birinchi jahon urushining aqsh uchun oqibatlari

PDF 6 pages 150.9 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 150.9 KB

File type PDF

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

1918-1939-yillarda aqsh reja: 1. birinchi jahon urushining aqsh uchun oqibatlari 2. aqshning iqtisodiy jihatdan kuchayishi 3. ikkinchi jahon urushi arafasida aqshning tashqi siyosati birinchi jahon urushi yillarida aqsh qirg‘inchilik urushini cho‘zish, yanada ko‘proq foydani qo‘lga kiritish, boshqa mamlakatlarni iqtisodiy jihatdan qaram qilib qo‘yish maqsadlarini ko‘zda tutdi. aqsh urushning dastlabki yillarida «betaraflik» yo‘lini tutdi, 1917 yil aprelidan jahon urushida ishtirok etdi. aqshdan urushda halok bo‘lgan va yarador bo‘lganlarning soni 300 ming kishidan sal oshdi. ishlab chiqarish va kapitalning konsentratsiyalashuvi yanada kuchayib ketdi. buning natijasida yirik monopolistik birlashmalar, juda katta trestlar vujudga keldi. neft ishlab chiqarish, po‘lat eritish singari yirik sanoat tarmoqlari, temir yo‘llar rokfeller, morgan, dyufon, vanderbild, mellon kabi yirik milliarderlar qo‘lida to‘plandi. bunday monopolistlarning foydasi ikki baravardan ortiq ko‘paydi. ularning olgan foydasi 1914 yil 3 mlrd. 940 mln. dollar bo‘lsa, 1919 yilda 9 mlrd.411 mln. dollarga yetdi. chet mamlakatlarga mahsulot va kapital chiqarish tezlashib ketdi. 1920 yilda chet elga chiqarilgan …

2 / 6

avar oshdi. 1920 yilda aqshda butun dunyoda ishlab chiqarilgan yalpi mahsulotning 47%i yaratildi. boshqa ayrim ko‘rsatkichlar bo‘yicha aqshning yutuqlari yanada salmoqliroq edi. mamlakatda dunyodagi jami avtomobillarning 80%i, neftning 67%i ishlab chiqarilardi. amerika floti urush davomida 10 baravarga o‘sdi. aqsh angliya qatori dunyodagi yetakchi dengiz davlatiga aylandi. urushdan keyingi dastlabki yillardayoq aqshda mamlakat tarixidagi eng shafqatsiz va keng miqyosli qatag‘on avj oldirildi. 1918 yil mayida aqsh hukumati «da’vatkorlik to‘g‘risidagi hujjat»ni e’lon qildi. unga ko‘ra mamlakatdagi mavjud tuzum to‘g‘risida bildirilgan barcha salbiy fikrlar jinoyat deb e’lon qilindi. bunday ayb bilan qamoqqa olingan har qanday odamga 10 ming dollar jarima solish yoki 20 yil muddatga qamoq jazosi ko‘zda tutildi. 1920 yil yanvarida aqsh politsiyasi 70 shaharda taraqqiyparvar tashkilotlarning a’zolariga qarshi tadbir uyushtirdilar. 10 mingdan ortiq kishi qamoqqa olindi. xuddi shu yili kasaba uyushmalari harakati faollari sanalgan italiyalik muhojirlar-sakko va vansetti qamoqqa olindilar. ular bankni o‘g‘irlash va politsiyani o‘ldirishda ayblandilar. 1927 yilda ular elektr …

3 / 6

ing antanta davlatlariga, avvalo sovet rossiyasiga, shuningdek, angliya va fransiyaga qarshi kuchli bir davlat bo‘lib qolishiga intildi. aqsh urushdan keyingi xalqaro munosabatlarga yetakchi rol o‘ynashga, angliya fransiya yaponiyani xitoy hamda boshqa mamlakatlardan siqib chiqarishga urundi. versal sulh shartnomasi angliya va fransiya davlatlarining manfaatlariga muvofiq bo‘lib chiqdi. germaniyaning mustamlakalari angliya, fransiya va yaponiya qo‘liga o‘tdi. germaniyaning xitoydagi mustamlakasi shandun viloyati masalasida parij konferensiyasida ko‘p tortishuvlar bo‘ldi. vilson bu viloyatni keyinchalik aqshga buysindirib olish maqsadida shandunni «kollektiv bo‘lib idora qilish»ni taklif etdi. xitoy delegatsiyasi shandunni xitoyga qaytarilishini talab qildi. yaponiya delegatsiyasi esa shandunni yaponiyaga bo‘ysundirish uchun kurashdi. pirovardida prezident vilson yaponiyaning angliya tomonidan qo‘llab-quvvatlangan shandun haqidagi talablari oldida taslim bo‘ldi. shandun yaponiyaga o‘tdi. 1921 yilda aqsh germaniya va uning sobiq ittifoqchilari bilan separat sulh shartnomalarini tuzdi. yevropa ishlaridan chetda turish, «izolyatsionizm» (ajralib va yakkalanib turish) niqobi ostida aqsh yevropa ishlarida aktivlashib bordi. «izolyatsionizm» amerika burjuaziyasining vilsonizmga qarshi bo‘lgan qismining dunyoda hukmronlik qilishga …

4 / 6

oiralarini pora berib sotib olish, hukumat o‘zgarishlari qilish orqali bu mamlakatlarda o‘z iqtisodiy va siyosiy pozitsiyasini mustahkamlay boshladilar. 1923 yilda «monro doktrinasi»ni yangidan yuzaga chiqarib uni amalga oshirishga harakat qildilar. aqsh bir necha yillar davomida bu mamlakatlarga boshqa kapitalistik mamlakatlarga nisbatan olti baravardan ko‘proq kapital chiqarib, latin amerikasi mamlakatlarini birin-ketin o‘ziga bo‘ysundirdi. aqsh tinch okeaniga, uzoq sharqqa, xitoyga ham katta e’tibor berdi. 1919 yil parij konferensiyasi natijalaridan norozi bo‘lib qolgan aqsh o‘zining iqtisodiy va moliyaviy quvvatidan foydalanib, uzoq sharqqa (xususan xitoyda) va tinch okeandagi o‘z raqiblariga (yaponiya va angliyaga) jiddiy shikast yetkazishga, bir qancha imperialistik davlatlarning uzoq sharq hududlaridagi ziddiyatlaridan foydalanib bu yerda (ayniqsa xitoyda) va tinch okeanda o‘z pozitsiyasini kuchaytirishga harakat qildi. shu maqsadda aqsh 1921 yil noyabridan 1922 yil fevraliga qadar vashingtonda xalqaro konferensiya chaqirdi. konferensiyaning eng asosiy qarorlari quyidagi uchta shartnomada o‘z ifodasini topdi: 1) to‘rt davlatning (aqsh, buyuk britaniya, fransiya va yaponiyaning) «tinch okeandagi bir-birlarining mustamlaka …

5 / 6

hga erishdi. aqsh ittifoqchilari bo‘lgan mamlakatlarning qo‘shma shtatlardan olgan qarzlarini to‘lashlarini vaqti-vaqti bilan qistab turdi va bu masalada aqsh bilan qarzdor mamlakatlar o‘rtasidagi, ayniqsa, aqsh bilan angliya o‘rtasidagi munosabatlar keskinlashdi. aqsh angliyaning qarzlarini ancha og‘ir shartlar asosida to‘lashini talab qildi va nihoyat, 1923 yil fevralida vashingtonda imzolangan aqsh-angliya bitimiga binoan, angliya o‘z qarzlarini 30% kamaytirilgan holda, 67 yil davomida aqshga to‘lash majburiyatini oldi. 1922-1929 yillarda aqshda vaqtincha, qisman stabillashuv yillari bo‘ldi. aqshdagi stabillashuv yevropa mamlakatlaridagi stabillashuvdan ilgariroq (1922 yil oxirida) boshlandi, hamda angliya, fransiya, germaniya, italiya va yaponiyadan oldinda bordi. 1923-1929 yillarda aqshdagi sanoat mahsulotining umumiy hajmi 20% oshdi, yollanma ishchilar soni esa 7,6% kamaydi. 1926-1929 yillarda aqsh sanoat mahsuloti yuqoridagi 5 ta mamlakat mahsulotidan 9% ortiq bo‘ldi. 1928-1929 yillarda aqsh iqtisodiyotining juda yuksalgan yillari bo‘ldi. stabillashuv yillarida kapital tez konsentratsiyalashdi va markazlashdi. juda ko‘p sanoat korxonalari birlashtirildi minglab kichik va o‘rta korxonalar tugatildi. qishloq xo‘jaligida ham yirik fermer- kapitalistlar …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "birinchi jahon urushining aqsh uchun oqibatlari"

1918-1939-yillarda aqsh reja: 1. birinchi jahon urushining aqsh uchun oqibatlari 2. aqshning iqtisodiy jihatdan kuchayishi 3. ikkinchi jahon urushi arafasida aqshning tashqi siyosati birinchi jahon urushi yillarida aqsh qirg‘inchilik urushini cho‘zish, yanada ko‘proq foydani qo‘lga kiritish, boshqa mamlakatlarni iqtisodiy jihatdan qaram qilib qo‘yish maqsadlarini ko‘zda tutdi. aqsh urushning dastlabki yillarida «betaraflik» yo‘lini tutdi, 1917 yil aprelidan jahon urushida ishtirok etdi. aqshdan urushda halok bo‘lgan va yarador bo‘lganlarning soni 300 ming kishidan sal oshdi. ishlab chiqarish va kapitalning konsentratsiyalashuvi yanada kuchayib ketdi. buning natijasida yirik monopolistik birlashmalar, juda katta trestlar vujudga keldi. neft ishlab chiqarish, po‘lat eritish singari yirik san...

This file contains 6 pages in PDF format (150.9 KB). To download "birinchi jahon urushining aqsh uchun oqibatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: birinchi jahon urushining aqsh … PDF 6 pages Free download Telegram