o'zbekistonda jismoniy tarbiya va olimpiya harakati

DOCX 11 pages 38.8 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 38.8 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

ii – modul. o’zbekistonda jismoniy tarbiya va olimpiya harakati 4- mavzu. markaziy osiyo va o‘zbekistonga hozirgi zamon sportining kirib kelishi (xix asr oxiri – xx asrning boshlari) reja: 1. xix asrning oxiri-xx asrning boshlarida markaziy osiyoda zamonaviy sportning rivojlanishi. 2. maktab va gimnaziyalarda jismoniy tarbiya. 3. ma’rifatparvar jadidchilik harakati namoyandalarining jismoniy tarbiya to‘g‘risidagi fikrlari. 4. a.avloniyning “turkiy guliston yoxud axloq” asarida jismoniy tarbiya to‘g‘risidagi qarashlari. 5. turkistonda ilk sport to‘garaklari va sport jamiyatlarining tuzilishi. markaziy osiyo va o’zbekistonga hozirgi zamon sportining kirib kelishi (xix asr oxiri – xx asrning boshlari) xix asrning oxiri-xx asrning boshlarida markaziy osiyoda zamonaviy sportning rivojlanishi. maktab va gimnaziyalarda jismoniy tarbiya. ma’rifatparvar jadidchilik harakati namoyandalarining jismoniy tarbiya to’g’risidagi fikrlari. a.avloniyning “turkiy guliston yoxud axloq” asarida jismoniy tarbiya to’g’risidagi qarashlari. turkistonda ilk sport to’garaklari va sport jamiyatlarining tuzilishi. o'zbekiston mustaqilligi sharoitida sobiq ittifoq davrida nashr etilgan o'quv qo'llanmalar va turli manbalarni o'iganishda xolisona va tanqidiy yondashishni taqozo …

2 / 11

shqaruv shakli feodal monarxiyalardan iborat bo’lgan. xonlikda hokimiyat huquqi chegaralanmagan amirlar ixtiyorida bo’lgan. jamiyat hayoti shariat qonunlariga asoslangan holda shakllantirilgan edi. xonlikda shayxulislom katta mavqega ega bo’lgan. u eng yirik ruhoniy va sud ishlarining sardori hisoblanib, jamiyatning ma’naviy hayotini boshqargan. undan keyingi o’rinda qozikalon (oliy sud) turgan. shuningdek, qo’shin uchun alohida qozi tayinlangan. xonlikdagi qo’shin tuzilishiga doir ayrim ma’lumotlarga ko’ra, u asosan otliqlardan tashkil topib, markaz, o’ng va chap qanotlarga bo’lingan. markaz harbiy qismining oldingi safida bayroqdor jangchilar turgan. rus manbalarining ko’rsatishicha, xonlik qo’shinida misdan 13 ta kichkina to’p, yetarli darajada porox bo’lgan. xviii asrning oxirgi choragiga doir ma’lumotlarga qaraganda, xon 10 ming kishi atrofida qo’shin to’plash imkoniga ega edi. xix asrning boshlarida cho’yandan yasalgan to’plardan foydalanilgan. xix asrning boshlarida yollanma askarlarning soni 19 ming kishiga borib, turli shahar va harbiy istehkomlarda harbiy xizmatni o’taganlar. xix asrning o’rtalarida esa, harbiy qismlarning soni ancha oshib, to’plardan va miltiqlardan foydalanish nisbatan kuchayib …

3 / 11

ning 30-yillarida paydo bo’ldi va ular sarbozlar deb atalardi. 2 ming nafar sarbozlar o’ziga xos kalta, qizil forma mundir kiyib yurar, nayzali miltiq va to’pponchalar bilan qurollangan edilar. sarbozlar oddiy xalq orasidan tanlab olinar edi. har yili ularga harbiy yurish va qurolni ishlatish usullari o’rgatilardi. sarbozlar qo’shini xix asrning o’rtalarida 80 ga yaqin to’p bilan qurollangan va amirning asosiy kuchi hisoblangan. sarbozlar shahar tashqarisida, qishloqda oilalari bilan birga yashar va xizmatdan bo’sh vaqtlarida o’z xo’jaliklari bilan shug’ullanardilar. urush vaqtida qamal va boshqa ishlarni bajarish uchun dehqonlardan yordamchi lashkarlar – qoracherik olinar edi. bu majburiyat dehqonlar uchun juda og’ir edi. xonlikda davlat tuzilishi buxoronikidan deyarli farq qilmagan. xon huquqi chegaralanmagan holda davlatni boshqargan. undan keyingi eng nufuzli lavozim vazir yoki qushbegi hisoblanib, soliqlarni to’plash va umuman xonning barcha topshiriqlarini bajarish bilan shug’ullangan. shaharlarni hokimlar va ularning yordamchilari bo’lmish yuzboshilar va oqsoqollar idora qilganlar. xonlik hayotida shayxulislom (oxun) va mufti salmoqli o’rin …

4 / 11

nga olishgan. biylarga 50 tangadan 100 tangagacha, yuzboshilarga 10 tangadan 20 tangagacha maosh tayinlangan. xon saroyida yaxshi qurollangan 1000 kishi xizmat qilgan. qo’shinning asosiy qismi qilich, o’q-yoy va nayza bilan qurollangan. oz miqdorda pilta miltiq va to’plar bor edi. unda o’zbeklar bilan bir qatorda turkmanlar, qozoqlar va qoraqalpoqlar xizmat qilganlar. xiva xonligining qo’shini harbiy texnika jihatdan ancha orqada edi. qo’qon xonligidagi hokimiyatni boshqaruv tartiblari buxoro va xiva xonliklaridan deyarli farq qilmagan. bu yerda ham xon cheklanmagan huquqga ega bo’lib, o’zining xohish-irodasiga ko’ra ish yuritgan. qo’shinda mingboshi, beshyuzboshi, yuzboshi va o’nboshi lavozimlari bo’lgan. uning muayyan qismi muntazam xizmatni o’tab, ko’pchiligi tinchlik paytida dehqonchilik, hunarmandchilik va boshqa ishlar bilan shug’ullangan. harbiy xizmatni o’tovchilarga bir ot va egar-jabduq berilgan. yuzboshi bir yilga – 147 so’m, ellikboshiga – 98 so’m, o’nboshiga – 65 so’m, oddiy sarbozga – 48 so’m haq to’langan. viloyatlardagi qo’shin hokim tomonidan ta’minlangan, poytaxtdagisi hukumat zimmasida bo’lgan. qo’shin qilich, nayza, piltali …

5 / 11

a ta’sir ko’rsatib kelgan. xonliklarda ta’lim tizimi faqat diniy o’quv muassasalaridan iborat bo’lgan. ta’lim muassasalarining asosiy turlariga boshlang’ich ma’lumot beradigan maktab hamda o’rta va oliy diniy ta’lim beradigan madrasalar kirgan edi. madrasalarda talabalar diniy falsafa, arab tilining grammatikasi, musulmon huquqlari, mantiq ilmlarini o’rganishgan. maktab va madrasalarda jismoniy tarbiya darslari bo’lmagan. jismoniy mashq bajarish, hatto serharakat o’yinlar o’ynash ham ruhsat etilmagan. shunga qaramasdan, xalq o'zlarining milliy o'yinlarini tashkil qilishni davom ettirdi. kurash, poyga, uloq, darbozlik, akrobatika, harakatli o'yinlar keng tarqaldi. navro'z, hosil bayrami va boshqa udumlarga bag'ishlangan xalq sayllari hamda katta to'ylarda polvonlarning bellashuvi, mohir chavandozlarning chaqqonligi, darboz o'yinlari, arqon tortishish, tosh ko'tarish kabi o'yin va namoyishlari hammani hayratga solar va juda qiziqarli bo'lgan. markaziy osiyoda jismoniy tarbiya doimo an’anaviy hususiyatlarga ega bo’lgan. jismoniy mashqlar empirik tarzda (yunoncha empeiria - tajriba yo’li bilan) vujudga kelgan va ilmga asoslanmagan bo’lsa ham, hamisha chuqur halq an’analarini o’zida saqlab kelgan. jumladan, milliy jismoniy madaniyat …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbekistonda jismoniy tarbiya va olimpiya harakati"

ii – modul. o’zbekistonda jismoniy tarbiya va olimpiya harakati 4- mavzu. markaziy osiyo va o‘zbekistonga hozirgi zamon sportining kirib kelishi (xix asr oxiri – xx asrning boshlari) reja: 1. xix asrning oxiri-xx asrning boshlarida markaziy osiyoda zamonaviy sportning rivojlanishi. 2. maktab va gimnaziyalarda jismoniy tarbiya. 3. ma’rifatparvar jadidchilik harakati namoyandalarining jismoniy tarbiya to‘g‘risidagi fikrlari. 4. a.avloniyning “turkiy guliston yoxud axloq” asarida jismoniy tarbiya to‘g‘risidagi qarashlari. 5. turkistonda ilk sport to‘garaklari va sport jamiyatlarining tuzilishi. markaziy osiyo va o’zbekistonga hozirgi zamon sportining kirib kelishi (xix asr oxiri – xx asrning boshlari) xix asrning oxiri-xx asrning boshlarida markaziy osiyoda zamonaviy sportning rivojlanishi. m...

This file contains 11 pages in DOCX format (38.8 KB). To download "o'zbekistonda jismoniy tarbiya va olimpiya harakati", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbekistonda jismoniy tarbiya … DOCX 11 pages Free download Telegram