o’rta osiyonni bosib olishining tarixi

DOCX 12 pages 27.3 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.3 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

1-ma’ruza. o’rta osiyoni bosib olinishini boshlanishi. buxoro amirligi va xiva xonligining rossiya imperiyasi protektoratiga aylanishi reja: 1. o’rta osiyoni bosib olish uchun tayyorgarlik 2. o’rta osiyoga qarshi istilochilik yurishi bosqichlari 3. toshkent bosib olinishining strategik ahamiyati 4. buxoro amirligini bosib olishning boshlanishi 5. buxoro amirligi ustidan rossiya imperiyasi protektoratining o’rnatilishi. 6. xiva xonligiga qarshi harbiy yurishlarning boshlanishi 7. xiva xonligi ustidan rossiya imperiyasi protektoratining o’rnatilishi. bosib olish uchun tayyorgarlik: rossiya imperiyasi tashqi siyosatida o’z chegaralarini sharqqa tomon kengaytirish uchun dastlab buxoro amirligi, xiva va qo’qon xonliklari bilan har tomonlarna aloqalar o’rnatishga harakat qildi. bunda, eng avvalo, xonliklar to’g’risida ko’proq ma’lumotlar to’plash maqsadida o’z elchilarini bu yerlarga jo’natdi. pyotr 1 hukmronligi davridayoq aleksandr bekovich cherkasskiy boshchiligidagi harbiy ekspedisiya jo’natilgan. ammo bu ekspedisiya muvaffaqiyatsizlikka uchragandan so’ng podsho hukumati harbiy istehkomlar qurishga kirishdi. 1718-yilda irtish daryosi sohilida shunday istehkomlardan yettitasi qurib bitkazildi. sayyoh, savdogar, elchilar sifatida yuborilgan ayg’oqchilar tomonidan o’rta osiyoning siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy …

2 / 12

eriyasi hukumatining istilochilik harakatlarini yanada tezlashtirdi. buyuk britaniyaning ost-indiya kompaniyasi 19-asrdan boshlab strategik ahamiyatga ega bo’lgan xonliklarning tabiiy boyliklari, xom-ashyo mahsulotlariga qiziqa boshladi. o’rta osiyoga 1825-yilda m.murkroft angliya bilan aloqalarni yo’lga qo’yish uchun yuboriladi. u buxoroga kelib, qaytib ketayotganda ikki hamrohi bilan halok bo’ladi. 1832-yilda buxoroga a.byorns, 1844-yilda mayor i.volf, 1843-yilda xiva va buxoroga kapitan j.abbot yuborilgan. o’rta osiyo davlatlariga harbiy sohada yordam berish va ularga rossiya imperiyasiga qarshi harbiy ittifoq tuzish taklifi bilan buxoroga kelgan angliyaning ost-indiya kompaniyasi vakillari ch.stoddart va a.konnoli 1842-yilda amir tomonidan qatl qilindi. bunga javoban angliya hukumati buxoroga qarshi afg’oniston bilan sulh tuzib, ularni qurollantiradi. shundan keyin afg’oniston buxoro amirligi hududining bir qismini bosib oldi. natijada 1855-yilda o’zbeklar va tojiklar yashaydigan amudaryoning janubiy sohilidagi hududlar afg’oniston viloyatiga aylantirildi. 19-asrning o’rtalariga kelib angliyaning o’rta osiyoga nisbatan olib borayotgan bunday siyosati va podsho hukumatining qrim urushidagi (1853-1856) mag’lubiyati rossiya imperiyasini buxoro amirligi, qo’qon va xiva xonliklarini bosib …

3 / 12

shyo bo’lgan paxtaning yetishmasligi o’rta osiyoni bosib olishga bo’lgan harakatlarni tezlashtirdi. bu davrda aqshda shimol va janub o’rtasida boshlangan fuqarolar urushi (1861-1865) tufayli rossiyaning to’qimachilik sanoati uchun paxta xom-ashyosiga taqchillik vujudga keldi. 19-asrning birinchi yarmida o’rta osiyo xonliklari o’rtasidagi uzoq vaqt davom etgan o’zaro urushlar ularning iqtisodiy va harbiy jihatdan zaiflashib qolishiga olib keldi. bunday vaziyat oxir-oqibat xonliklarning istilo qilinishlarini osonlashtirdi. shunday qilib, 19-asrning o’rtalariga kelib xonliklar o’rtasidagi o’zaro urushlar, ichki nizo va ziddiyatlar, davlat boshliqlarining uzoqni ko’zlab ichki va tashqi siyosat olib bormaganliklaridan nochor ahvolga tushib qoldi. shunday vaziyatda rossiya imperiyasi hukumati o’zining siyosiy, iqtisodiy va geopolitik manfaatlarini ko’zlab o’rta osiyoga harbiy istilochilik harakatlarini boshlaydi. o’rta osiyoga qarshi istilochilik yurishi bosqichlari: o’rta osiyoning rossiya imperiyasi tomonidan bosib olinishi to’rt bosqichda amalga oshirildi. birinchi bosqich-1847-1865-yillarda rossiya imperiyasi tomonidan qo’qon xonligining shimoliy-g’arbiy viloyatlari va toshkent shahri istilo qilindi. istilo etilgan hududlarda orenburg general-gubernatorligi tarkibiga kiruvchi turkiston viloyati tashkil etildi. ikkinchi bosqich-1865-1868-yillarni …

4 / 12

eratori aleksandr 2 (1855-1881)ning 1859-yilda qo’qon xonligini bosib olishning davom ettirilishi to’g’risidagi ko’rsatmasidan so’ng harbiy harakatlar kuchaydi. buning uchun, eng avvalo, xonlikning toshkent shahri bosib olinishi zarur edi. toshkentni bosib olishda oqmachit qal’asi harbiy harakatlarning tayanchiga aylandi. podsho qo’shinlarining oqmachit qal’asini bosib olish borasidagi dastlabki harakatlari (1852-yil) mag’lubiyatga uchragach, 1853-yilda uni egallash uchun ikkinchi marta hujum boshlanadi. 3 mingdan ortiq kishidan iborat harbiy qo’shinga 400 kishidan iborat qal’a himoyachilari 20 kun davomida qarshilik ko’rsatdi. dushman tomonga nisbatan soni juda oz bo’lgan, qurshovda qolgan qal’a himoyachilari oxirgi imkoniyatlari qolgunicha jang qildilar. kuchlar notengligi oqibatida podsho hukumati qo’shinlari tomonidan qal’a egallanadi. keyinchalik bu qal’a harbiy harakatlar uchun tayanch punktga aylandi va unga perovskiy forti deb nom berildi. n.veryovkin va m.chernyayevlarning 1864-yilda uch mingdan ko’proq qo’shini ikki yo’nalishda: biri perovskiy fortidan (orenburg tomondan), boshqasi esa vemiy (almati) shahri tomondan toshkentni bosib olish uchun yo’lga chiqdi. 4-iyunda m.chernyayev boshchiligidagi qo’shin talas daryosining chap sohilidagi …

5 / 12

m.chernyayev qo’mondon etib tayinlandi. 1864-yil kuzida chimkent shahri egallanib, yangi qo’qon chizig’i asosida qo’lga kiritilgan qal’alar birlashtirildi. bu vaqtga kelib raim qal’asidan perovskiy fortigacha sirdaryo istehkom chizig’i, semipalatinskdan verniy shahrigacha sibir istehkom chizig’i vujudga keldi. toshkent bosib olinishining strategik ahamiyati: toshkent o’rta osiyoning siyosiy, iqtisodiy, yirik ma’muriy va savdo-sotiq markazlaridan biri hisoblangan. 19-asrning ikkinchi yarmida toshkent shahrining 12 ta, ya’ni labzak, taxtapul, qorasaroy, sag’bon, chig’atoy, ko’kcha, samarqand, kamolon, beshyog’och, qo’ymas, qo’qon, qoshg’ar darvozalari bo’lgan. har tomondan shaharga kirish uchun qurilgan bu darvozalar soqchilar tomonidan qo’riqlangan. shaharni mudofaa qilish uchun qurilgan devor ortida kaykovus arig’ining suvi bilan to’ldiriladigan xandaqlar bo’lgan. toshkent to’rtta beshyog’och, ko’kcha, sebzor va shayxontohur dahalariga bo’linib, har bir daha o’z oqsoqoli tomonidan boshqarilgan. 19-asr o’rtalarida shahar aholisi 80 mingga yaqin kishini tashkil qilgan. toshkent shahrining bosib olinishiga podsho hukumati jiddiy tayyorgarlik ko’rdi. chunki toshkentni egallash rossiya imperiyasining o’rta osiyodagi harbiy yurishlarini keng qamrovda va tayanch hududga ega bo’lgan …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’rta osiyonni bosib olishining tarixi"

1-ma’ruza. o’rta osiyoni bosib olinishini boshlanishi. buxoro amirligi va xiva xonligining rossiya imperiyasi protektoratiga aylanishi reja: 1. o’rta osiyoni bosib olish uchun tayyorgarlik 2. o’rta osiyoga qarshi istilochilik yurishi bosqichlari 3. toshkent bosib olinishining strategik ahamiyati 4. buxoro amirligini bosib olishning boshlanishi 5. buxoro amirligi ustidan rossiya imperiyasi protektoratining o’rnatilishi. 6. xiva xonligiga qarshi harbiy yurishlarning boshlanishi 7. xiva xonligi ustidan rossiya imperiyasi protektoratining o’rnatilishi. bosib olish uchun tayyorgarlik: rossiya imperiyasi tashqi siyosatida o’z chegaralarini sharqqa tomon kengaytirish uchun dastlab buxoro amirligi, xiva va qo’qon xonliklari bilan har tomonlarna aloqalar o’rnatishga harakat qildi. bunda, eng avvalo...

This file contains 12 pages in DOCX format (27.3 KB). To download "o’rta osiyonni bosib olishining tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: o’rta osiyonni bosib olishining… DOCX 12 pages Free download Telegram