o'zbek ma'naviyati: tarixiy bosqichlar

DOCX 29 pages 109.5 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 109.5 KB

File type DOCX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

3-mavzu: milliy –ma'naviy taraqqiyotimizda dinlarning ijtimoiy o'rni reja: 1. milliy ma'naviyat tarixiy hodisa sifatida.milliy ma'naviyatimizning takomil bosqichlari. 1. dunyo dinlari. buddizm va xristianlik dinlari mohiyati va ma'naviyat 1. mintaqa madaniyatlarida din va ma'niaviyat nisbati. 1. markaziy osivo xalqlari madaniyati va milliy ma'naviyatimiz markaziy osiyoning ijtimoiy-siyosiy, iqiisodiy, diniy-ma'naviy hayotini o'rganishda islom tarixini ilmiy asosda tadqiq qilishning muhim o'rin tutishi. tayanch iboralar: milliy ma'naviyat tarixiy hodisa, milliy ma'naviyatimizning takomil bosqichlari, dunyo dinlari, buddizm, xristianlik va islom dinlari mohiyati va ma'naviyat, mintaqa madaniyatlarida din va ma'niaviyat nisbati. o'zbek xalqi ma'naviyati rivojlanishini tarixiy bosqichlarga ajratish: 1.milliy ma'naviyatimizning arxaik va ilk zardushtiylik davri (eng qadimgi davrdan – milodgacha iv asr). 2.islomgacha bo'lgan diniy-mafkuraviy plyuralizm bosqichi (milodgacha iv asr boshlari – milodiy viii gacha). 3.islom tamaddunining o'rta osiyoda tarqalishi va gullab yashnashi (viii – xiii asr boshlari) 4.amir temur va temuriylar davrida milliy ma'naviyatimizning qayta uyg'onishi va yuksalishi (xiii asr oxiri choragi – xvi asr boshlari) …

2 / 29

klarda shakllangan markaziy osiyo xalqlari milliy ma'naviyati takomil bosqichlari mazkur o'lkada yuz bergan madaniy rivojlanish jarayonlari bilan bevosita bog'liq bo'lib, ushbu sahnda yuz beruvchi ma'naviy hodisa sanaladi. xalqimiz madaniy-ma'naviy taraqqiyoti o'ta murakkab tarixiy silsilalar, o'zgarishlar va hodisalar majmuini tashkil etadi. ana shu murakkab va ko'p ming yillik ma'naviy takomilimiz jarayonidan asosiy bo'g'inlarni ajratib olishimiz lozim. busiz milliy ma'naviyatimiz rivojlanishi bosqichlari haqida fikr yuritib bo'lmaydi. ko'pgina tadqiqotchilarning bu boradagi fikrlarini o'rganib, milliy ma'naviyatimizning bir necha ming yillik tarixini besh davrga ajratib ko'zdan kechirishni ko'p jihatdan maqbul bildik. bu davrlar o'z ichiga olgan tarixiy davrlar muddatiga ko'ra aslo teng emas. biz nazarda tutgan birinchi davr bir necha ming yillarni qamrab olsa, ikkinchi davr ix-xii asrlarni, uchinchi davr xiv asrning ikkinchi yarmi va xvi asrlarni, to'rtinchi davr esa xvii dan xx asrning so'nggi o'n yilligiga qadar bo'lgan davrni qamrab olganligi bilan ajralib turadi. mazkur mavzuda islomgacha ma'naviyatimiz takomili, mazmuni va mohiyati haqida fikr …

3 / 29

tarixi, madaniyati va ma'naviyatini badiiy-falsafiy jihatdan o'ziga xos tarzda aks ettiradigan og'zaki ijodiyoti nihoyatda boy va xilma-xildir. miflar, afsonalar, qahramonlar to'g'risidagi dostonlar, to'y-hashamlarda, xalq yig'inlarida, bayramlarda, marosimlarda, safarlarda, mehnat jarayonida aytilgan ashula-qo'shiq va laparlar, marsiyalar, lirik she'rlar, maqol va matallar, masal va topishmoqlar xalqimiz og'zaki ijodiyoti madaniyati va ma'naviyatining eng qadimgi va uzoq tarixga ega bo'lgan sohalaridir. tarix qa'ridan, necha-necha o'tmish dalg'ovli davrlardan bizgacha eson-omon etib kelgan miflar, afsona va rivoyatlar, dostonlar, ertak, maqol va qo'shiqlar, yozma yodgorliklar o'tmishning shunchaki bir aks sadosi emas, balki ajdodlarimiz ko'nglidagi qayg'u-hasrat va quvonchu shodlikning yo'ldoshi, uning bilim qomusi, diniy, falsafiy, ma'naviy boyligi hamdir. ular kishilarni mehnatni sevishga o'rgatgan, tabiatning xatarli kuchlariga qarshi kurashish va ularni oldini olishda odamlarga yordam bergan, olamda ro'y berib turadigan murakkab hodisalar va jarayonlar sir-asrorlarini bilib olishga undagan, insonlarning fikri, tafakkuri va hayotini o'tmishdan kelajakka tomon tortgan, hayotni sevishga da'vat etgan. xalqimizning o'ziga xos turmush tarzi, tafakkur va dunyoqarashi, …

4 / 29

haqidagi miflar zardushtiylikning “avesto” kitobiga ham kirgan. mitra – quyosh xudosi.u kishilarga nur, issiqlik, baxt-saodat baxsh etadi. shu bilan birga u yaxshi qurollangan bo'lib, dushmanlarga qarshi dahshat soladi, kishilarni turli balo va ofatdan qutqaradi. mitra bitmas-tuganmas kuchga ega bo'lgan pahlavon sifatida tasvirlangan. u dushmanga qarshi shafqatsizlik bilan jang qiladi va uni mahv etadi. mitra – ajdodlarimiz tasavvurida o'tda kuymas, suvda cho'kmas, o'q o'tmas qahramon. kayumars haqidagi mif ham «avesto»ga kirgan. mifologiyaga ko'ra kayumars er yuzida paydo bo'lgan birinchi odam bo'lib, go'yo u axura mazda (xurmuz) tomonidan yaratilgan va ikki vujuddan: ho'kiz va odamdan tashkil topgan. insoniyatning ashaddiy dushmani bo'lgan axriman kayumarsni o'ldiradi. kayumars tanasining ho'kiz qismidan 55 xil don, 12 xil o'simlik, sigir va ho'kiz, ulardan esa 272 xil foydali hayvonlar paydo bo'ladi; tananing odam qismidan esa erkak va ayol jinsi hamda metall vujudga kelgan deb tasvirlanadi. yima (jamshid) haqidagi mifda kishilar uchun najotkor hukmron obrazi tasvirlangan. shunday qilib, yuqoridagi …

5 / 29

kabi qissalar va “alpomish”, “qirqqiz”, “go'ro'g'li”, “ravshanxon”, “avazxon”, “oysuluv” singari dostonlarda ham milliy, ham umumbashariy ahamiyatga ega bo'lgan falsafiy va ma'naviy g'oyalar ilgari surilgan. qahramonlik haqidagi qissalar, ertaklar, dostonlar va afsonalarning falsafiy-ma'naviy mohiyatini belgilaydigan, ularning asosiy negizini tashkil etadigan umumiy g'oya - inson uchun muqaddas dargoh – vatanning ozodligi va istiqboli uchun chet el bosqinchilariga qarshi murosasiz qahramonona kurashish har erkagu ayolning, kattayu kichikning oliy insoniy burchi ekanligi haqidagi qarashlar bayon etilganligi bilan o'ziga jalb etadi. “to'maris” haqidagi qissada massagetlar malikasi to'marisning eron bosqinchilariga qarshi kurashdagi mardligi, dovyurakligi, jasorati, donishmandligi, vataniga sodiqligi, dushmanlarga nisbatan ziyrak va xushyorligi bayon etilgan. qissada aytilishicha, eron shohi kir massagetlar yurtini o'ziga qaram qilish, boyliklarini talash maqsadida to'marisga uylanmoqchi bo'lib, sovchilar yuboradi. malika shohning asl maqsadi nima ekanligini tushunib unga qayliq bo'lishni, o'z elini qul qilib topshirishni istamasligini qat'iy qilib aytadi. bunday javobni eshitgan kir hiyla-nayrang yo'liga o'tib, uning o'g'li sparanganizni va massagetlarning bir qanchasini …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek ma'naviyati: tarixiy bosqichlar"

3-mavzu: milliy –ma'naviy taraqqiyotimizda dinlarning ijtimoiy o'rni reja: 1. milliy ma'naviyat tarixiy hodisa sifatida.milliy ma'naviyatimizning takomil bosqichlari. 1. dunyo dinlari. buddizm va xristianlik dinlari mohiyati va ma'naviyat 1. mintaqa madaniyatlarida din va ma'niaviyat nisbati. 1. markaziy osivo xalqlari madaniyati va milliy ma'naviyatimiz markaziy osiyoning ijtimoiy-siyosiy, iqiisodiy, diniy-ma'naviy hayotini o'rganishda islom tarixini ilmiy asosda tadqiq qilishning muhim o'rin tutishi. tayanch iboralar: milliy ma'naviyat tarixiy hodisa, milliy ma'naviyatimizning takomil bosqichlari, dunyo dinlari, buddizm, xristianlik va islom dinlari mohiyati va ma'naviyat, mintaqa madaniyatlarida din va ma'niaviyat nisbati. o'zbek xalqi ma'naviyati rivojlanishini tarixiy bosqichlarga ajr...

This file contains 29 pages in DOCX format (109.5 KB). To download "o'zbek ma'naviyati: tarixiy bosqichlar", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek ma'naviyati: tarixiy bos… DOCX 29 pages Free download Telegram