tayanch-xarakat apparatining yosh xususiyatlari va gigienasi

PDF 15 стр. 361,8 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 361,8 КБ

Тип файла PDF

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

5. ma’ruza. tayanch-xarakat apparatining yosh xususiyatlari va gigienasi. reja: 1. tayanch-xarakat apparatiining ahamiyati va vazifasi. 2. odam skeletinnig umumiy tuzilishi va yosh xususiyatlari. 3. suyak tuzilishi, birikishi, va uning yosh xususiyatlari. 4. umurtqa pog’onasi va ko‘krak qafasi skeletining shakllanishi. 5. bosh va qo’l-oyoq skeletining o’sishi va rivojlanishi. 6. muskul sistemasi. muskullarning dinamik va statik ishi. 7. muskullaming rivojlanishi. 8. turli yosh davrda muskullar kuchi, tezligi, chaqqonligi, chidamligi. 9. charchash uning fiziologik mexanizmi. 10. qaddi-qomat va uning kamchiliklari. 11. skolioz, uning kelib chiqish sabablari va uni oldini olish. 12. yassioyoqlik, uning kelib chiqish sabablari va uni oldini olish. tayanch so’z va iboralar. odam skeleti, tog`aylar va boylamlar, naysimon suyaklar, yassi suyaklar, suyak tuzilishi, suyaklarning birikishi, umurtqa pog’onasi, ko‘krak qafasi skeleti, bosh skeleti. qo’l skeleti, oyoq skeleti, muskul sistemasi, muskullarning ishi, muskul kuchi, chaqqonlik, chidamlik, charchash, qad-qomat, kifotik qad-qomat, lordotik qad qomat, skoliotik qad-qomat, yassioyoqlik. tayanch-xarakat apparatining ahamiyati va vazifasi. harakat organlari …

2 / 15

va chanoq, umurtqa pog’onasi tanasi kabi qismlari, miya, o’pka, yurak, ichaklar kabi hayotiy muhim organlarni joylashadigan joyi va himoyachisi bo’lib hisoblanadi. yaqin vaqtlargacha odamlar organizmidagi skeletning roli, tananing tayanch va harakat faoliyatidagi ishtiroki bilan uning funksiyasi chegaralangan deb hisoblanardi. ana shundan «tayanch-harakat apparatlari» degan atama yuzaga kelgan. hozirda skeletni funksiyasi juda keng ekanligi aniqlangan. skelet moddalar almashinuvida faol ishtirok etadi, aynan qonning mineral tarkibini ma’lum darajada ushlab turilishini ta’minlaydi. bundan tashqari suyaklar tarkibiga kiruvchi qator moddalar (kalsiy, fosfor, limon kislotasi va boshq.) zarur bo’lgan paytlarda almashinuv reaksiyalariga yengil qo’shiladi. ko’pchilik muskullar suyaklarga tutashgan bo’ladi. muskullar skelet suyaklarini harakatga keltiradi va ish bajaradi. ko’plab muskullar, tana bo’shlig’ini o’rab ichki organlarni himoya qiladi. odam skeletinnig umumiy tuzilishi va yosh xususiyatlari. skelet («quritilgan» degan ma’noni anglatadi) 206 dan ortiq alohida suyaklardan tashkil topgan bo‘lib, bularning 85 tasi juft, 36 tasi toq suyaklardan iborat. skeletdagi ba’zi suyaklar (miya qutisi, yuz suyaklari, qisman o‘mrov suyagi …

3 / 15

ydi. suyak usti pardasi ko‘p miqdordagi qon tomirlar, nervlar bilan ta’minlangandir. ular suyak usti pardasi orqali suyakning ichki qismiga o‘tadi. suyak shikastlanganda yoki kasallanganda suyak usti pardasi hujayralari hisobiga suyak asli holiga keladi. suyak usti pardasiga bog'lamlar va muskullar birikadi. bu parda tagida suyakning zich qavati bo‘hb, uning tagida g'ovak qavat joylashgan. uzun suyaklarning ichki qismida suyakning bo‘yi barobar bo‘shliq bo'ladi. yangi tug‘ilgan va go‘dak bolalar uzun naysimon suyaklarining bo‘shliq qismida qizil ilik bo'lib o'sish jarayonida uning o'rniga sariq ilik hosil bo'ladi. naysimon suyaklarning ikki uchida, ba’zan yassi suyaklarda 15 yoshgacha qizil ilik saqlanadi. suyaklar shakli va tuzilishiga ko'ra naysimon, yassi va aralash suyaklarga bo'linadi. naysimon suyaklar qo'l-oyoq skeleti tarkibiga kirib, ular orasida uzunlari yelka, bilak, tirsak, son suyaklari kaltalari qo'l va oyoq kaft va barmoq suyaklari hisoblanadi. har bir naysimon suyakning tanasi (diafiz) va ikki uchi (epifíz) farq qilinadi. yassi suyaklarning shakli har xil bo'lib, ularga kallaning qoplovchi suyaklari, …

4 / 15

tuzlari ko'p bo'ladi. suyaklarning tuzilishi va kimyoviy tarkibi o'zgarishi bilan ularning fizik xossalari ham o'zgaradi. bolalarning suyagi, tog'aylari mayin, qayishqoq bo'ladi. 7 yoshda naysimon suyaklarning tuzilishi katta odamlarnikiga o'xshashdir. lekin 10- 12 yoshlarda suyakning g'ovak moddasi jadal o'zgaradi. bolaning yoshi qancha kichik bo'lsa, suyak ust pardasi suyakning zich qavatiga shuncha yopishadi, 7 yoshda suyak ust pardasi zich qavatdan ajralib turadi. 7 dan 10 yoshgacha naysimon suyaklarning ilik qismi o'sishi sekinlashadi, 11-12 yoshdan 18 yoshgacha naysimon suyaklar to'la shakllanib bo'ladi. suyaklarning birikishi. suyaklarning harakatlanmaydigan, kam harakatlanadigan va harakatlanuvchi birikishlari yoki bug’unlari farqlanadi. suyaklarning harakatlanmaydigan birikishi ularning o’sib bir-biriga birikib ketishi bilan yuz beradi. bunday paytlarda harakat juda chegaralangan yoki umuman bo’lmaydi. masalan, bosh miya qutisining harakatlanmasligiga uning ko’plab qirralarining ikkinchi suyakning shunga xos qirralarining chuqurchalariga kirib ketishi natijasida erishiladi. suyaklarning bunday birikishi «tikish» - «tikilish» degan nom oldi. suyaklar orasidagi egiluvchan tog’ay yopg’ichlarning faoliyati tufayli, kam harakatlanuvchanlikga erishiladi. bunday yopg’ichlar barcha …

5 / 15

llashtiradi. suyaklarning bo’linadigan qismlari juda zich biriktiruvchi to’qimadan iborat bug’un xaltasi bilan (kapsula) o’ralgan bo’ladi. xaltaning tashqi fibrozli qatlami mustahkam va bug’unlarga bo’linuvchi suyaklarni bir-biriga mustahkam bog’lab turadi. xaltaning ichki qatlami, sinovial po’stloq bilan qoplangan bo’lib, bo’g’un bo’shlig’ida mavjud bo’lgan sinovial suyuqlik yog’lovchi sifatida ta’sir ko’rsatadi va ishqalanishni kamayishini ham ta’minlaydi. bug’unlar tashqi tomondan bog’lovchilar bilan mustahkamlangan bo’ladi. suyaklarning yosh xususiyatlari. embrional rivojlanish davrida skelet xuddi biriktiruvchi to’qimalar singari hosil bo’la boshlaydilar. bola tug’ilguniga qadar biriktiruvchi to’qimalar tog’aylar bilan almashinadi, shundan keyingina sekin-asta tog’aylarning parchalanishi boshlanadi va uning o’rniga suyak to’qimalari hosil bo’la boshlaydi. suyaklanish jarayoni organizmning butun rivojlanishi davomida uzoq davom etadi. o’sayotgan organizmlarda uzun suyaklarning uchlari –epifizlar uzoq muddat tog’ayligicha qoladi. yosh-yangi suyaklar bo’yiga –uzunasiga ularning uchlari va tanalari orasida joylashgan tog’aylar hisobiga o’sadilar. suyaklarning o’sishini oxiriga kelib tog’aylar to’liq suyak to’qimalari bilan almashadi. bolalarning suyaklarini o’sishi davomida uning tarkibidagi suvning miqdori kamayadi, mineral moddalarning miqdori esa ortadi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tayanch-xarakat apparatining yosh xususiyatlari va gigienasi"

5. ma’ruza. tayanch-xarakat apparatining yosh xususiyatlari va gigienasi. reja: 1. tayanch-xarakat apparatiining ahamiyati va vazifasi. 2. odam skeletinnig umumiy tuzilishi va yosh xususiyatlari. 3. suyak tuzilishi, birikishi, va uning yosh xususiyatlari. 4. umurtqa pog’onasi va ko‘krak qafasi skeletining shakllanishi. 5. bosh va qo’l-oyoq skeletining o’sishi va rivojlanishi. 6. muskul sistemasi. muskullarning dinamik va statik ishi. 7. muskullaming rivojlanishi. 8. turli yosh davrda muskullar kuchi, tezligi, chaqqonligi, chidamligi. 9. charchash uning fiziologik mexanizmi. 10. qaddi-qomat va uning kamchiliklari. 11. skolioz, uning kelib chiqish sabablari va uni oldini olish. 12. yassioyoqlik, uning kelib chiqish sabablari va uni oldini olish. tayanch so’z va iboralar. odam skeleti, tog`ay...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PDF (361,8 КБ). Чтобы скачать "tayanch-xarakat apparatining yosh xususiyatlari va gigienasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tayanch-xarakat apparatining yo… PDF 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram