markaziy osiyoda jismoniy tarbiya va olimpiya harakati

PPTX 61 pages 507.3 KB Free download

61 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 507.3 KB

File type PPTX

Pages 61

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 61

prezentatsiya powerpoint 5-mavzu: ii-modul. o‘zbekistonda jismoniy tarbiya va olimpiya harakati. markaziy osiyoda qadimgi davr va o‘rta asrlarda jismoniy tarbiya reja 1. qadimgi davrda markaziy osiyoda jismoniy tarbiyaga oid arxeologik topilmalar va yozma manbalar. 2. “avesto” - qadimgi yozma ma’naviy va ma’rifiy manba sifatida. 3. qadimgi markaziy osiyo xalqlarining ta’lim-tarbiya tizimi va turmush tarzida jismoniy tarbiyaning ahamiyati. 4. qadimgi ajdodlarimiz jismoniy tarbiyasining xususiyatlari. 5. qadimgi o‘zbekiston xalqlarining o‘yinlari va jismoniy mashqlarining umumiy tavsifi. 6. markaziy osiyoda o‘rta asrlar davrida jismoniy tarbiya (ix - xvi asrlar). 7. sharqning buyuk alloma va mutafakkirlarining jismoniy tarbiya to‘g‘risidagi fikrlari. 8. abu ali ibn sinoning “tib qonunlari” asarida jismoniy tarbiya to‘g‘risida. 9. amir temurning harbiy-jismoniy ta’limoti. 10. o‘rta asrlar davrida markaziy osiyo xalqlarining jismoniy mashqlari va milliy o‘yinlari. qadimgi davr va o‘rta asrlar davrida jismoniy tarbiya (miloddan avvalgi viii ming yillik – milodiy xvi asr) markaziy osiyoga zamonaviy sportning kirib kelishi davri (xix asrning oxiri - …

2 / 61

toshlardan qurol yasashni takomillashtirib, yirik hayvonlarni va baliq ovlash keng tarqalgan. olov chiqarish vositalarini ixtiro qilib, yashash uchun g‘or, yer to‘la, chayla va boshqa boshpanalardan foydalanishgan. bu jarayonlar esa barchaning jismonan baquvvat, epchil, kuchli, chaqqon bo‘lishini talab etgan. ilmiy tadqiqotlarning guvohlik berishicha, teshiktosh (surxondaryo), afrosiyob (samarqand), xo‘jakent, obirahmat (toshkent viloyati), farg‘ona vodiysidagi makonlar va boshqa joylarda topilgan turli ashyoviy dalillar o‘rganilgan. yuqori paleolit davri miloddan oldingi 40 ming yillikdan 12 ming yillikka qadar davom etgan. bu davrda markaziy osiyoda iqlim quruq, o‘zgarib turuvchi bo‘lgan. sovuq iqlim sharoitida yashagan hayvonlar-serjun karkidonlar, yovvoyi otlar, kiyiklar va boshqalar paydo bo‘lgan. hayvonlarni ovlashga ixtisoslashuv o‘sha davr odamlarining yashash manbalariga aylangan. amudaryo, sirdaryo va zarafshonning quyi oqimidagi qator ko‘llarda baliqchilik bilan shug‘ullanish, ularning o‘troq holda yashashiga sabab bo‘lgan. markaziy osiyoning nihoyatda boy ovchi va baliqchi jamoalari yodgorliklari ichida markaziy farg‘onaning neolit yodgorliklari - zambar, taynoq, yangiqadam, madiyor, sariqsuv, ming buloq kabilar ajralib turadi. so‘nggi paleolit …

3 / 61

sh ko‘tarish, daraxtlarga tirmashib chiqish, suvda tez suzish, nayza sanchish kabi murakkab o‘yinlar, mashqlar o‘rgatilgan. eng qadimgi davrda yashagan ajdodlarimizning dastlabki urf-odatlari, an’anaviy marosimlari, ommaviy tadbirlari, kundalik turmush tarzi qadimgi afsonalar, rivoyatlar, xalq ertaklarida o‘z aksini topgan. bu rivoyatlar, afsonalar massagetlar, saklar, xorazmiylar, so‘g‘dlar, parfiyaliklar yashagan davrlarga borib taqaladi. «avesto», «alpomish», «go‘ro‘g‘li», «qirqqiz», «manas», «to‘maris» kabi tarixiy manbalarda qadimgi davrda jismoniy tarbiya vositalarining - turli o‘yinlar, otda yurish, kurash, kamondan o‘q otish va boshqa mashqlarning qo‘llanilishi haqida ma’lumotlar bor. tarixiy manbalarga qaraganda mamlakatimizda yashab, hayot kechirgan ilk ajdodlarimiz bundan 40 ming yillar avvalgi davrga to‘g‘ri keladi. ular haqida surxondaryoning dalvarzin tepa, teshiktosh, samarqandning afrosiyob, toshkent viloyatining sirdaryo sohillari va boshqa joylarda o‘tkazilgan arxeologik topilmalar guvohlik beradi. miloddan avvalgi 481 (480) - 431 (425) yillarda yashagan yunon tarixchisi gerodotning «tarix» kitobida qadimgi forslar, saklar va massagetlarning tarbiyaviy qarashlari, jumladan jismoniy tarbiyaga oid muhim ma’lumotlar berilgan. saklar, massagetlar va forslarning eng sharaflaydigan …

4 / 61

aham ko‘radilar”, deb yozib qoldirgan tarixdan ma’lumki, dastlab amudaryoning o‘ng qirg‘og‘idagi yerlar turon, chap qirg‘og‘idagi yerlar esa eron, deb yuritilgan. miloddan oldin ahamoniylar saklar va massagetlarning yerlariga hujum qilib turgan. eron shohi kir sak va massagetlarga qarshi urushib 529 yilda mag‘lubiyatga uchragan. gerodotning «tarix» kitobida massagetlar malikasi to‘marisning eron shohi kir bilan olib borgan jang voqealari tasvirlangan. jangda to‘maris g‘olib chiqib, kirning boshini olib, qon bilan to‘ldirilgan meshga solib: «sen umr bo‘yi qonga to‘ymading. o‘z ontim bo‘yicha seni qon bilan sug‘ordim», deydi. o‘sha davrlarda to‘maris kabi ayollardan sarkardalar chiqqan va janglarda har tomonlama kuch ko‘rsatgan. polienning “harbiy hiylalar” asarida saklarga qarshi doroning bosqinchilik yurishi to‘g‘risida ma’lumotlar bor. bu asarda saklar qahramoni shiroqning vatanparvarligi va jasorati ibrat sifatida ko‘rsatilgan. markaziy osiyo xalqlarining ijtimoiy tuzumi, madaniyati haqidagi ma’lumotlar xitoy manbalarida ham uchraydi. miloddan avvalgi 138 yilda markaziy osiyoga kelgan xitoy elchisi - syuan tzyan o‘zining “tarixiy bitiklar” kitobida qiziqarli ma’lumotlar qoldirgan. xitoy …

5 / 61

holida yigʻilgan, bizgacha ularning chorak qismi (4 dan 1 qismi) yetib kelgan. tiklangan matnga „zand“ nomi bilan sharhlar bitilgan. „avesto“ toʻrt qismdan iborat: 1. yasna („diniy marosimlar“), 2. yasht (maʼno jihatdan yasnaga yaqin), 3. visparad („barcha ilohlar haqidagi kitob“), 4. vendidad („yovuz ruhlarga qarshi qonunlar majmuasi“). dinshunoslikda avesto uch tarixiy qatlamga ajratilgan: 1. eng qadimiy qismi miloddan avvalgi 3 ming yillikda vujudga kelgan yashtlardir; ularda urug’chilik tuzumidagi e’tiqodlar, ko’p xudolik tasavvurlari tasvirlangan; 2. gatlar deb atalgan qismidir. bunda ahuramazda nomli xudo haqida uydirmalar yozilgan. uni zardusht yozgan deb tahmin qilinadi. 3. qadimiy ko’pxudolik va keyingi yakkaxudolik g’oyalari orasidagi kurash sharoitlarida eramizdan avvalgi v-asrda har ikkisini kelishtirgan mazdakiylik dini shakllangan. avesto bu dinning oxirgi va asosiy qismini tashkil etdi. markaziy osiyoni eron ahamoniylari, keyinchalik (miloddan avval 329-327 yillarda) aleksandr makedonskiy bosib olib, o‘zlarining madaniyati, dini va ijtimoiy-iqtisodiy boshqarish usullarini o‘rnatganlar. tarixiy manbalarning guvohlik berishicha, aleksandr makedonskiy miloddan avvalgi 334 yilda 30000 …

Want to read more?

Download all 61 pages for free via Telegram.

Download full file

About "markaziy osiyoda jismoniy tarbiya va olimpiya harakati"

prezentatsiya powerpoint 5-mavzu: ii-modul. o‘zbekistonda jismoniy tarbiya va olimpiya harakati. markaziy osiyoda qadimgi davr va o‘rta asrlarda jismoniy tarbiya reja 1. qadimgi davrda markaziy osiyoda jismoniy tarbiyaga oid arxeologik topilmalar va yozma manbalar. 2. “avesto” - qadimgi yozma ma’naviy va ma’rifiy manba sifatida. 3. qadimgi markaziy osiyo xalqlarining ta’lim-tarbiya tizimi va turmush tarzida jismoniy tarbiyaning ahamiyati. 4. qadimgi ajdodlarimiz jismoniy tarbiyasining xususiyatlari. 5. qadimgi o‘zbekiston xalqlarining o‘yinlari va jismoniy mashqlarining umumiy tavsifi. 6. markaziy osiyoda o‘rta asrlar davrida jismoniy tarbiya (ix - xvi asrlar). 7. sharqning buyuk alloma va mutafakkirlarining jismoniy tarbiya to‘g‘risidagi fikrlari. 8. abu ali ibn sinoning “tib qonunlari” a...

This file contains 61 pages in PPTX format (507.3 KB). To download "markaziy osiyoda jismoniy tarbiya va olimpiya harakati", click the Telegram button on the left.

Tags: markaziy osiyoda jismoniy tarbi… PPTX 61 pages Free download Telegram