sovet imperiyasining tanaqqulga yuz tutishi

DOCX 14 sahifa 28,0 KB Bepul yuklash

14 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 28,0 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 14

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 14

mavzu: sovet imperiyasining tanazzulga yuz tutishi. reja: 1. sobiq sssr ga kiruvchi respublikalar rasman teng va suveren. 2. butunittifoq referendum. sobiq sssr ga kiruvchi respublikalar rasman teng va suveren deb yuritilsada, amalda qaram edi. ular o’z erlari, suvlari, o’rmonlari va er osti boyliklariga, ko’pdan-ko’p korxonalariga o’zlari egalik qilolmas edilar. 80-yillarning oxirlari 90-yillarning boshlarida ko’pchilik respublikalar mavjud vaziyatni o’zgartirish talablarini ilgari sura boshladilar. o’zbekiston respublikasining rahbari i.a.karimov 1989 yil 20 sentyabrda maskvada bo’lib o’tgan kpss mq ning plenumida so’zlagan nutqida respublikalar bilan sssr o’rtasidagi vakolatlarni aniq-ravshan ajratib qo’yishni ko’zda tutadigan yangi federativ shartnoma ishlab chiqish zarurligi to’g’risida o’z fikrini bildirib: «biz ittifoq va respublikalarning vazifalarini, burchlarini va o’zaro majburiyatlarini aniq-ravshan belgilab qo’yish, respublikalar mustaqilligini har jihatdan mustahkamlash tarafdorimiz»,- degan edi. biroq markaziy hokimiyat respublikalarga erkinlik berish haqidagi talabtakliflarni e’tiborga olmadi, to’g’rirog’i ularga erkinlik berishni xohlamas edi. markazning qaysarligi hamda respublikalar jamoatchiligining ta’siri ostida markazdan ajralish harakati kuchayib bordi. 1990 yil bahorida …

2 / 14

llari bilan respublikalar delegatsiyalari yangi shartnoma matnini tayyorlashga kirishdi. 1990 yil avgust oyida ittifoqni yangilash dasturi ishlab chiqildi. dasturda respublikalar o’z hududlaridagi butun milliy boyliklarga egalik qilish, foydalanish huquqiga ega ekanligi ta’kidlangan edi. ammo shartnomaga bunday yondashuv markazdagilarga yoqmadi. sssr oliy soveti mazkur dasturni qabul qilmadi. sssr oliy soveti respublikalarning istak va manfaatlarini batamom inkor etgan yangicha shartnoma loyihasini tuzib respublikalarga tarqatdi. respublikalar, shu jumladan, o’zbekiston markaz loyihasini qabul qilmadi. 1991 yil fevral-mart oylarida ittifoq shartnomasi loyihasi ustida qayta ish olib borildi. unda boltiq bo’yi respublikalari, gruziya, armaniston, moldova vakillari qatnashmadi, ozarbayjon kuzatuvchi bo’lib qatnashdi. ittifoq bilan respublikalar vakolatlarini farqlab qo’yishga harakat qilindi. nihoyat, ittifoq va respublikalar vakolatlari belgilab berilgan shartnoma loyihasi matbuotda e’lon qilindi. respublikalarda mazkur loyiha muhokama qilindi. o’zbekiston rahbariyati respublikalarga to’la mustaqillik berishni ko’zlamaydigan shartnoma loyihasini rad etdi. o’zbekiston respublikasi prezidenti i.a.karimov o’zbekiston kompartiyasi markaziy qo’mitasining 1991 yil 12 martda bo’lgan iv plenumida so’zlagan nutqida: «ittifoq shartnomasini …

3 / 14

dum o’tkazishni maqulladi va sssr oliy soveti tomonidan tayyorlangan byulleten bilan birga yana bitta qo’shimcha byulletenni ovozga qo’yishga qaror qildi. qo’shimcha byulletenga «siz o’zbekistonning mustaqil, teng huquqli respublika sifatida yangilangan ittifoq (federatsiya) tarkibida qolishiga rozimisiz?» degan savol qo’yildi. ovoz berishda qatnashgan saylovchilarning 93 foizi bu savolga «ha» deb javob berdilar. demak, o’zbekistonliklar o’z mamlakatini mustaqil davlat sifatida federativ ittifoqda bo’lishini, o’zbekistonning suveren respublika sifatida rivojlanishini yoqlab ovoz bergan edilar. 1991 yil aprelda kievda ukraina, rossiya, belorus, o’zbekiston, qozog’iston respublikalari rahbarlarining uchrashuvi bo’ldi. uchrashuvda mustaqil respublikalar manfaatlariga mos keladigan ittifoq shartnomasini tuzishga yondashish yo’llari ishlab chiqildi va tegishli bayonot imzolandi. bu xujjatni qirg’iziston, tojikiston, turkmaniston respublikalari ham imzolashga rozilik bildirdi. markaz yon berishga majbur bo’ldi. 1991 yil aprelda novo-ogoryovoda sssr prezidenti m.s.gorbachyovning 9 respublika rahbarlari bilan uchrashuvi bo’ldi. ishtirokchilar tomonidan «mamlakatdagi vaziyatni barqarorlashtirish va tanglikni bartaraf etishga doir kechiktirib bo’lmaydigan choralar to’g’risida» qo’shma bayonot imzolandi. bu hujjat «9+1» (9 respublika + …

4 / 14

a loyihasi o’zbekiston oliy sovetida 1991 yil 14 iyunda muhokama qilindi. kengash federatsiya tamoyillari asosida mustaqil davlatlar ittifoqini tuzish tarafdori ekanligini bildirdi. shu bilan birga u respublikalar vakolatlarini yanada kengaytirishga doir takliflarni ilgari surdi. 1991 yil iyul oyining oxirlarida novo-ogoryovoda yangi shartnoma loyihasini uzil-kesil tayorlash uchun markaz vakillari va respublika rahbarlarining uchrashuvi bo’ldi. markazni ham, respublikalar rahbarlarini ham qanoatlantiradigan «mustaqil davlatlar ittifoqi to’g’risida shartnoma» loyihasi tayyorlandi. ammo hamma rozi bo’lgani holda «mustaqil davlatlar ittifoqi to’g’risidagi shartnoma»ni imzolash 1991 yil 20 avgust kuniga qoldirildi. sssr prezidenti m.s.gorbachyov foros (qrim)ga dam olish uchun jo’nab ketdi. 1991 yil avgust voqealari markaziy hokimiyatni saqlab qolish, respublikalarga mustaqillik bermaslik payida yurganlar uchun qandaydir bir «imkoniyat» vujudga kelgan edi. ana shu kuchlar tomonidan 1991 yil avgustda markaziy hokimiyatni avvalgi maqomida saqlab qolish maqsadida fitna tayyorlandi va sssr da favqulodda holat davlat qo’mitasi (fhdq) tuzildi. uning boshliqlari g.i.yanaev – sssr vitseprezidenti, o.d.baklanov – sssr mudofaa kengashi raisining …

5 / 14

ijtimoiy-siyosiy vaziyat yanada taranglashdi. mamlakatdagi siyosiy kuchlar vaziyatga turlicha munosabat bildirdilar. qaltis vaziyatda 1991 yil 19 avgustda o’zbekiston prezidenti i.a.karimov hindistonga qilgan rasmiy tashrifidan qaytib keldi va toshkent shahri faollari bilan uchrashuv o’tkazdi. uchrashuvda prezident o’zbekistonning nuqtai nazarini bildirib, respublikamizda favqulodda holat joriy etishga hojat yo’qligi, o’zbekistonda vaziyat barqarorligi, qonunga xilof ko’rsatmalar bajarilmasligini qat’iy ta’kidladi. 1991 yil 20 avgust kuni toshkentda o’zbekiston ssr oliy kengashi rayosati va o’zbekiston prezidenti huzuridagi vazirlar mahkamasining qoraqalpog’iston, viloyatlar va toshkent shahar rahbarlari ishtirokidagi qo’shma majlisi bo’lib o’tdi. majlis mamlakatda vujudga kelgan vaziyatni muhokoma qilib, bayonot qabul qildi. bayonotda o’zbekiston respublikasining tinch vaqtda kuch, avvalo, harbiy kuch ishlatishga qarshi ekanligi ta’kidlandi. unda tinchlik, osoyishtalikni saqlash va mustahkamlash, har qanday ig’vogarona harakatlarning oldini olish, hamma joyda qattiq intizom va tartibni saqlash, mish-mishlar va ehtiroslarga berilmaslik vazifalari ilgari surildi. bayonotda o’zbekiston davlat mustaqilligi to’g’risidagi deklaratsiya qoidalarini og’ishmay va izchil amalga oshirish yo’lidan boraveradi, deb ko’rsatildi. 1991 yil …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 14 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"sovet imperiyasining tanaqqulga yuz tutishi" haqida

mavzu: sovet imperiyasining tanazzulga yuz tutishi. reja: 1. sobiq sssr ga kiruvchi respublikalar rasman teng va suveren. 2. butunittifoq referendum. sobiq sssr ga kiruvchi respublikalar rasman teng va suveren deb yuritilsada, amalda qaram edi. ular o’z erlari, suvlari, o’rmonlari va er osti boyliklariga, ko’pdan-ko’p korxonalariga o’zlari egalik qilolmas edilar. 80-yillarning oxirlari 90-yillarning boshlarida ko’pchilik respublikalar mavjud vaziyatni o’zgartirish talablarini ilgari sura boshladilar. o’zbekiston respublikasining rahbari i.a.karimov 1989 yil 20 sentyabrda maskvada bo’lib o’tgan kpss mq ning plenumida so’zlagan nutqida respublikalar bilan sssr o’rtasidagi vakolatlarni aniq-ravshan ajratib qo’yishni ko’zda tutadigan yangi federativ shartnoma ishlab chiqish zarurligi to’g’risi...

Bu fayl DOCX formatida 14 sahifadan iborat (28,0 KB). "sovet imperiyasining tanaqqulga yuz tutishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: sovet imperiyasining tanaqqulga… DOCX 14 sahifa Bepul yuklash Telegram