. s. arifov, e. u. eshboyev teri va tanosil kasalliklari uzbekistan respublikasi sog‘liqni saqlash vazirligi, sog‘liqni saqlash bo‘yicha ilmiy metodik birlashma tibbiyot oliy o‘quv yurtlarining talabalari uchun darslik sifatida tavsiya etgan. o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi davlat ilmiy nashriyoti toshkent taqrizchi: r. a. kapkayev i toshkent davlat tibbiyot institutining teri va tanosil kasalliklari kafedrasi mudiri, respublikada xizmat ko‘rsatgan fan arbobi, professor. darslik tibbiyet institutlarining yuqori kurs talabalariga mo‘ljallangan. shu bilan birga undan amaliyotda ishlayotgan dermatovenerolog, akusher-ginekolog, urolog‘lar va klinik diagnostika laboratoriya mutaxassislari ham foydalanishlari mumkin. isbn s—89890—134 — 5© «o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» davlat ilmiy nashriyoti so‘z boshi keyingi yillarda dermatovenerologiya (teri va tanosil kasalliklari) ko‘payib ketganligi sababli bu fanga e’tibor oshib bormoqda. yangi tibbiyot institutlari qoshida teri va tanosil kasalliklari kafedralari tashkil etildi, katta shaharlar, viloyat va tuman markazlarida esa zamonaviy asbob-uskunalar bilan jihozlangan teri va tanosil kasalliklari dispanserlari ishlab turibdi. ammo tibbiyot institutlarining yuqori kurs talabalari hamda dermatovenerologiya sohasida ishlovchi …

2 / 231

asalliklar .etiologik, patogenetik va klinik kurinishiga qarab guruhlarga bo‘lib joylashtirilgan. shu bilan birga o‘lkamiz uchun xos ba’zi teri kasalliklari, jumladan, leyshmanioz, vitiligo (pes), fotodermatoz va irsiy kasalliklarga xam keng urin berilgan. tanosil kasalliklari — zaxm, so‘zak haqida tuliq zamonaviy ma’lumotlar keltirilgan. xx asrga kelib jinsiy yul bilan yukadigan kasalliklar soni oshib bormoqda. jahon sog‘likni saqlash tashkilotining ma’lumotiga qaraganda ular soni 20 dan oshdi. biz yuqoridagi dalillarga tayangan holda jinsiy yul bilan yukadigan kasalliklardan trixomoniaz, xlamidioz, ureaplazmoz va genital gerpesni keng yoritib, ularni zamonaviy aniqlash va davolash usullariga alohida e’tibor berdik. teri-tanosil kasalliklarida ham barcha yuqumli kasalliklardagi kabi laboratoriya tekshirish natijalarining hissasi juda kattadir. shu vaqtgacha chiqarilgan darsliklarda dermato-venerologiyada qo‘llaniladigan laboratoriya tekshirish usullari umuman berilmagan yoki qisqacha bayon etilgan edi. vaholanki, laboratoriya tekshirish usullarini bilish talaba va mu-taxassislarning klinik fikr yuritishlari va kasallik mohiyatini to‘lsq anglab yetishlarida katta ahamiyat kasb etadi. shuni nazarda tutgan holda darslikda teri va tanosil kasalliklarini aniklashda …

3 / 231

istemaga solib, qo‘tir, moxov, alopetsiya, uchuq va boshqa dermatozlar xaqida ma’lumotlar bergan. qadimiy rim vrachi selz (eramizgacha bulgan 30-yil -eramizning 50- yili) chipqon, infiltrativ-yiringli trixofitiya, psoriaz va boshqa kasalliklar to‘g‘risida batafsil yozib, bu dermatozlarni davolashda ultrabinafsha nurlar, ilik fizik omillardan foydalanishni tavsiya etgan. o‘rta osiyolik olim abu ali ibn sino o‘zining «tib qonunlari» nomli asarida ekzema (gush), kichima va ko‘tir kasalligining belgilarini va ularni davolash usullarini yozib koldirgan. dermatologiya fanining rivojlanishi xvi asrning ikkinchi yarmida fizika, kimyo, biologiya fanlarida qilingan kashfiyotlar bilan uzviy bog‘liqdir. umumiy meditsina bilan shug‘ullangan shifokorlar orasidan teri va tanosil kasalliklari bo‘yicha mutaxassislar ajralib chiqdi. xviii asrda teri-tanosil kasalliklarining etiologiyasi, patogenezi va klinikasini o‘rganish juda ham avj oldi va ingliz, fransuz, nemis dermatologiya maktablari paydo bo‘ldi. ingliz dermatologik maktabiga asos solgan olimlar willan (1757—1812) va bateman (1778—1821) teri va tanosil kasalliklarini o‘rganishda morfologik yo‘nalishni tanladilar. ular tomonidan taklif etilgan dermatozlar klassifikatsiyasi toshmalar (dog, tugun, pufakcha va boshqalar) …

4 / 231

o‘rgandi. uning o‘quvchisi kaposi (1837—1902) esa pigmentli kseroderma, sarkoma, bolalarning varitselliform ekzemasi kabi dermatozlarni birinchi bo‘lib ta’riflab berdi. rossiyada teri va tanosil kasalliklariga asos solgan olimlardan a. g. polotebnev (1838—1907), a. i. pospelov (1846— 1919) o‘zlarining ilmiy izlanishlarida teridagi patologik o‘zgarishlar ichki a’zo, nerv sistemasi xastaliklari, atrof-muhitning salbiy ta’siri oqibatida kelib chiqadi deb tushuntirganlar. a. g. polotebnev tomonidan yaratilgan «dermatologik tadqiqotlar» kitobi hozir ham o‘z ahamiyatini yo‘qotgan emas. agar a. g. polotebnev rus dermatologiyasining otasi bo‘lsa, v. m. tarnovskiy (1837—1906) rus venerologiyasining asoschisi hisoblanadi. u «ayol va bolalarda venerik kasalliklarni aniqlash» (1863) kitobini chop etdi, zaxm bilan og‘rigan bolalar va ayollarni davolash uchun kalinkin kasalxonasida maxsus bo‘lim ochdi, peterburgda sifilidologiya va dermatologiya jamiyatini tuzdi. sobiq itgifoqda olimlardan t. p. pavlov (1860—1932), s. t. pavlov (1897—1971), p. v. kojevnikov (1898—1969), n. s. vedrov (1891 — 1949), l. n. mashkilleyson (1898—1964), a. i. kartamishev (1897—1973), n. s. smelov (1898—1975), yu. k. skripkin …

5 / 231

ishlar olib bormoqdalar. umumiy qism odam terisi butun gavdani berkitib turuvchi qoplam bo‘lib qolmay, balki barcha ichki a’zolar bilan chambarchas bog‘lanib, qator muhim vazifalarni bajaradi. odam sog‘lig‘i, yurak, qon tomirlar, endokrin nerv sistemalari funksiyalari bilan bir qatorda, terining funksiyasi, xususiyatiga ham bogliq. terining barcha xususiyatlarini o‘rganish uchun dermatologiya sohasidagi mutaxassis teri anatomiyasi, gistologiyasi va fiziologiyasini albatta bilishi zarur. teri anatomiyasi, gistologiyasi, fiziologiyasi va gigiyenasi katta yoshdagi odam terisining umumiy sathi 1,5-2 m2, qalinligi tananing turli joyida turlicha bo‘lib, 0,5 mm dan 2 mm gacha, kaft va tovonda 4 mm gacha yetadi. odam terisi butun badanni qoplab, og‘iz, burun, siydik chiqarish kanali, anus soxasida shilliq pardalarga aylanadi. og‘irligi gavda ogirligining 16—18% ini, teri osti yog‘ qavatisiz esa 5% ini tashkil qiladi. terining 70 % i suv, 30% i oqsillar (kollagen, elastin, retikulin), uglevodlar (glukoza, glikogen, mukopolisaxaridlar), lipidlar, mineral tuzlar (natriy, magniy, kalsiy) va fermentlardan iborat. teri o‘ziga xos rang va tusga …

Want to read more?

Download all 231 pages for free via Telegram.

Download full file

About "teri va tanosil kasalliklari darsligi"

s s. s. arifov, e. u. eshboyev teri va tanosil kasalliklari uzbekistan respublikasi sog‘liqni saqlash vazirligi, sog‘liqni saqlash bo‘yicha ilmiy metodik birlashma tibbiyot oliy o‘quv yurtlarining talabalari uchun darslik sifatida tavsiya etgan. o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi davlat ilmiy nashriyoti toshkent taqrizchi: r. a. kapkayev i toshkent davlat tibbiyot institutining teri va tanosil kasalliklari kafedrasi mudiri, respublikada xizmat ko‘rsatgan fan arbobi, professor. darslik tibbiyet institutlarining yuqori kurs talabalariga mo‘ljallangan. shu bilan birga undan amaliyotda ishlayotgan dermatovenerolog, akusher-ginekolog, urolog‘lar va klinik diagnostika laboratoriya mutaxassislari ham foydalanishlari mumkin. isbn s—89890—134 — 5© «o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» davlat ilmiy...

This file contains 231 pages in DOC format (10.1 MB). To download "teri va tanosil kasalliklari darsligi", click the Telegram button on the left.

Tags: teri va tanosil kasalliklari da… DOC 231 pages Free download Telegram