шаҳобиддин муҳаммад ан-насавийнинг “сийрат ас-султон жалол ад-дин мангбурни” асарида жалолиддин мангуберди сиймоси

DOC 9 sahifa 64,5 KB Bepul yuklash

9 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 64,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 9

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 9

шаҳобиддин муҳаммад ан-насавийнинг шаҳобиддин муҳаммад ан-насавийнинг “сийрат ас-султон жалол ад-дин мангбурни” асарида жалолиддин мангуберди сиймоси мустақиллик шарофати туфайли азалий қадриятларимиз тикланди, халқимизнинг ўтмиши, шон-шавкатли аждодларимиз сиймоси асл ҳолича ҳам илмий, ҳам бадиий холис ва ҳаққоний талқин ва тасвир этила бошланди. тарихга холис ёндашиб, бўлиб ўтган воқеа-ҳодисаларни, тарихий шахсларни ҳар қандай мафкуравий тазйиқлардан холи, борича эркин талқин этиш имконияти, албатта, истиқлолимиз шарофатидандир. сир эмас, собиқ шўролар замонида ҳукмрон мафкура билан муросага бориб, эҳтиёткорлик билан ёзганига қарамасдан, “навоий” романи учун ойбек, “жалолиддин мангуберди” драмаси учун шайхзода, тарихий мавзудаги қиссалари учун миркарим осим қанчалик маломатларга қолган, қамалган, қатағонга учраган эдилар. шукрки, мустақиллик илм аҳлига, ижодкорларга кенг кўламли ижод эркинлигини яратиб бергани туфайли тарихимизни ўзимиз ёзишдек шарафли ва масъулиятли имкониятга эга бўлдик. бу имконият истиқлол йилларида ўзининг ажойиб самараларини берди ва бераётир. буни биз халқимиз тарихида ўтган улуғ аждодларимизнинг жасоратларга бой, замондошларимиз учун юксак ибрат намунаси бўлгулик ҳаётлари ва фаолиятларига бағишланган бадиий асарларда, илмий …

2 / 9

лан битилган, саройдаги қабуллар, сафарларда у доим султон ёнида бўлган. муаллиф жалолиддин тарихини бевосита ўзи иштирок этган, кўрган, билган воқеалар, ишончли одамларнинг ҳикоялари асосида ҳаққоний ёритган. насавийга хос қимматли хусусият шундаки, гарчи воқеа-ҳодисаларни хоразмшоҳлар томонида туриб, ватанпарвар муаллиф нигоҳи билан ёритган бўлса-да, унинг услубида аниқлик ва танқидий нуқтаи назар устунлик қилади. насавий ўша давр нинг бошқа тарихчилари кўра олмаган тарихий ҳақиқатни теран илғай олган ва ўз асарида уни далиллар асосида холис акс эттиришга эришган. жалолиддин мангуберди ҳаёти, фаолияти ҳақидаги асарлар, илк манбалар шарқ ва ғарбда неча йиллардан бери ўрганилиб келаётган бўлса-да, шўро тузуми тақиқлари оқибатида кенг халқ оммасига номаълум қолиб келаётган эди. юртбошимиз ислом каримовнинг ташаббуси билан 1999 йил кузида жалолиддин мангуберди таваллудининг 800 йиллиги кенг нишонланди. миллий қаҳрамонимиз хотирасини абадийлаштириш мақсадида бунёдкорлик ишлари амалга оширилди. буюк ватанпарвар аждодимиз сиймоси қайта тикланди, унинг ҳаёти, фаолиятига бағишланган илмий тадқиқотлар қилинди, бадиий, санъат асарлари яратилди. хоразмшоҳлар давлатини ичидан нуратган омиллар, аввало, мамлакатда …

3 / 9

а жалолиддин эндигина 21 ёшни қаршилаган эди. унинг ташкилотчилик, саркардалик ва қаҳрамонлик фазилатлари шу оғир дамларда билинди. шароит тақозосига кўра, жалолиддин дастлаб кетма-кет мағлубиятлар оқибатида тариқдай сочилиб кетган қўшинни жамлаш ва сафарбар қилиш, дилига қўрқув оралаб, кўнгли чўккан лашкарбошилари қалбида ишонч ва умид уйғотиш билан шуғулланди. бу ишни у ниҳоятда мушкул бир шароитда амалга оширди: бир томондан, селдай ҳужум қилаётган мўғулларнинг тўхтовсиз таъқиби остида; иккинчи томондан, отаси илгари йўл қўйган қўпол хато — қатъиятли, билимдон ва тажрибали катта ўғли жалолиддин эмас, кичик фарзанди ўзлоқшоҳни валиаҳд этиб тайинлаши оқибатида сарой аъёнларию олий қўмондонлар орасида рўй берган бўлинишни жанг шароитида бартараф этди. жалолиддиннинг саркардалик салоҳияти туфайли унинг оз сонли қўшинлари кўп сонли мўғул лашкари устидан бир неча бор ғолиб келиб, мўғулларнинг енгилмаслиги тўғрисидаги афсонани пучга чиқарди. хоразмдан кетаётган жалолиддин қаватидаги уч юз суворий билан етти юз кишилик мўғул қисмини тор-мор этиб, илк ғалабасини қўлга киритади. насадан нишопурга келган жалолиддин турли томонга чопар …

4 / 9

н, қамал пайтлари манжанақ, девортешар қуролларини ишлатган. жалолиддин қўшиннинг интизомли бўлишига, хизмат кўрсатган қўмондонларининг рутбасини оширишга катта эътибор берган. жалолиддин даврида энг юксак ҳарбий унвон хон бўлган. ундан кейин малик ва амир турган. малик 10000 кишилик қўшинга бош бўлгани эътиборга олинса, генерал унвонига, хон эса маршал унвонига тўғри келади. илғор қисмга паҳлавонлар бошчилик қилган. сарҳанг, човушлар кичик унвонли зобитлар сирасидан бўлган. аскарлар ҳам, қўмондонлар ҳам туркий бўлган. шу билан бирга у вилоятларни бошқаришда ҳам муҳим бир янгилик киритган: отаси алоуддин каби вилоятларга ўз сулоласига мансуб кишиларни эмас, балки вазир, ноибларини ҳоким этиб тайинлайди ва марказлаштирувчи сиёсат юргизади. жалолиддин мамлакат вилоятларини вазирлар, ноиблар ва тобе ҳукмдорлар воситасида идора этган. улар ишини бевосита буюк девон бошқариб ва назорат қилиб турган. жалолиддин хоразмшоҳ даврида адлия ташкилоти – шариат судлари, армияда қўшин қозилари ишлаб турган, давлат мансабдорларининг иши эса султон лозим топганда буюк девонда кўрилган. масалан, ироқ вазири шарафиддин али устидан тушган шикоят девонда …

5 / 9

давлатни тиклади, қўшин бошини бирлаштирди, бутун билими, кучини ватан мудофаасига қаратди ва бу йўлда катта муваффақиятларга эришди ҳам. бироқ, пировардида, ислом давлатлари ҳукмдорларининг калтабинлиги, ички зиддиятлар, амалдорларининг сотқинлиги оқибатида жалолиддин мўғулларга дош бера олмади ва 1231 йил августда шаҳид кетди. ватан озодлиги, халқ эрки учун курашган қаҳрамонлар доимо халқимиз қалбида ардоқланади. абадият билан бўйлашган ўзбек хал қининг баҳодир ўғлони жалолиддин мангуберди сиймоси хотирамизда мангу яшайверади. президентимиз ислом каримов таъкидлаганидек, “дунёда ҳеч бир хайрли иш беиз кетмайди. миллат руҳи, одамзоднинг озодлик сари интилиши абадийдир. жалолиддиннинг қаҳрамонлиги келажак авлодларга, биринчи галда, сиз билан бизга тарихий хотира олдида бошимизни мағрур тутиб яшамоғимиз учун тўла ҳуқуқ беради”. page 6

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 9 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"шаҳобиддин муҳаммад ан-насавийнинг “сийрат ас-султон жалол ад-дин мангбурни” асарида жалолиддин мангуберди сиймоси" haqida

шаҳобиддин муҳаммад ан-насавийнинг шаҳобиддин муҳаммад ан-насавийнинг “сийрат ас-султон жалол ад-дин мангбурни” асарида жалолиддин мангуберди сиймоси мустақиллик шарофати туфайли азалий қадриятларимиз тикланди, халқимизнинг ўтмиши, шон-шавкатли аждодларимиз сиймоси асл ҳолича ҳам илмий, ҳам бадиий холис ва ҳаққоний талқин ва тасвир этила бошланди. тарихга холис ёндашиб, бўлиб ўтган воқеа-ҳодисаларни, тарихий шахсларни ҳар қандай мафкуравий тазйиқлардан холи, борича эркин талқин этиш имконияти, албатта, истиқлолимиз шарофатидандир. сир эмас, собиқ шўролар замонида ҳукмрон мафкура билан муросага бориб, эҳтиёткорлик билан ёзганига қарамасдан, “навоий” романи учун ойбек, “жалолиддин мангуберди” драмаси учун шайхзода, тарихий мавзудаги қиссалари учун миркарим осим қанчалик маломатларга қолган, ...

Bu fayl DOC formatida 9 sahifadan iborat (64,5 KB). "шаҳобиддин муҳаммад ан-насавийнинг “сийрат ас-султон жалол ад-дин мангбурни” асарида жалолиддин мангуберди сиймоси"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: шаҳобиддин муҳаммад ан-насавийн… DOC 9 sahifa Bepul yuklash Telegram